شبح بردهداری در سلول انفرادی به صدا درآمد

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، مهدی آزموده، پژوهشگر فلسفه، در مطلبی به بررسی وضعیت آلبرت وودفاکس پرداخته است. او به مدت چهل و چهار سال در شرایطی سخت و انفرادی به سر برده است. این مدت زمان نه تنها یک زندان، بلکه قفسی برای او بوده است. او بیست و سه ساعت از شبانهروز را در فضایی بتنی به ابعاد دو در سه متر گذرانده و هیچگاه نتوانسته با دست دیگری تماس برقرار کند یا درختی، ستارهای یا افقی را ببیند. نور نئونی که به مدت چهار دهه هرگز خاموش نشده، تاریکی را از چشمان او دریغ کرده است. این وضعیت در کشوری رخ داده که خود را نماد دموکراسی، حقوق بشر و آزادی میداند. این یک استعاره ادبی نیست، بلکه واقعیت زندگی آلبرت وودفاکس است که از سال ۱۹۷۲ تا ۲۰۱۶، طولانیترین حبس انفرادی تاریخ آمریکا را تجربه کرده است. کتاب «انفرادی: حبسیه امید» که توسط انتشارات خوانه منتشر شده و بهار سرلک آن را ترجمه کرده، نه تنها یک خودزندگینامه است، بلکه سندی است علیه تمدنی که تحت پوشش قانون و حقوق اساسی، بدترین اشکال بردهداری و شکنجه را در قرن بیست و یکم بازتولید کرده است.
برای درک شالوده کتاب و چرایی حبس چهل و چهار ساله وودفاکس، نباید فریب ادبیات رمانتیک «اعلامیه آزادی بردگان» آبراهام لینکلن در سال ۱۸۶۳ را خورد. تاریخ رسمی غرب به ما آموخته است که جنگ داخلی آمریکا به بردهداری پایان داد، اما واقعیت این است که بردهداری در آمریکا هرگز لغو نشد و فقط با تغییر کاربری به انحصار دولت منتقل شد. سند غیرقابل انکار این ادعا، متن صریح «متمم سیزدهم قانون اساسی ایالات متحده» است که در آن آمده است: «نه بردهداری و نه بیگاری اجباری در ایالات متحده یا هر نقطه دیگری که در حوزه قضایی آن قرار دارد وجود نخواهد داشت، مگر به عنوان مجازات جرمی که شخص بهطور قانونی بابت آن محکوم شده باشد.» این استثنای شیطانی، بنیاد بزرگترین و مخوفترین ماشین «بردهداری خفی» در دوران مدرن شد. قانونگذاران نژادپرست ایالتهای جنوبی بلافاصله پس از جنگ داخلی دریافتند که برای حفظ زنجیرها، کافی است سیاهپوستان را «مجرم» اعلام کنند و اینگونه «قوانین سیاه» و جرایم ساختگی نظیر «ولگردی» و «عدم اثبات اشتغال» اختراع شدند. نظام قضایی به یک تور صیادی بدل شد و سیاهپوست آزاد شده را بازداشت میکرد و به عنوان «برده قانونی دولت» به نظام اجاره زندانیان و مزارع کار اجباری میسپرد.
آلبرت وودفاکس فرزند مستقیم چنین ژنتیک سیاسی و نژادی فاسدی است. او در سال ۱۹۴۷ در زاغههای نیواورلئان به دنیا آمد؛ شهری که فقر، تبعیض مطلق و خشونت روزمره پلیس سرنوشت هر کودک سیاهپوستی را پیش از اولین گریهاش تعیین میکرد. وقتی فقر سیستماتیک و نبود آموزش تمام درها را ببندد، پناه بردن به خلافهای خرد، فرار و دزدی نه یک انتخاب اخلاقی، بلکه فرم بیولوژیک بقاست. وودفاکس به زندان میافتد، اما آنچه سرنوشت او را به یک تراژدی حماسی پیوند میزند، نه یک سرقت ساده بانک، بلکه ورود به بزرگترین سلاخخانه جنوب است: «زندان آنگولا».
زندان ایالتی لوئیزیانا ملقب به «آنگولا» یک زندان تصادفی نیست. زمین ۱۸ هزار جریبی این زندان، پیش از جنگ داخلی، مزارع وسیع بردهداری فردی به نام آیزاک فرانکلین بود. پس از الغای اسمی بردهداری، این زمین خصوصی توسط ایالت لوئیزیانا خریداری و به «ندامتگاه ایالتی» بدل شد. در آنگولا هیچ چیز تغییر نکرده بود: سیاهان همچنان از سپیدهدم تا شامگاه زیر آفتاب سوزان و شرجی مرگبار لوئیزیانا کار میکردند و نگهبانان سفیدپوست بر بالای سرشان گشت میزدند. در دهه ۱۹۷۰، آنگولا خشنترین و فاسدترین زندان سراسر ایالات متحده بود و تجاوز سیستماتیک و سازمانیافته، تجارت جنسی و بردگی کامل جسمی و جنسی زندانیان جوان در آنجا امری عادی بود. در چنین شرایطی، آگاهی در ذهن وودفاکس شعلهور شد و او با آموزههای «حزب پلنگهای سیاه برای دفاع از خود» آشنا شد. وودفاکس در زندان خواندن و نوشتن آموخت و به همراه رفیق همبندش هرمن والاس، شاخه حزب پلنگهای سیاه را در زندان آنگولا تاسیس کرد. آنها به جای تسلیم در برابر نظام فاسد زندان، دست به روشنگری زدند و به زندانیان آموزش دادند که تن به حقارت ندهند و اتحاد میان محکومان را جایگزین درگیریهای قبیلهای کنند.
در آوریل ۱۹۷۲، زمانی که برنت میلر، یکی از نگهبانان سفیدپوست زندان، به شکلی مبهم به قتل رسید، توطئه حکومت کلید خورد. هیچ مدرک جرمی علیه وودفاکس وجود نداشت، اما دژخیمان پرونده نیازی به مدرک نداشتند و به دنبال حذف رهبر معنوی مقاومت بودند. با تطمیع و تهدید یک زندانی محکوم به تجاوز، شهادتی دروغین سرهمبندی شد و وودفاکس و دو همرزمش بدون دادگاه منصفانه به انفرادی مطلق پرت شدند؛ سلولی که خروج از آن نه ماهها، بلکه بیش از چهار دهه به درازا انجامید.
حبس انفرادی طولانیمدت، شنیعترین شکل «شکنجه سفید» است؛ خشونتی بدون به جا گذاشتن کبودی آشکار روی پوست، اما با هدفی بسیار وحشتناکتر: فروپاشی برگشتناپذیر سیستم عصبی و ترور سیستماتیک روان و هویت انسانی. در نظام حقوق بینالملل، هیچ نقطه ابهامی در محکومیت این اقدام وحشیانه وجود ندارد. قواعد نلسون ماندلا، هرگونه حبس انفرادی بیش از ۱۵ روز متوالی را ممنوع اعلام کرده و آن را مصداق صریح شکنجه میداند. اکنون این حد مجاز ۱۵ روزه را در کنار چهل و چهار سال زیستن وودفاکس بگذارید تا عمق توحش عریان ساختار قضایی آمریکا درک شود. کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه شکنجه نیز اعمال هرگونه دردی را که با هدایت یا رضایت ضمنی مقامات دولتی برای شکستن اراده یا تنبیه انجام شود، شکنجه قلمداد میکند. گزارشگران ویژه شکنجه سازمان ملل بارها وضعیت وودفاکس را نمونه بارز نقض فاحش حقوق بشر اعلام کردند.
سلولی به ابعاد یکونیم در دوونیم متر، دیوارهای بتنی بدون پنجره، تختی فلزی و نوری کورکننده که بیستوچهار ساعته چشمها را میسوزاند. برای چهل و چهار سال، وودفاکس فقط یک ساعت در روز مجاز بود از آن دخمه بیرون برود، آن هم با دستبند و پابند. مقامات قضایی بارها اعتراف کردند که هدف از نگه داشتن او در این جهنم، مجازات جرم نبوده است، بلکه همانطور که یکی از روسای بدنام زندان آنگولا گفت: «حتی اگر او قاتل هم نباشد، من حاضر نیستم بگذارم در بند عمومی آزاد بچرخد، چون او هنوز یک پلنگ سیاه وفادار به ایدئولوژی خودش است!» این یعنی آپارتاید فکری و نژادی خالص: دفن زنده به جرم آزادگی در اندیشه!
شگفتانگیزترین و الهامبخشترین لایه کتاب «انفرادی: حبسیه امید»، شرح پیروزی اراده سوبژکتیو بر ماشین ابژهساز زندان است. وودفاکس فرمول این بقا را برای تمام بش



