کتابکده

«رئیس در آخرین شب خود، داستانی تازه را روایت کرد»

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، «آخرین شب رئیس» اثر یاسمینا خضرا (نام ادبی محمد مولسهول)، که برای نخستین بار در سال ۲۰۱۵ به زبان فرانسوی با عنوان La Dernière Nuit du Raïs منتشر شد و همان سال با ترجمه‌ جولیان ایوانز به انگلیسی درآمد، کتابی کوتاه اما فشرده در مرز میان رمان تاریخی و درون‌کاوی روان‌شناختی به شمار می‌آید. این اثر در انتشارات ثالث با ترجمه آمنه کرمی به چاپ رسیده است.

خضرا در این کتاب به‌جای بازسازی کلاسیک وقایع جنگ داخلی لیبی، یک لحظه‌ محدود زمانی را انتخاب کرده و از خلال آن، به بررسی ذهنیت قدرت در حال فروپاشی می‌پردازد. تمرکز رمان نه بر روایت بیرونی تاریخ، بلکه بر تجربه‌ ذهنی و ادراکی رهبر ساقط‌شده‌ای است که با پایان اقتدار خود روبرو می‌شود. ساختار روایت بر یک مونولوگ اول‌شخص استوار است؛ صدایی که خواننده را مستقیماً به درون ذهن شخصیت اصلی می‌برد. این انتخاب فرمی، امکان می‌دهد تا قدرت نه به‌عنوان یک پدیده‌ی صرفاً سیاسی، بلکه به‌مثابه تجربه‌ای روانی، توهم‌آلود و متناقض دیده شود.

راوی مدام میان خاطره و اکنون، میان خودبزرگ‌بینی و ترحم به خویش، و همچنین میان خشم نسبت به دیگران و انکار واقعیت در نوسان است. خضرا با این جابه‌جایی‌های ذهنی نشان می‌دهد که چگونه سال‌ها قدرت مطلق می‌تواند مرز میان واقعیت و اسطوره شخصی را از میان ببرد و فرد را در تصویری اغراق‌شده از خویشتن زندانی کند. یکی از دستاوردهای مهم رمان، پرهیز آن از تبدیل دیکتاتور به کاریکاتوری ساده است. خضرا نه در پی تطهیر شخصیت تاریخی است و نه به دام شیطان‌سازی تک‌بعدی می‌افتد. در عوض، او سازوکارهای درونی اقتدارگرایی را عریان می‌کند: پیوند میان ترس و خشونت، میان ناامنی و نمایش قدرت، و میان تنهایی و توهم برگزیدگی.

در مجموع، «آخرین شب رئیس» درباره‌ پایان اقتدار، نه به‌عنوان یک رویداد سیاسی صرف، بلکه به‌مثابه فروپاشی یک جهان ذهنی است. خضرا با زبانی موجز، لحنی تیره و روایتی متمرکز، نشان می‌دهد که قدرت مطلق چگونه در واپسین لحظات خود، به انکار، توهم و تنهایی تقلیل می‌یابد. این کتاب بیش از آنکه گزارشی از تاریخ باشد، تأملی ادبی بر روان استبداد و شکنندگی افسانه‌ی قدرت است؛ تأملی که خواننده را وادار می‌کند فراتر از تیترها و تصاویر رسانه‌ای، به سازوکارهای درونی دیکتاتوری بیندیشد.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «چرا رئیس؟ دلیل این زیر و رو شدن چیست؟ چه اتفاقی افتاده که بره‌ها به کفتار تبدیل شدند و بچه‌ها تصمیم گرفتند پدرشان را بخورند؟… بله برادر رهبر، ما مرتکب اشتباه شدیم. خوب عمل نکردیم. مطمئناً شما به فکر خیر و صلاح ملت بودید، اما از خود ملت چه می‌دانستید؟ تا آتش نباشد، دود بلند نمی‌شود برادر رهبر. اتفاقی نیست که راه گریزی برایمان نمانده. قتل‌عام و ویرانگری آن بیرون جادو و طلسم نیست، نتیجه ندانم‌کاری‌های ماست.»

«آخرین شب رئیس» نوشته یاسمینا خضرا با ترجمه آمنه کرمی در ۱۶۶ صفحه به بهای ۳۰۶ هزار تومان منتشر شده است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا