به گزارش الفبای رشد به نقل از فرهنگ آفرینان، استناد یکی از سنجههای کلیدی ارزیابی است که در دهههای گذشته در کانون توجه بوده است. از استناد هم بهرهبرداریهای درست و کارآمد شده است، هم نادرست و بیهوده. به هر شکل، از آنجا که یکی از کنشگران کلیدی در زیستبوم علم و پژوهش، پژوهشگران هستند، ارزیابی آنان بر پایه شمار و نسبت استنادهایی که به آنها میشود، میتواند یکی از نشانههای تأثیرگذاری آنان در زمینههای ویژه موضوعی باشد. بر این پایه، یکی از نظامهای ارزیابی پژوهشگران که در چند سال گذشته پدید آمده است و از آن بهرهبرداری میشود، ارزیابی پژوهشگران بر پایه شمار و نسبت استنادهای دریافتیشان و شناسایی دو درصد برتر آنان است. روششناسی این نظام ارزیابی را نخستین بار پژوهشگران دانشگاه استنفورد معرفی کردند و اکنون این نظام در شرکت انتشاراتی «الزویر» و بر پایه دادههای نمایه استنادی «اسکوپوس» روزآمد میشود. در این نظام ارزیابی دادههای انتشاراتی و استنادی ۲۲ زمینه فراگیر موضوعی و ۱۷۴ زمینه جزئی موضوعی تحلیل میشوند. در هر زمینه علمی، آنانی که بیشترین شمار و نسبت استنادها را گرفتهاند و در میان دو درصد بالای لیست جای دارند، به عنوان پژوهشگران برتر معرفی میشوند.
شاخص «پژوهشگران دو درصد برتر» عملکرد استنادی نوی سندگان را بر پایه شاخص امتیاز مرکب (C-score یا Composite Score) در زمینههای گوناگون موضوعی ارزیابی میکند. در هر زمینه علمی، آنانی که بالاترین امتیاز مرکب را میگیرند و در میان دو درصد بالای لیست جای دارند، به عنوان پژوهشگران برتر معرفی میشوند. امتیاز مرکب به عنوان یک ابزار کلیدی در ارزیابی تأثیر علمی پژوهشگران در دنیای علم مورد استفاده قرار میگیرد. این امتیاز با ترکیب شش سنجه گوناگون، یعنی شمار کل استنادها (NC)، شاخص «اچ» (H)، شاخص «اچ» تعدلشده بر پایه همنویسندگی (Hm)، شمار استناد به آثار تکپدیدآور (NCS)، شمار استناد به آثار تکپدیدآور یا آثاری که پدیدآور در آنها نویسنده اول بوده (NCSF)، و شمار استناد به آثار تکپدیدآور، یا آثاری که پدیدآور در آن نویسنده اول بوده، یا آثاری که پدیدآور در آنها نویسنده آخر بوده (NCSFL)، به ارزیابی پژوهشگران میپردازد. با توجه به چالشهای موجود در استفاده از معیارهای استنادی، امتیاز مرکب به عنوان یک راهحل برای مشکلات فنی و عدم استانداردسازی در این حوزه مطرح شده است. این امتیاز به پژوهشگران کمک میکند تا تأثیر واقعی کارهای خود را در مقایسه با دیگران بهتر درک کنند و از این طریق، به شفافیت بیشتری در ارزیابیهای علمی دست یابند.
