محمد قاضی و تحول بزرگ در نشر ثالث

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، نخستین نشست از سلسله نشستهای «قصه یک نشر» به بزرگداشت محمدعلی جعفریه، مدیر نشر ثالث، اختصاص یافت. در این نشست، روند شکلگیری و فعالیت یکی از مجموعههای معتبر نشر ایران از زبان بنیانگذار آن روایت شد. جعفریه در آغاز این نشست که به همت شهر کتاب الف و در این کتابفروشی برگزار گردید، با تشکر از حاضران، به سیسالگی نشر ثالث اشاره کرده و گفت: فعالیت این مجموعه از سال ۱۳۷۵ آغاز شده و سیسالگی آن در ۲۵ اسفندماه امسال خواهد بود. او همچنین بیان کرد که فروشگاههای نشر ثالث از سال ۱۳۸۱ فعالیت خود را آغاز کردهاند و چهارمین فروشگاه این مجموعه به زودی افتتاح خواهد شد.
مدیر نشر ثالث در ادامه، به استمرار فعالیتهای انتشاراتی این مجموعه در شرایط اقتصادی و اجتماعی دشوار اشاره کرد و از انتشار صدها عنوان کتاب در طول سال سخن گفت و تأکید کرد که فعالیت نشر حتی در دوره جنگ اخیر نیز متوقف نشد. او در این خصوص گفت: در جنگ اخیر ما در دومین روز سال نو به انتشارات رفتیم و تا پایان تعطیلات کتاب منتشر کردیم و فعالیت نشر خود را هیچگاه متوقف نکردیم و بخش عمده کتابها چاپ اول هستند.
جعفریه همچنین با اشاره به سابقه خانوادگی خود در صنعت چاپ، گفت که این فعالیت به حدود ۱۳۰ سال پیش برمیگردد. او بیان کرد که جد پدریاش از بنیانگذاران چاپ در تبریز بوده و پدربزرگش نیز پس از مهاجرت به تهران در سال ۱۳۲۰ در چاپخانههای مختلف فعالیت کرده است. جعفریه از سالهای نوجوانی خود در چاپخانه و آشنایی با مراحل مختلف تولید کتاب یاد کرد و گفت: از ۱۲ یا ۱۳ سالگی، تابستانها در چاپخانه حضور داشتم و پس از دریافت دیپلم، فعالیت حرفهایام در این حوزه جدیتر شد.
او همچنین به خاطرات خود از فضای نشر و کتابفروشی تهران اشاره کرد و به خیابان ناصرخسرو و محدوده بازار و بهارستان پرداخت و افزود: این مناطق در دورههای مختلف، محل فعالیت ناشران، چاپخانهها و کتابفروشیهای مهمی بودهاند. جعفریه در روایت خود از همکاری و معاشرت با فعالان قدیمی نشر، از مجموعههایی همچون جاویدان، امیرکبیر و سازمان چاپ علمی نام برد و این ارتباطها را بخشی از تجربههای شکلدهنده مسیر حرفهای خود دانست.
ماجرای همکاری با محمد قاضی و شکلگیری مسیر نشر بخش دیگری از سخنان جعفریه به خاطرات آغاز فعالیت مستقل در حوزه نشر اختصاص داشت. او با بیان اینکه نام انتشاراتش در ابتدا هدایت بود، سپس روایت شد و در نهایت نام ثالث را انتخاب کردم، گفت: از زمانی که انتشارات نیاز به مجوز داشت، نام ثالث را انتخاب کردم. او همچنین با بیان ماجرای انتشار یکی از آثار محمد قاضی، از چگونگی شکلگیری ارتباط خود با این مترجم شناختهشده گفت: در جریان همکاری با برخی ناشران، با کتابی مواجه شدم که به دلیل اختلاف درباره قرارداد انتشار، امکان چاپ آن فراهم نشده بود. من برای حل این مسئله با محمد قاضی ارتباط گرفتم و پس از گفتوگو با او، مقدمات تنظیم قرارداد و انتشار کتاب «دوریت کوچک» اثر چارلز دیکنز را فراهم کردم و سپس به پیشنهاد خود آقای قاضی کتاب «مادام بوآری» را نیز چاپ کردم.
او این تجربه را یکی از اتفاقات تأثیرگذار در آغاز مسیر حرفهای خود دانست و از نقش ناشران و فعالان باسابقهای همچون زندهیاد محمد زهرایی در راهنمایی و شکلگیری نگاه حرفهایاش به نشر یاد کرد. او همچنین خاطرنشان کرد: نخستین کتابهایی که چاپ کردم، کتابهای ترجمه شده زنده یاد محمد قاضی بود و اگرچه در آن زمان شناخته شده نبود، اما به مرور شناخته شد و آثارش همچنان مخاطب دارد.
مدیر نشر ثالث در بخش دیگری از این نشست، درباره مفهوم هویت یک مجموعه انتشاراتی گفت: آنچه برایم اهمیت دارد، استمرار و بقای مجموعهای است که طی سالها شکل گرفته است. او با اشاره به تجربه ناشرانی که از نقطه صفر آغاز کردهاند، تأکید کرد: خودساختگی، پشتکار و نظم کار از عوامل مهم موفقیت در صنعت نشر است. حفظ یک مجموعه انتشاراتی، تنها به انتشار کتاب محدود نمیشود، بلکه نیازمند توجه به تمام اجزای چرخه تولید، توزیع و عرضه کتاب است.
جعفریه همچنین درباره قیمتگذاری کتاب و ضرورت رعایت استانداردهای حرفهای در این حوزه سخن گفت و افزود: با وجود مشکلات اقتصادی، افزایش هزینههای تولید و دشواریهای بازار کتاب، کیفیت ترجمه، ویرایش، نمونهخوانی و انتخاب درست آثار همچنان از اولویتهای نشر ثالث است. او در ادامه، از تجربه فعالیت در دورههای مختلف مدیریتی و سیاستگذاری فرهنگی گفت و بیان کرد که برخوردهای سلیقهای در حوزه نظارت بر نشر یکی از مشکلات جدی ناشران است. تغییر رویکرد مدیران فرهنگی در دورههای مختلف، گاه مسیر فعالیت ناشران را با محدودیتهای متفاوتی روبهرو کرده است.
جعفریه با اشاره به تجربه انتشار کتاب در دورههای مختلف، تأکید کرد که نشر ثالث تلاش کرده است در چارچوب قوانین، فعالیت حرفهای خود را ادامه دهد و هویت انتشاراتیاش را حفظ کند. او در تشریح رویکرد انتشاراتی این مجموعه، به الگوگیری از برخی ناشران معتبر جهان، از جمله نشر پنگوئن، اشاره کرد و گفت: نشر ثالث تلاش کرده است در حوزههای مختلف، از ادبیات تا علوم اجتماعی، آثاری با استانداردهای حرفهای منتشر کند.
او با اشاره به تفاوت تیراژ کتابها و میزان استقبال مخاطبان از آثار مختلف، تنوع در انتخاب کتاب را یکی از ویژگیهای فعالیت این مجموعه دانست و تأکید کرد: صرفنظر از میزان فروش، کیفیت اثر و رعایت استانداردهای نشر اهمیت دارد. به گفته جعفریه، در انتخاب کتاب، ترجمه مناسب، انتخاب مترجم شایسته، ویرایش و نمونهخوانی دقیق از جمله معیارهایی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.
بخش دیگر این نشست به فرایند انتخاب و انتشار کتاب در نشر ثالث اختصاص داشت. جعفریه در این زمینه توضیح داد: آثار پیشنهادی ابتدا در دبیرخانههای تخصصی و از سوی دبیران هر حوزه بررسی میشوند. این دبیران با توجه به تخصص و شناخت خود از موضوع، آثار را ارزیابی میکنند و در صورت تأیید، کتاب وارد مراحل بعدی تولید میشود. او با اشاره به مشکلات اقتصادی، کمبود کاغذ و دشواریهای دریافت مجوز، این عوامل را از موانع مهم پیشروی انتشار کتاب دانست و گفت: پس از انتخاب اثر، مراحل نمونهخوانی، ویرایش، آمادهسازی و دریافت مجوز باید طی شود.
جعفریه همچنین تأکید کرد: نشر ثالث برای انتشار کتاب، از نویسندگان و مترجمان درخواست پرداخت هزینه نمیکند و آثار بر اساس کیفیت و ارزیابی تخصصی بررسی میشوند. او با اشاره به اینکه حدود نیمی از کتابهای منتشر شده در این مجموعه، نخستین آثار نویسندگان یا مترجمان خود هستند، گفت: هر نویسنده و مترجمی برای آغاز فعالیت حرفهای خود به فرصتی نیاز دارد و ناشر باید بتواند این فرصت را برای استعدادهای تازه فراهم کند.
در همین زمینه، جعفریه خاطرهای از شکلگیری مجموعهای درباره شاعران معاصر در سال ۱۳۷۵ روایت کرد: در آن زمان قرار بود محمد حقوقی دبیری مجموعه را برعهده بگیرد و برای نگارش کتابها از چهرههای شناختهشده دعوت شود؛ اما اختلافنظر میان برخی از افراد پیشنهادی، ادامه کار را با مشکل مواجه کرد. در نهایت، همکاری با کامیار عابدی، که در آن زمان معلم ادبیات و از چهرههای جوان حوزه پژوهش ادبی بود، زمینه انتشار کتابی درباره سهراب سپهری را فراهم کرد. این کتاب سرآغاز مجموعهای شد که بعدها آثار دیگری درباره شاعران معاصر، از جمله فروغ فرخزاد، در قالب آن منتشر شد. جعفریه این تجربه را نمونهای از اهمیت اعتماد به نیروهای جوان و فراهم کردن فرصت برای معرفی استعدادهای تازه در حوزه ادبیات و پژوهش دانست.
در بخش دیگر این گفتوگو، جعفریه به بیان خاطراتی از ارتباط خود با نویسندگان، مترجمان و چهرههای ادبی پرداخت و از برخی اتفاقات و تجربههای شخصی در مسیر فعالیت حرفهای خود سخن گفت. او تأکید کرد که فعالیت در حوزه نشر



