گفتوگوی جذاب داریوش کیارس با سیروس رادمنش

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، تاریخ ادبیات گاهی به کتابی میماند که برخی از صفحات مهم آن تا خورده و در لایههای زیرین پنهان شدهاند. سیروس رادمنش (۱۳۳۴-۱۳۸۷) یکی از نامهای برجسته و در عین حال فراموششده در این عرصه است. او شاعری بود که از نیمه دهه ۱۳۵۰، زمانی که اشعارش در مطبوعات منتشر میشد، مسیر دشوار و وسواسگونهای را برای دستیابی به زبانی خاص آغاز کرد. رادمنش را میتوان در زمره بنیانگذاران سبک «موج ناب» دانست؛ جریانی که تلاش میکرد شعر را از بند تکرارهای کلیشهای رها کرده و به کلمات، جلا و صیقلی تازه ببخشد. او در گوشه و کنار ایران، بهویژه در جنوب، مشغول شکلدهی به زبانی بود که عمیقاً شخصی و منحصربهفرد بود. اما برای درک کامل رادمنش، باید او را در بستر جغرافیای «مسجدسلیمان» مشاهده کرد. او فرزند این سرزمین بود و در همین منطقه به دنیا آمد و در همین خاک نیز به آرامگاه ابدی رسید. در شعر او، جنوب به عنوان یک «عنصر سازنده» مطرح است. وجه تمایز بنیادین رادمنش با همنسلانش در جنوب ایران، توانایی خارقالعاده او در «کاراکترسازی» است. او تنها شاعر نسل خود در این منطقه بود که توانست به تیپهای انسانی، چه معروف و چه گمنام، در شعرش شخصیت ببخشد. در دنیای شعری او، انسانها به عنوان «کاراکتر» حضور دارند؛ موجوداتی که رنج، ملال و اصالت جنوب را در چهره و کلام خود بازتاب میکنند.
در این اثر، داریوش کیارس نقش یک «باستانشناس ادبی» را ایفا میکند. کیارس که پیش از این با بررسی چهرههای شاخص جریان «شعر دیگر» مانند بهرام اردبیلی، تخصص خود را در بازیابی جریانهای آوانگارد و منزوی ثابت کرده بود، در اینجا به سراغ رادمنش رفته است. او در این گفتوگو به دنبال «جستن» است؛ واژهای که به معنای جستوجو و بیرون کشیدن است. کیارس میکوشد نبوغی را که دیگران زیر تلی از آوار دفن کرده بودند، دوباره به معرض دید برساند. ساختار کتاب به گونهای طراحی شده است که خواننده را از «حاشیهی زندگی شاعر» آغاز کرده و به «میراث مکتوب» و «تحلیل اشعار» میرساند تا در نهایت با «گفتوگوهای با او» به یک جامعیت ذهنی دست یابد. نویسنده در این اثر تنها به روایت زندگی نپرداخته، بلکه بخشهای ویژهای را به «در مطبوعات از او شعر بخوانید» و «در مطبوعات از او نثر (نقد، نظر، مقاله) بخوانید» اختصاص داده است تا ثابت کند رادمنش یک متفکر و منتقد دقیق بر جریانهای ادبی عصر خود بوده است. این جامعیت، رادمنش را از یک «شاعر محلی» به یک «شخصیت اثرگذار بر شعر معاصر» ارتقا میدهد.
نکته حائز اهمیت این است که این کتاب بخشی از یک پروژهی بزرگتر است. طبق اطلاعات پشت جلد، نشر بیدگل با چاپ آثار مربوط به بهرام اردبیلی آغاز کرد، با سیروس رادمنش ادامه داد و در آینده به سراغ «رضا زاهد» خواهد رفت. این زنجیره، در واقع تلاشی برای ثبت صدای کسانی است که در مرکز قدرت ادبی نبودند اما در مرکز خلاقیت حضور داشتند. در نهایت، «سیروس رادمنش در گفتوگوی داریوش کیارس» دعوتی است به بازگشت به اصالت. این کتاب به ما میآموزد که نبوغ، حتی اگر در انزوا باشد و حتی اگر بر پشت پاکت سیگاری در لحظهای از استیصال نوشته شود، هرگز نمیمیرد. این اثر یادآور آن است که صیقل دادن به زبان، صبری است که تنها در تنهاییهای عمیق به دست میآید. مطالعه این کتاب برای هر کسی که به دنبال ریشههای «موج ناب» و درک عمیقتر از شعر مدرن جنوب است، یک ضرورت به شمار میآید. نشر بیدگل بهتازگی این اثر را در ۱۴۰ صفحه و با قیمت ۵۲۵ هزار تومان عرضه کرده است.



