۱۵ کتاب برتر برای آشنایی با موسیقی، تئوری و تاریخ آن

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، اگر به موسیقی علاقهمند هستید، کتاب میتواند فراتر از یک منبع آموزشی باشد. یک کتاب خوب در زمینه موسیقی به شما کمک میکند تا احساسات خود را هنگام شنیدن یک قطعه بهتر درک کنید؛ از ریتم و هارمونی گرفته تا ساختار آهنگ، زندگی هنرمندان و تاریخ شکلگیری سبکهای مختلف. فهرست بهترین کتابهای موسیقی برای همه یکسان نیست. هنرجوی گیتار به کتابی متفاوت از یک شنونده علاقهمند به تاریخ موسیقی نیاز دارد و کسی که قصد آهنگسازی دارد، باید به منابعی مراجعه کند که هارمونی، ملودی، فرم و تنظیم را به طور جدیتری آموزش میدهند. در این مقاله، مجموعهای از کتابهای مهم موسیقی را در چند گروه معرفی کردهایم؛ از کتابهای آموزش موسیقی و تئوری موسیقی گرفته تا آثار مربوط به تاریخ موسیقی، آهنگسازی، زندگی موسیقیدانان و موسیقی عامهپسند.
بهترین کتابهای موسیقی در یک نگاه
کتاب نویسنده مناسب برای
The Rest Is Noise Alex Ross آشنایی با موسیقی کلاسیک قرن بیستم
How Music Works David Byrne شناخت سازوکار موسیقی و صنعت آن
This Is Your Brain on Music Daniel J. Levitin درک رابطه مغز و موسیقی
Musicophilia Oliver Sacks شناخت تأثیر موسیقی بر ذهن و رفتار
The Complete Musician Steven G. Laitz تئوری و تحلیل موسیقی
Tonal Harmony Stefan Kostka و همکاران هارمونی و آموزش دانشگاهی
The Study of Orchestration Samuel Adler ارکستراسیون
How to Write Songs on Guitar Rikky Rooksby ترانهسرایی و آهنگسازی با گیتار
A History of Western Music Donald Jay Grout و همکاران تاریخ موسیقی غرب
The Story of Music Howard Goodall تاریخ موسیقی برای مخاطب عمومی
The Oxford History of Western Music Richard Taruskin مطالعه تخصصی تاریخ موسیقی
Chronicle of Classical Music Robert Greenberg آشنایی عمومی با موسیقی کلاسیک
Music in the Western World Piero Weiss و Richard Taruskin متون و تاریخ موسیقی غرب
This Is Your Brain on Music Daniel J. Levitin موسیقی، ادراک و علوم شناختی
The Song Machine John Seabrook سازوکار تولید موسیقی پاپ
چرا مطالعه کتاب موسیقی ارزش دارد؟
گوش دادن مداوم به موسیقی لزوماً به معنی شناخت آن نیست. ممکن است یک شنونده بتواند تفاوت صدای دو خواننده را تشخیص دهد، اما نداند چرا یک قطعه حس تعلیق ایجاد میکند یا تغییر یک آکورد چگونه فضای ملودی را تغییر میدهد. کتابهای موسیقی این فاصله را پر میکنند. برخی از آنها زبان تخصصی موسیقی را آموزش میدهند، برخی تاریخ سبکها را توضیح میدهند و گروهی دیگر به تجربه شخصی هنرمندان میپردازند. برای یک هنرجو، کتاب میتواند به عنوان مرجع آموزشی عمل کند. برای یک شنونده معمولی، ممکن است باعث شود قطعاتی را که سالها شنیده با دقت بیشتری دنبال کند. حتی منابع تاریخی موسیقی نیز فقط فهرستی از نام آهنگسازان نیستند. به عنوان مثال، مجموعههای تاریخ موسیقی کتابخانه کنگره آمریکا از منابعی استفاده میکنند که نوشتهها و متون تاریخی از دورههای مختلف را در کنار تحولات موسیقی بررسی میکنند.
بهترین کتاب موسیقی برای شروع چیست؟
اگر تازه میخواهید مطالعه موسیقی را آغاز کنید، بهتر است به سراغ کتابی بروید که اصطلاحات پیچیده را بدون پیشنیاز سنگین توضیح دهد. منابع مقدماتی تئوری موسیقی معمولاً با مفاهیمی مانند نت، گام، فاصله، آکورد، ریتم، میزان، ملودی و هارمونی آغاز میشوند. برای کسی که هنوز ساز تخصصی ندارد، کتابهای عمومی درباره تاریخ و درک موسیقی انتخاب مناسبتری هستند. اما اگر گیتار، پیانو یا ساز دیگری مینوازید، بهتر است کتابی انتخاب کنید که تمرین عملی نیز داشته باشد. این تفکیک اهمیت دارد؛ زیرا «بهترین کتاب موسیقی» بدون توجه به سطح خواننده معنای مشخصی ندارد.
بهترین کتابهای موسیقی برای شروع و یادگیری اصول موسیقی
اگر هدفتان از جستوجوی بهترین کتابهای موسیقی یادگیری است، بهتر است قبل از انتخاب کتاب مشخص کنید که دنبال چه چیزی هستید. «تئوری موسیقی»، «آهنگسازی»، «هارمونی» و «تاریخ موسیقی» چهار حوزه متفاوتاند و هرکدام منابع مخصوص خودشان را دارند.
۱. کتاب The Complete Musician؛ برای یادگیری عمیق تئوری و تحلیل موسیقی
نویسنده: Steven G. Laitz
کتاب The Complete Musician یکی از منابع شناختهشده برای آموزش تئوری موسیقی و تحلیل آثار است. ساختار کتاب از مباحث پایه شروع میشود و به موضوعاتی مانند هارمونی، فرم، تحلیل و ارتباط میان شنیدن و نوشتن موسیقی میرسد. نقطه قوت کتاب این است که تئوری را جدا از موسیقی واقعی آموزش نمیدهد. خواننده با مشاهده نمونههای موسیقایی یاد میگیرد که مفاهیمی مانند آکورد، کادانس، مدولاسیون و فرم در یک اثر واقعی چگونه عمل میکنند. این کتاب بیشتر برای هنرجوی جدی موسیقی، دانشجویان موسیقی و افرادی مناسب است که میخواهند زبان تخصصی موسیقی را یاد بگیرند. برای کسی که صرفاً میخواهد چند مفهوم ابتدایی موسیقی را یاد بگیرد، منابع سادهتر انتخاب بهتری هستند. مناسب برای: تئوری موسیقی، تحلیل موسیقی، هنرجویان و دانشجویان.
۲. کتاب Tonal Harmony؛ یکی از منابع مهم آموزش هارمونی
نویسندگان: Stefan Kostka، Dorothy Payne و Byron Almén
هارمونی یکی از بخشهای اصلی آموزش موسیقی است و کتاب Tonal Harmony از منابع دانشگاهی شناختهشده این حوزه محسوب میشود. تمرکز کتاب روی موسیقی تونال است؛ یعنی روابط میان گامها، آکوردها و حرکت هارمونیک را به شکل مرحلهبهمرحله بررسی میکند. مباحثی مانند آکوردهای سهصدایی و چهارسدایی، وارونگی آکوردها، کادانس، مدولاسیون و تحلیل هارمونیک در آن جایگاه مهمی دارند. برای آهنگسازی و تنظیم، شناخت هارمونی کاربرد مستقیمی دارد. وقتی نوازنده یا آهنگساز بداند چرا یک توالی آکوردی خاص حس آرامش، انتظار یا پایان ایجاد میکند، انتخابهای موسیقایی او از حالت آزمونوخطا فاصله میگیرد. مناسب برای: هارمونی، آهنگسازی، تنظیم و آموزش دانشگاهی موسیقی.
۳. کتاب How Music Works؛ موسیقی از نگاه یک موسیقیدان
نویسنده: David Byrne
دیوید برن، خواننده و ترانهنویس و از اعضای گروه Talking Heads، در How Music Works موسیقی را فقط از زاویه نت و تئوری بررسی نمیکند. کتاب به رابطه میان موسیقی و محیط اجرا، فناوری، صنعت موسیقی، ساختار ترانه و شیوه تولید و ارائه آثار میپردازد. یکی از نکات جالب کتاب این است که موسیقی را محصولی جدا از شرایطی که در آن ساخته و شنیده میشود نمیداند. برای خوانندهای که میخواهد بفهمد چرا یک نوع موسیقی در یک محیط یا دوره خاص شکل گرفته، این کتاب دید گستردهتری نسبت به آثار موسیقایی ایجاد میکند. مناسب برای: علاقهمندان موسیقی، ترانهنویسی، تولید موسیقی و صنعت موسیقی.
۴. کتاب This Is Your Brain on Music؛ رابطه مغز و موسیقی
نویسنده: Daniel J. Levitin
چرا یک ملودی در ذهن میماند؟ چرا گاهی با شنیدن چند نت، ادامه آهنگ را پیشبینی میکنیم؟ چرا بعضی قطعات خاطرهای مشخص را زنده میکنند؟ This Is Your Brain on Music این پرسشها را از زاویه علوم شناختی و روانشناسی موسیقی بررسی میکند. دنیل لویتین که سابقه فعالیت حرفهای در صنعت موسیقی نیز دارد، درباره نحوه پردازش موسیقی توسط مغز، ادراک ریتم و ملودی، حافظه موسیقایی و نقش تجربه در شنیدن موسیقی توضیح میدهد. این کتاب برای کسانی مناسب است که میخواهند فراتر از تکنیک ساز یا تئوری موسیقی، سازوکار ذهن هنگام شنیدن موسیقی را بشناسند. مناسب برای: روانشناسی موسیقی، علوم شناختی و علاقهمندان به رابطه مغز و موسیقی.
۵. کتاب Musicophilia؛ داستانهایی درباره موسیقی و ذهن
نویسنده: Oliver Sacks
الیور ساکس در Musicophilia: Tales of Music and the Brain سراغ تجربههای متفاوت انسانها در مواجهه با موسیقی میرود. کتاب از پدیدههایی مانند گیرکردن یک قطعه در ذهن، تغییر توانایی موسیقایی بر اثر برخی آسیبهای مغزی و تجربه افرادی که رابطه خاصی با موسیقی دارند صحبت میکند. مزیت کتاب برای مخاطب عمومی این است که مباحث علمی را از طریق داستانها و نمونههای انسانی توضیح میدهد. به همین دلیل برای شروع مطالعه در زمینه موسیقی و مغز انتخاب مناسبی است و نیاز به دانش تخصصی موسیقی ندارد. مناسب برای: مخاطب عمومی، علوم اعصاب، روانشناسی و موسیقیشناسی.
بهترین کتابهای موسیقی برای آهنگسازی و ترانهنویسی
یادگیری آهنگسازی فقط به دانستن نتها محدود نمیشود. آهنگساز باید بتواند میان ملودی، ریتم، هارمونی، فرم و سازبندی ارتباط برقرار کند. در ترانهنویسی نیز شناخت ساختار شعر، ملودی و نحوه قرار گرفتن کلمات روی موسیقی اهمیت دارد.
۶. کتاب How to Write Songs on Guitar؛ آموزش ترانهنویسی با گیتار
نویسنده: Rikky Rooksby
این کتاب برای افرادی نوشته شده که میخواهند با گیتار ترانه بسازند. نویسنده درباره ساختار ترانه، آکوردها، ملودی و روشهای شکلدادن یک ایده اولیه توضیح میدهد. تمرکز عملی کتاب باعث میشود برای گیتاریستهایی که قصد ورود به آهنگسازی دارند، کاربرد بیشتری نسبت به یک کتاب صرفاً نظری داشته باشد. مناسب برای: گیتاریستها، ترانهنویسان و آهنگسازان مبتدی.
۷. کتاب The Song Machine؛ پشت صحنه موسیقی پاپ
نویسنده: John Seabrook
The Song Machine به سازوکار تولید موسیقی پاپ مدرن میپردازد و نقش ترانهنویسان، تهیهکنندگان و تیمهای تولید را بررسی میکند. این کتاب برای کسی که فقط به جنبه هنری آهنگ علاقه ندارد و میخواهد بداند یک قطعه پاپ چگونه از ایده اولیه به محصول نهایی تبدیل میشود، اطلاعات قابل توجهی دارد. در موسیقی پاپ معاصر، یک آهنگ موفق لزوماً حاصل کار یک خواننده و یک ترانهسرا نیست. تیمهای ترانهنویسی، تهیهکنندگان، تنظیمکنندگان و متخصصان ضبط میتوانند در شکلگیری نسخه نهایی نقش داشته باشند. این کتاب همین ساختار را از نزدیک بررسی میکند. مناسب برای: موسیقی پاپ، ترانهنویسی، تهیهکنندگی و صنعت موسیقی.
مطالعه کتاب موسیقی با شنیدن آهنگهای مرتبط
خواندن کتابهای موسیقی زمانی کاربردیتر میشود که مفاهیم مطرحشده را در آثار واقعی نیز بشنویم. برای مثال، هنگام مطالعه درباره ساختار ترانه، هارمونی یا ویژگیهای یک سبک موسیقی، گوش دادن به چند قطعه مرتبط کمک میکند تا تفاوت میان مفاهیم تئوری و اجرای واقعی آنها بهتر درک شود. در چنین شرایطی، دسترسی به آرشیو متنوع آهنگها اهمیت پیدا میکند. موزیکدل بهعنوان یکی از مراجع دانلود آهنگ در ایران، مجموعهای از آهنگهای ایرانی را در اختیار علاقهمندان موسیقی قرار میدهد و میتواند برای پیدا کردن نمونههای شنیداری در کنار مطالعه کتابهای موسیقی مورد استفاده قرار گیرد. برای نمونه، خوانندهای که درباره ترانهنویسی مطالعه میکند میتواند همزمان ساختار چند آهنگ را بررسی کند. شنونده علاقهمند به موسیقی سنتی میتواند آثار مختلف این حوزه را مقایسه کند و کسی که درباره موسیقی پاپ مطالعه دارد، میتواند به نمونههای جدید و قدیمی این سبک گوش دهد. این روش باعث میشود مطالعه موسیقی از حالت صرفاً نظری خارج شود و مفاهیم کتاب در آثار شنیداری قابل مشاهده باشند.
معرفی ۵ تا از بهترین کتابهای موسیقی ایران
۱. سرگذشت موسیقی ایران — روحالله خالقی
«سرگذشت موسیقی ایران» را میتوان یکی از مهمترین منابع روایی برای شناخت تاریخ موسیقی ایران دانست. این اثر در اصل در سه جلد نوشته شده و بعدها نسخههای یکجلدی آن نیز منتشر شدهاند. چاپهای مختلف این کتاب نشان میدهد که اثر خالقی همچنان در میان منابع شناختهشده موسیقی ایران قرار دارد. خالقی در این مجموعه فقط درباره موسیقی صحبت نمیکند؛ زندگی و فعالیت موسیقیدانان، نوازندگان و تحولات موسیقی ایران نیز بخش مهمی از روایت کتاب است. نسخه سهجلدی در یک مجلد که توسط مؤسسه فرهنگی هنری ماهور منتشر شده، ۸۰۸ صفحه دارد. مناسب برای: علاقهمندان تاریخ موسیقی ایران، پژوهشگران و کسانی که میخواهند مسیر تحول موسیقی ایران را بشناسند.
۲. نظریههای موسیقی — فرهاد فخرالدینی
این کتاب به بررسی نظریههای مختلف در زمینه موسیقی میپردازد و میتواند به عنوان منبعی مفید برای دانشجویان و علاقهمندان به تئوری موسیقی مورد استفاده قرار گیرد.



