خاطرهنگاری دفاع مقدس: از سوگنامه به روایتهای امیدبخش تبدیل شود

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، مراسم رونمایی از کتاب «سخت ولی شیرین» که شامل خاطرات خانم شهناز اشکیان، همسر سردار مرتضی قربانی است، با حضور سردار مرتضی قربانی، فرمانده دوران دفاع مقدس، سردار رمضان شریف، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران و رئیس مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، خانوادههای معظم سرداران سپهبد شهید غلامعلی رشید و سرلشکر شهید غلامرضا محرابی، جمعی از مسئولان لشکری، پژوهشگران حوزه تاریخ شفاهی و خانوادههای معظم شهدا برگزار شد.
در این مراسم، سردار رمضان شریف ضرورت ثبت خاطرات همسران فرماندهان و مجاهدتهای سپاه را بخشی از جهاد دوران جنگ تحمیلی دانست و بیان کرد: بازگویی شجاعانه و مستند این وقایع، حقیقت زندگی ساده و سرشار از ایثار رزمندگان را نمایان میسازد. وی همچنین به هجمههای روانی رسانههای معاند علیه پاسداران و رزمندگان اشاره کرد و گفت: دشمن همواره در تلاش است تا شبهاتی درباره شیوه زیست فرماندهان ایجاد کند، اما انتشار صادقانه خاطرات همسران، ادعاهای بیاساس درباره برخورداری از امتیازات مادی را رد میکند.
سردار شریف با تأکید بر نقش محوری زنان در تحولات کشور، افزود: حضور ۶۵ تا ۷۰ درصدی بانوان در صحنههای مختلف دفاع از آرمانهای ملی، نشانهای از بلوغ فکری و اجتماعی آنان است و خانوادههای شهدا و ایثارگران باید با میدانداری فرهنگی، نسل جوان را با واقعیتهای تاریخی پیوند دهند.
سردار مرتضی قربانی، با بزرگداشت مقام بانوان بزرگ جهان اسلام، ایثارگری زنان را موجب استواری و قوت قلب رزمندگان در خطوط مقدم دانست و گفت: در طول جنگ تحمیلی بیش از ۶۵۰۰ زن به شهادت رسیدند و بیش از ۷۵۰۰ بانو به افتخار جانبازی نائل شدند. وی با مرور خاطرات اعزامهای نخستین سال ۱۳۵۹ و حضور در خرمشهر تصریح کرد: در روزهای آغازین هجوم دشمن، شاهد حضور دختران و بانوانی بودیم که با تجهیزات امدادی و سلاح در خط دفاع ایستادگی میکردند؛ روحیهای که انگیزه رزمندگان را در مقاومت یکساله محاصره آبادان و رویارویی با کارشکنیهای بنیصدر دوچندان ساخت.
فرمانده لشکر ۲۵ کربلا در دوران جنگ تحمیلی، رمز اصلی بقا و پیروزی کشور در برابر بحرانها و کودتاها را پیروی از ولایت فقیه برشمرد و خاطرنشان کرد: مقابله با برنامهریزیهای طولانیمدت دشمن در جنگ فرهنگی، نیازمند سعه صدر، مهربانی و رفتار محبتآمیز در جذب جوانان به معارف انقلاب است. وی همچنین از سالها ایستادگی، صبوری و همراهی همسر خود، شهناز اشکیان، تجلیل کرد.
حسن علایی فعال، مدیر گروه مطالعات فرهنگی اجتماعی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، با اشاره به پیشینه چهار دههای این مرکز، یادآور شد: گروه مطالعات فرهنگی اجتماعی با هدف تبیین نقش مردم و پشتیبانی در جنگ راهاندازی شده است. وی با اشاره به جایگاه زن در اندیشه انقلاب اسلامی بیان کرد: بنا بر تأکید رهبر معظم انقلاب، ما در حوزه زن و خانواده در برابر غرب در موضع مدعی و مطالبهگر قرار داریم، چرا که هویت اصیل زن مسلمان در بطن رویدادهای اجتماعی و صحنههای ایثار دفاع مقدس شکل گرفته است.
علایی فعال با گرامیداشت تلاشهای سردار شهید علیحمد نائینی در پایهگذاری ثبت خاطرات همسران سرداران زنده دفاع مقدس گفت: تاکنون ۱۲ اثر مستقل پیرامون نقش بانوان منتشر شده و ۷ عنوان دیگر نیز در دست انتشار است؛ همچنین از مجموعه ۱۵ جلدی «همسران»، تاکنون ۳ اثر به چاپ رسیده که کتاب «سخت ولی شیرین» سومین جلد از این مجموعه به شمار میرود.
شهناز اشکیان، راوی کتاب و همسر سردار قربانی، با بیان اینکه انتقال حقایق تاریخی به نسلهای نوظهور امری حیاتی است، گفت: جوانانی که دوران جنگ را لمس نکردهاند، باید با رنجها و مجاهدتهای طیشده برای رسیدن به امنیت امروز آشنا شوند تا احساس مسئولیت ملی در آنان زنده بماند. وی با مرور پشتیبانیهای مستمر بانوان در ستادهای مردمی و اهدای یک شهید و چهار جانباز از اعضای خانواده خود اظهار کرد: نامگذاری این کتاب ریشه در پرسشهای همیشگی جوانان پیرامون سختیهای حضور در مناطق جنگی دارد؛ پاسخی که نشان میدهد آن مسیر دشوار به برکت ایمان به خدا و پیروی از صبر حضرت زینب(س) باطنی شیرین و دلنشین به همراه داشت.
فاطمه ولینژاد، نویسنده کتاب، با استناد به آیه شریفه «ن وَالْقَلَمِ وَمَا یَسْطُرُونَ» و تفسیر علامه طباطبایی، قلم را از بزرگترین نعمتهای الهی دانست و نگارش حماسههای دفاع مقدس را توفیقی معنوی خواند که با عنایت شهدا، بهویژه سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، آغاز شد. وی با اشاره به جامعیت خاطرات خانم اشکیان بیان کرد: این اثر بازه زمانی وسیعی را از دوران کودکی، ایستادگی در مدارس برای حفظ حجاب و سپس حضور در مناطق عملیاتی غرب، کردستان و جنوب در بر میگیرد؛ کارنامه ایشان مجموعهای کامل از همه نقشهای بانوان در دفاع مقدس اعم از امدادگری، شجاعت در زیر آتش، حضور میدانی و جانبازی است.
نویسنده کتاب «سخت ولی شیرین» با تشریح ساختار فنی اثر یادآور شد: کتاب با وجود وسعت رخدادها در قالب یک رمان پیوسته سامان یافته، اما تمام دیالوگها و وقایع بر مدار واقعیت محض و به دور از دخل و تصرف تنظیم شده است. وی همچنین سخاوت راوی در یادکرد دیگر همسران فرماندهان و شهدا را از ویژگیهای بارز این اثر برشمرد.
معصومه رامهرمزی، نویسنده ادبیات پایداری و امدادگر دوران جنگ، تدوین خاطرات همسران رزمندگان حاضر را اقدامی شجاعانه و واقعگرایانه خواند و تأکید کرد: پرهیز از غلو و بازگویی صادقانه دشواریهای پشت جبهه، عامل اصلی همذاتپنداری مخاطب جوان با این آثار است. وی با اشاره به تغییر رویکرد پژوهشی مرکز اسناد در گشودن دریچههای تاریخ اجتماعی افزود: نگارش خاطرات زنان نباید به مرثیهسرایی و رنجنامه صرف تبدیل شود؛ بلکه هنر نویسنده در نمایش توامان مقاومت، امید و کشمکشهای واقعی نهفته است تا اثری پرکشش، خواندنی و ماندگار در حافظه ادبی کشور ثبت شود.



