پرویز رضایی؛ معلمی که نسلها را به هم پیوند میزند

سرویس استانهای پایگاه خبری الفبای رشد – سید حسن حسینی نژاد: برخی نامها در حافظه فرهنگی یک شهر به یاد ماندنی میشوند که ردپای حضورشان را نه تنها در کتابها و آثار هنری، بلکه در ذهن و نگاه نسلهای مختلف علاقهمندان به فرهنگ و هنر میتوان یافت. افرادی که عمر خود را به یادگیری، آموزش و گشودن درهای تازهای به سوی جهان اندیشه و زیبایی اختصاص دادهاند، از جمله پرویز رضایی هستند؛ مترجم، نقاش و آموزگاری که بخش عمدهای از زندگیاش را به پیوند زدن مخاطب فارسیزبان با دنیای ادبیات، فلسفه و هنر اختصاص داده است.
پرویز رضایی، متولد محله سرخواجه گرگان در سال ۱۳۱۶، از نسلی است که فرهنگ را نه تنها به عنوان یک حرفه، بلکه به عنوان یک رسالت اجتماعی دنبال کرده است. تحصیل در رشته فلسفه در دانشسرای عالی تهران، زمینهساز شکلگیری نگاه اندیشهمحور او به جهان بود و این نگرش بعدها در فعالیتهای آموزشی، ترجمه و نقاشیاش نیز بازتاب یافت. در طول سالها فعالیت فرهنگی، رضایی با ترجمه آثار ارزشمند هنری از زبان فرانسه، تلاش کرد تا مخاطبان فارسیزبان را با جریانها، مکاتب و چهرههای تأثیرگذار هنر جهان، به ویژه در حوزه نقاشی، آشنا کند. از جمله آثار و فعالیتهای او، ترجمه کتابهایی درباره ونگوگ و رامبراند، تنها بخشی از کارنامهای است که از علاقه و دغدغه عمیقش نسبت به هنر حکایت دارد.
او در کنار ترجمه و خلق آثار نقاشی، سالها در حوزههای ادبیات، منطق و فلسفه به تدریس پرداخت و از این طریق نقش یک معلم و مروج فرهنگی را نیز بر عهده داشت؛ معلمی که میکوشید فراتر از انتقال دانش، زمینه آشنایی و ارتباط نسلهای مختلف را با جهان اندیشه و هنر فراهم کند. نقشآفرینی پرویز رضایی در عرصه فرهنگ گرگان و استان گلستان به فعالیتهای فردی و هنری او محدود نماند و بنیانگذاری «جُنگ باران» در سال ۱۳۴۶ به عنوان نخستین مطبوعه فرهنگی استان گلستان، نقطه عطفی در مسیر فعالیتهای فرهنگی او به شمار میرود؛ اقدامی که نشاندهنده توجه او به ضرورت شکلگیری بسترهای مکتوب برای طرح اندیشهها، معرفی ظرفیتهای ادبی و هنری و گسترش گفتوگوی فرهنگی در منطقه بود.
اکنون، پس از گذشت سالها از آن تلاشها، فرصتی فراهم شده تا بخشی از این کارنامه فرهنگی و هنری در بیستوششمین دورهمی سرای فرهنگ و رسانه مورد توجه قرار گیرد؛ نشستی که همزمان با سیوچهارمین دوره هفته کتاب، به پاسداشت سالها تلاش و فعالیت پرویز رضایی اختصاص یافت. این آیین شامگاه دوشنبه ۲۵ آبان ماه، با حضور جمعی از مسئولان، پیشگامان و پیشکسوتان عرصه فرهنگ، هنر و ادب و همچنین اعضای خانواده او، در سالن نگاه تالار فخرالدین اسعد گرگانی برگزار شد تا نام و خدمات یکی از چهرههای تأثیرگذار فرهنگی گرگان در جمع اهالی فرهنگ و رسانه گرامی داشته شود. در ادامه گزارشی از این مراسم ارائه میشود.
در ابتدای مراسم که با حضور پرشمار موی سپیدان و دوستان و شاگردان تا جوانترهای اهل فرهنگ و هنر همراه بود، علیرضا ابن قاسم نویسنده و شاعر و غلامعلی قاری، نویسنده و شاهنامهپژوه از دوستان و شاگردانش، درباره پرویز رضایی مطالبی را بیان کردند. ابن قاسم عنوان کرد: صحبت کردن درباره رضایی دشوار است. او در کنار معلمی، یک مترجم، نقاش و کنشگر فرهنگی فعال بود و در دهه چهل شمسی با دوستان گرگانی و گنبدیاش گروه هنری باران و جنگ باران را راهاندازی کرد که تمامی اینها بسیار قابل توجه و تعمق است. قاری نیز در این نشست گفت: پرویز رضایی، یک معلم صرف نبود که درسی بدهد و برود، من به عنوان شاگردش شاهد بودم که همیشه با خود کتاب داستان یا شعر داشت و به دانشآموزان معرفی میکرد و برایمان سطوری از آنها را میخواند.
در بخش دیگری از مراسم، شنیدن خاطرات و تجربههای دختر و داماد پرویز رضایی نیز توجه حاضران را به خود جلب کرد. اینکه فرزندان از کودکی آمیخته با نقاشی و کتاب و موسیقی و موزهها بودند و یادآوری تجربه حضور در موزههای ایتالیا و لوور پاریس فراموشنشدنی است. در بخش دیگری از مراسم، نحوه برخورد او با شاگردان کلاس درسش نشان داد که پرویز رضایی، آموزگاری برای همه نسلها است. اینکه سر کلاس درس گرامافون ببرد و برای شاگردانش قطعات ارزشمند کلاسیک پخش کند و در زمانی که ساز و موسیقی ممنوع بود، به شاگردش اجازه میداد سر کلاس ساز بنوازد و آنها را نیز تشویق میکرد.
در بخش پایانی مراسم، پرویز رضایی نیز ضمن قدردانی از بانیان برپایی مراسم و یادکردی از پدر و مادرش، گفت: شعر ترجمهای از من در مجله چیستا سالیان دور بدون تغییر چاپ شد و همان مسئله یکی از انگیزهها شد که به این مسیر جدیتر وارد شوم و با انتخاب متون کاربردی و بکر به ترجمه ادامه بدهم. وی همچنین ضمن اشاره به برخی فعالیتهایش و ذکر خاطراتی تأکید کرد: من علت موفقیت خودم را داشتن دوستان خوب میدانم؛ زیرا باور دارم دوستان خوب در زندگی آدم تأثیر شگرفی دارند.
آنچه در این آیین بیش از هر چیز جلوهگر بود، تنها مرور کارنامه فرهنگی و هنری پرویز رضایی نبود، بلکه یادآوری ارزش و جایگاه نسلی از معلمان و فرهیختگانی بود که آموختن و آموزاندن را به بخشی جداییناپذیر از زندگی خود تبدیل کردهاند. رضایی امروز، در آستانه نودسالگی، همچنان با شور، اشتیاق و انگیزهای تحسینبرانگیز از فرهنگ، هنر، ادبیات و اندیشه سخن میگوید؛ گویی گذر سالها نه از شوق آموختن او کاسته و نه از میلش به انتقال دانستهها به دیگران. حضور و منش او یادآور این حقیقت است که معلمی نه به سن و سال محدود میشود و نه به کلاس و مدرسه؛ بلکه شیوهای از زیستن و نگاهی همیشگی به جهان است. بیتردید، تجلیل از پرویز رضایی، فراتر از پاسداشت یک عمر فعالیت فرهنگی و هنری، ادای احترام به مفهوم دانایی، تعهد و استمرار در مسیر آموختن است. او همچنان آموزگاری برای همه نسلهاست؛ آموزگاری که با تجربه سالیان، ذهن جستوجوگر و اشتیاق پایانناپذیرش به هنر و اندیشه، نشان میدهد چراغ آموختن و آموختاندن با گذر زمان خاموش نمیشود و شاید ماندگارترین میراث او نیز همین باشد؛ اینکه میتوان در هر سنی همچنان آموخت، آفرید، پرسید و چراغی برای روشنتر شدن مسیر دیگران بود.



