به گزارش الفبای رشد به نقل از ایسنا،دسترسی به خدمات سلامت روان در زمان فجایع و فوریتها، شعار روز جهانی سلامت روان در سال ۲۰۲۵ بود. جنگها میلیونها نفر را آواره میکنند، جوامع را متلاشی میکنند و زخمهای نامرئی به جا میگذارند که از جنگ بیشتر دوام خواهند آورد. سلامت روان دیگر یک مسئله فرعی در بحرانهای بشردوستانه نیست، بلکه خط مقدم رنج بشر و مقاومت انسان است، اما جوامع چگونه میتوانند مراقبتهای سلامت روان را در شرایطی ارائه دهند که سیستمها تحت فشار هستند و زیرساختها از بین رفتهاند؟ پاسخ دادن به این پرسش بیش از هر زمان دیگری ضروری است. در مناطق جنگی، خدمات سلامت روان مختل میشوند یا تقریباً وجود ندارند. شکاف بین نیاز و ظرفیت در حال تبدیل شدن به یک شکاف عمیق است.
یکی از واکنشها از مرز فناوری میآید. در آوریل سال ۲۰۲۵، «دانشگاه استنفورد» طرح «هوش مصنوعی برای سلامت روان» خود را راهاندازی کرد و با فراخواندن هوش مصنوعی نه به عنوان جایگزینی برای مراقبتهای انسانی، بلکه به عنوان پلی برای دسترسی به خدمات سلامت روان، زمینه را برای این امر فراهم کرد. به موازات آن، «موسسه تغییر جهانی تونی بلر»(TBI) نیز از گسترش تمرکز خود بر هوش مصنوعی خبر داد و گزارشهای خود را پیرامون چگونگی تقویت سیستمهای بهداشتی شکننده با کمک فناوریهای دیجیتال در محیطهای کممنابع و درگیر جنگ منتشر کرد. این طرحها در کنار یکدیگر، یک تغییر را برجسته میکنند مبنی بر این که هوش مصنوعی در حال ورود به یکی از حساسترین و مورد مناقشهترین مرزهای اجتماعی و روانشناختی زمان ماست. این مرز حساس، سلامت روان در زمان جنگ و بحران است.
یکی از چالشهای پیش رو، مقیاس است. در مناطق جنگی که آسیب پس از سانحه سریعتر از واکنش سیستمهای مراقبتی تکثیر میشود، پرسش مهمی پیش میآید و آن پرسش این است که آیا هوش مصنوعی میتواند به پر کردن شکاف بین نیاز شدید و ظرفیت محدود انسانی کمک کند، اما از بافت اجتماعی که همه درمانها به آن وابسته هستند، غافل نماند.
پرداختن مؤثر به این نیازها مستلزم مقابله با عوامل تعیینکننده اجتماعی است که آسیبپذیری را در طول زندگی شکل میدهند. افرادی که در معرض شرایط اجتماعی نامطلوب قرار میگیرند، بیشتر احتمال دارد که سلامت روان ضعیفی را تجربه کنند. این امر اغلب در نتیجه عوامل ساختاری پیش میآید که به ایجاد و تداوم محرومیت بین نسلی منجر میشوند.
