به گزارش الفبای رشد به نقل از فرهنگ آفرینان،فناوریهای آموزشی در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشتهاند؛ اما همچنان یکی از چالشهای اصلی آموزش دیجیتال، نبود تجربه واقعی لمس و تعامل فیزیکی است. در بسیاری از رشتهها، بهویژه حوزههایی که نیازمند مهارتهای عملی دقیق هستند، صرف دیدن و شنیدن برای یادگیری کافی نیست. دانشجویان پزشکی باید فشار ابزار جراحی و مقاومت بافت را حس کنند و دانشجویان معماری نیز برای درک بهتر فضا، فرم و ماده به تجربهای فراتر از تصویر دوبعدی نیاز دارند. در چنین شرایطی، فناوری هپتیک به عنوان راهکاری نوین مطرح شده است؛ فناوریای که با انتقال حس لمس و نیرو در محیطهای مجازی، تجربهای چندحسی ایجاد میکند.
هپتیک در واقع شاخهای از فناوریهای تعاملی است که امکان شبیهسازی بازخورد لمسی و حرکتی را فراهم میکند. این فناوری با افزودن بُعد «لمس» به محیط دیجیتال، به کاربر اجازه میدهد هنگام کار با یک شیء مجازی، احساس فشار، مقاومت یا بافت آن را تجربه کند. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم بسیاری از مهارتهای تخصصی بر پایه یادگیری تجربی شکل میگیرند. در تخصص جراحی، کوچکترین خطا میتواند پیامدهای جدی داشته باشد و در طراحی معماری نیز درک فضایی و ارتباط حسی با محیط، بخش جداییناپذیر فرآیند خلاقیت است. با وجود این شباهتها، تاکنون کمتر مطالعهای به مقایسه تطبیقی کاربرد این فناوری در دو حوزه متفاوت پرداخته بود.
سحر بابایان بیدگلی از گروه معماری واحد تفرش دانشگاه آزاد اسلامی به همراه یکی از همکاران دانشگاهی خود و با همکاری واحدهای خمین، شهریار و هشتگرد، در همین راستا پژوهشی را درباره مقایسه کاربرد فناوری هپتیک در آموزش معماری و جراحی پزشکی انجام دادهاند. این پژوهش با تمرکز بر نحوه تأثیرگذاری این فناوری بر مهارتهای حرکتی و درک فضایی، تلاش کرده است ظرفیتهای مشترک و متفاوت آن را در دو نظام آموزشی بررسی کند.
افراد مشارکتکننده در این مطالعه شامل ۸۰ دانشجو، ۴۰ نفر از رشته معماری و ۴۰ نفر از رشته پزشکی بودند. محققان برای جمعآوری دادهها از این افراد، سناریوهای تعاملی مبتنی بر فناوری هپتیک را طراحی کردند تا دانشجویان بتوانند در محیطی شبیهسازیشده فعالیت کنند. سپس با استفاده از پرسشنامههای استاندارد، میزان دقت حرکتی، درک فضایی و کیفیت یادگیری آنان ارزیابی شد.
