چالشهای نظم و انضباط در صنعت چاپ ایران

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، حمید فریور، فعال صنعت چاپ، در نوشتاری به بررسی چالشهای قاعدهمندی در صنعت چاپ ایران پرداخته است. این چالشها شامل مسائل اقتصادی، مدیریت دولتی و خصوصی، فناوری و آموزش میشود که همگی مانع از توسعه و قاعدهمندی این صنعت در کشور شدهاند. با طرح این چالشها، هرچند که ممکن است تکراری به نظر برسند، تلاش برای پاسخگویی به نیازهای صنعت چاپ و ذینفعان آن میتواند به راهحلهایی منجر شود. درستی و کامل بودن این راهحلها به میزان دانش و توانمندیهای فکری و مدیریتی ما بستگی دارد و در نهایت، چشمانداز صنعت چاپ ایران را در آیندهای بدون تحریم و جنگ ترسیم میکند.
مجله چاپ و نشر بخشی به نام «پانزده سال پیش در چنین روزهایی» دارد که در آن تصاویری از صفحات خبری پانزده سال قبل همین نشریه منتشر میشود. جذابیت این بخش به چهرهها، خبرها، تیترها و اظهارنظرهایی است که هنوز هم در صنعت چاپ ایران تکرار میشود. موضوعاتی مانند «لزوم نوسازی تجهیزات چاپ»، «حمایت دولت از چاپخانهها»، حسرت «گردش میلیارد دلاری صنعت چاپ در دنیا»، انتظار «شمول بخشودگی مالیاتی»، و «پرونده انتخابات اتحادیۀ چاپخانهداران تهران» به طور مکرر مطرح میشود. همچنین، اقدام تحسینبرانگیز تعاونی بهمان در «خرید به قیمت امروز و فروش به قیمت چند ماه قبل» و «راهاندازی رشته چاپ» در مقاطع تحصیلی مختلف نیز از دیگر موضوعات تکراری است. در نهایت، این مسائل نشان میدهد که سخت است در مورد صنعت چاپ ایران سخن تازهای شنید و شاید تنها توان ما تکرار حرفهای قدیمی با بیانی نو باشد.
قاعدهمندی به سادگی به معنای داشتن نظم و قانون در امور پراکنده است. چالش اصلی صنعت چاپ ایران، نظم و قانون است. هرچند که این صنعت دارای قوانین مشخصی است و تحت نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و قانون نظام صنفی کشور فعالیت میکند، اما نظم و قانونی که قاعدهمندی را به وجود میآورد، نیازمند تعریف درست و بهروز از موضوع چاپ است. قانون اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تنها به چاپ کتاب، روزنامه و مجله محدود میشود و در نهایت، وجه فرهنگی چاپ را در نظر میگیرد. این در حالی است که چاپ در دنیای امروز به تعریفی جامع و متناسب با نیازهای صنعتی نیاز دارد.
در قانون نظام صنفی کشور، فقدان تعریف درست و بهروز از چاپ وجود دارد و این قانون به ماهیت و ویژگیهای خاص هر کسبوکار نمیپردازد. این قانون به احراز هویت فرد صنفی در جغرافیای محل کسب او توجه دارد و در نهایت، تشکیل اتحادیهها به حدنصاب تعداد واحدهای صنفی در یک منطقه بستگی دارد. بنابراین، نمیتوان از تجمع صنوف در یک اتحادیه به عنوان نشانهای از تشکیلات تخصصی و نظم قاعدهمند یاد کرد. قاعدهمندی در ساز و کار اتحادیهها محدود به ابلاغگری و نظارت پسینی امور صنفی است. به عنوان مثال، در برخی شهرهای اطراف تهران، چاپخانهها زیر نظر اتحادیه عکاسان فعالیت میکنند که این موضوع چالشبرانگیز است.
در مدیریت دولتی، سلیقه مدیران و در اتحادیهها، کاریزمای رئیس بسیار تأثیرگذار است. بررسی عملکرد مدیران دفتر امور چاپ در ده سال گذشته نشان میدهد که صنعت چاپ ایران با آشفتگی سلیقه مواجه بوده است. در مقاطعی، صنعت چاپ به وزارت صنعت، معدن و تجارت واگذار میشود و در مقاطعی دیگر، به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بازمیگردد. در اتحادیهها، برخی اقدامات به قاعدهمندی و نظم کمک میکند، اما این اقدامات غالباً به سلیقه و مقبولیت رئیس بستگی دارد.
صنعت چاپ ایران برای دستیابی به قاعدهمندی و توسعه نیازمند بازنگری در قوانین دولتی و تشکیلات خصوصی است. چاپ صنعتی باید به رسمیت شناخته شود و به جای نادیده گرفتن مشکلات، به دنبال تشکیلاتی باشد که منافع صنعت چاپ و ذینفعان آن را در بر بگیرد. چالش دوم صنعت چاپ، سرنای بستهبندی است که بهعنوان صنعتی بدون متولی، در اتحادیه چاپخانهداران تهران مطرح شده است. این موضوع میتواند به اعتبار وجه صنعتی چاپ کمک کند، اما در عمل، صنعت چاپ نتوانسته از این فرصت بهرهبرداری کند.
چالشهای اقتصادی نیز بر صنعت چاپ تأثیرگذار است. بحران اقتصادی در ایران، فشارهای زیادی به این صنعت وارد کرده و وابستگی به ماشینآلات و تجهیزات بهروز، چالشهای خاصی را ایجاد کرده است. صنعت چاپ برای جبران شکاف بین سرمایهگذاری و سودآوری به سمت سودهای غیرعملیاتی میرود و این خود چالش دیگری در مسیر قاعدهمندی است. تأمین سرمایه در گردش یکی از چالشهای عمومی برای همه کسبوکارهاست و برای صنعت چاپ که به مواد اولیه وارداتی وابستگی بیشتری دارد، این چالش سختتر است.
در نهایت، مشکلات اقتصادی و تأمین نقدینگی در صنعت چاپ نیازمند راهحلهای درونصنفی و دولتی است و نمیتوان انتظار داشت که این مشکلات به سادگی حل شوند. تلاشهایی در این زمینه میتواند به قاعدهمندی چاپ کمک کند، اما انتظار دریافت تسهیلات مالی برای نوسازی ماشینآلات، خوشخیالی است. صنعت چاپ باید به دنبال راهحلهای جدید و خلاقانه باشد تا بتواند بر چالشهای خود غلبه کند.



