به گزارش الفبای رشد به نقل از فرهنگ آفرینان،پژوهشگران در این پژوهش میدانی که با سرپرستی مهدی قربانی، استاد دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، به منظور بهرهگیری از دانش بومی و ابتکارات محلی جهت مدیریت پایدار آب انجام شده است؛ با استفاده از روشهای پیمایشی مشاهده مستقیم، مشارکتی و مصاحبه عمیق با تعداد ۱۷۳ بهرهبردار خبره، به تحلیل نظام اجتماعی، ابتکارات محلی و انواع یاریگریها پرداختهاند که نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد بهرهگیری از دانش اکولوژیک بومی راهکاری پایدار برای مدیریت آب در منطقه خشک جنوب کشور است.
همچنین نتایج پژوهش بیانگر این است که مدیریت آب در مناطق خشک، تنها از طریق فناوریهای مدرن امکانپذیر نیست؛ بلکه باید از خرد جمعی و سازوکارهای بومی که نتیجه قرنها آزمون و خطا و تعامل مردم محلی با محیط پیرامون است بهره گرفت. احیا دانش بومی مدیریت آب، علاوه بر پایداری منابع آب، سرمایه اجتماعی و فرهنگی منطقه را نیز تقویت خواهد کرد.
نتایج به دست آمده از این پژوهش بیانگر اهمیت نقش و مسئولیت نظام اجتماعی در مدیریت پایدار آب است. در دشت گِزیر، سازمان اجتماعی به نام «دِهْگون» نقش کلیدی توزیع عادلانه و پایدار آب را بر عهده دارد و شامل افراد معتمد محلی است که پیش از اصلاحات ارضی تحت رهبری «کدخدا» عمل میکرد و امروزه «خَرّاس» این نقش را ایفا میکند. این سازمان اجتماعی وظایفی همچون جلوگیری از ایجاد تعارضات آبی، نظارت بر ساخت و مرمت سازههای بومی آب و نظارت بر تعیین حقابه بهرهبرداران بر عهده دارد. این تشکل اجتماعی نمونه بارز نظام موفق در خصوص حکمرانی محلی منابع آب به شمار میرود.
