تاریخ روحانیت را با نگاهی واقعی و چندبعدی به تصویر بکشیم

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، به نقل از روابط عمومی کتابفروشی نشر بینالملل، نشست معرفی و بررسی مجموعه سهجلدی «اختران تهران» با حضور محسن دریابیگی، نویسنده اثر، و به میزبانی میثم رشیدی مهرآبادی، در روز سهشنبه (۲۶ آبانماه) در کتابفروشی نشر بینالملل واقع در میدان فلسطین تهران برگزار گردید.
محسن دریابیگی در این نشست با تأکید بر اهمیت بازخوانی تاریخ روحانیت و معرفی عالمان دینی اظهار داشت: هنوز نتوانستهایم تصویر دقیقی از روحانیت ارائه کنیم؛ تصویری که شامل نقاط قوت و ضعف این قشر باشد. روحانیت در مقاطع مختلف تاریخی گاهی پیشگام تحولات بوده و در برخی موارد نیز از برخی جریانهای اجتماعی عقب مانده است. برای درک صحیح این تاریخ باید هر دو جنبه را در کنار یکدیگر بررسی کرد.
وی همچنین بر لزوم پرهیز از قدسیسازی در شرححالنگاری شخصیتهای دینی تأکید کرد و افزود: در نگارش زندگینامه علما نباید به سانسور بخشهایی از زندگی آنان پرداخت. چه ایرادی دارد اگر در زندگینامه یک روحانی، از فرزند او که به جریان فکری دیگری گرایش پیدا کرده نیز صحبت شود؟ همانطور که قرآن کریم از همسران نوح و لوط و فرزند حضرت نوح یاد میکند، تاریخنگاری نیز باید ظرفیت روایت واقعیتهای مختلف را داشته باشد.
نویسنده «اختران تهران» ادامه داد: هرچه تصویر تاریخی واقعیتر باشد، امکان ارتباط نسل جدید با آن بیشتر میشود. هدف از معرفی عالمان دینی صرفاً برجسته کردن چند شخصیت شناختهشده نیست؛ بلکه باید ابعاد مختلف سنت علمی، معنوی و اجتماعی روحانیت را به جامعه معرفی کرد. گاهی چهرههایی وجود دارند که از نظر معنوی و علمی میتوانند الگوهای مناسبی برای نسل امروز باشند، اما کمتر شناخته شدهاند.
دریابیگی در ادامه به پژوهش خود درباره فیاض همدانی اشاره کرد و گفت: در جریان این پژوهش متوجه شدم شخصیتهایی مانند دهخدا و صنعتی از ارادتمندان او بودهاند. این موضوع نشان میدهد که برای شناخت سنت فکری و معنوی جامعه، نباید صرفاً به چهرههای مشهور اکتفا کرد و لازم است شخصیتهای کمتر شناختهشده نیز مورد توجه قرار گیرند.
وی درباره شیوه گردآوری اطلاعات برای نگارش این مجموعه گفت: بخش عمدهای از کار من بر مطالعات میدانی و جستوجوگری استوار بوده است. در گفتوگوهای روزمره، حتی در یک مهمانی یا دیدار معمولی، وقتی متوجه میشدم فردی از خانوادهای روحانی است، درباره پیشینه خانوادگی و عالمان آن خانواده پرسوجو میکردم. بسیاری از اطلاعات و سرنخهای پژوهش از همین گفتوگوها به دست آمده است.
این پژوهشگر با اشاره به برخی کاستیهای مجموعه سهجلدی «اختران تهران» تصریح کرد: این کار حاصل تلاش جمعی و گردآوری اطلاعات از منابع و افراد مختلف است و طبیعتاً ضعفهایی دارد. بخشی از اطلاعات و زندگینامهها در فیشهای پژوهشی باقی مانده و به کتاب راه پیدا نکرده است. امیدوارم این مجموعه مقدمهای برای تکمیل پژوهش و ارائه تصویری جامعتر از نقش روحانیت در تاریخ معاصر باشد.
دریابیگی همچنین با اشاره به نقش اجتماعی برخی روحانیون در دورههای مختلف تاریخی گفت: نباید تصور کنیم ارتباط برخی روحانیون در گذشته با دستگاه حکومت الزاماً با هدف منفعت شخصی بوده است. گاهی این ارتباط برای پیگیری مشکلات مردم و حل مسائل آنان شکل میگرفت. باید بتوانیم این تفاوتها را در روایت تاریخی نشان دهیم و اجازه ندهیم پیشداوریها مانع شناخت واقعیت شوند.
وی در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر ضرورت گسترش چنین پژوهشهایی در دیگر شهرها و مناطق کشور، مطالعات میدانی، جستوجوی مستمر و استفاده از روایتهای شفاهی را از راههای شناسایی عالمان کمتر شناختهشده دانست و ابراز امیدواری کرد پژوهش درباره علمای تهران بر اساس محلات مختلف نیز ادامه یابد.
در ادامه این نشست، بر اهمیت بهرهگیری از تجربه نویسنده مجموعه در طرحهای مشابه و توجه به نظارت پژوهشی او در مراحل تکمیل و توسعه این نوع آثار تأکید شد. همچنین پیشنهاد شد با معرفی چهرههای علمی و دینی هر محله در قالب کتابچههایی مستقل، امکان آشنایی آسانتر مخاطبان، بهویژه نسل جوان، با میراث علمی و معنوی تهران فراهم گردد.



