سکان «سوره مهر» را چه کسی به دست گرفت؟

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، آیین تودیع و معارفه مدیر انتشارات سوره مهر با حضور مرتضی سرهنگی، راضیه تجار، محمد حمزهزاده و هدایت الله بهبودی، حجتالاسلام محمد قمی، محمد مهدی دادمان و جمعی از نویسندگان و پیشکسوتان حوزه ادبیات مقاومت و پایداری دوشنبه ۳۰ شهریور ماه در حوزه هنری برگزار شد.
مرتضی سرهنگی، از پیشکسوتان ادبیات دفاع مقدس و مقاومت، در این مراسم با اشاره به تجربه انتشار و ترجمه آثار دفاع مقدس گفت: یکی از استادان دانشگاه سوربن به دفتر من آمد و عنوان کرد که یکی از کتابهای ما را ترجمه کردهاند. او ادامه داد: کتاب «زندهباد کمیل» بوده است. سرهنگی افزود: آن استاد تأکید داشت انگیزه اصلیاش برای ترجمه اثر، مقدمه کتاب بوده؛ جایی که نویسنده نوشته بود پس از پذیرش قطعنامه، در دوکوهه بودند و همه تحت تأثیر این رخداد قرار گرفتند، اما من اسلحهام را تحویل دادم و با گرفتن تدارکات کاغذ و قلم، به نوشتن آغاز کردم.
این پیشکسوت ادبیات مقاومت اظهار کرد: برای او این پرسش جدی مطرح شده بود که چگونه یک رزمنده در همان روزهای آغاز جنگ به این جمعبندی میرسد که باید ادبیات جنگ را ثبت کند. سرهنگی تصریح کرد: از همان ابتدا حس تکلیف وجود داشت که خاطرات و ادبیات دوران جنگ نگاشته و ثبت شود. او سپس با اشاره به گفتوگوهای انجامشده درباره جنگ ایران و فرانسه گفت: پیشنهاد شد ادبیات تطبیقی مربوط به سربازان ایرانی و فرانسوی مورد بررسی قرار گیرد و در این خصوص گفتوگوهایی شکل بگیرد؛ در همین زمینه نشستی هم در وزارت امور خارجه در نیاوران برگزار شد.
سرهنگی ادامه داد: در این نشست گفته شد ما تعداد زیادی کتاب جنگ را به فرانسه بردهایم. برای آنها جالب بود که ایران در زمان جنگ کتاب منتشر میکند؛ در حالی که از نگاه آنها، در آن مقطع خودشان امکان انجام چنین کاری را نداشتند. او همچنین یادآور شد که استاد دانشگاه سوربن نیز انگیزه خود را از ترجمه، همان مقدمه و روایت مربوط به آغاز نوشتن پس از پذیرش قطعنامه عنوان کرده بود؛ همان جایی که نویسنده از تحویل اسلحه و آغاز نگارش با دسترسی به کاغذ و قلم سخن گفته است.
سرهنگی با طرح این سؤال که چرا یک رزمنده در همان ابتدای جنگ به ثبت ادبیات جنگ میاندیشد، گفت: از ابتدا این احساس تکلیف شکل گرفته بود تا خاطرات و ادبیات جنگ نوشته و ثبت شود. وی در ادامه با اشاره به پیشنهاد بررسی ادبیات تطبیقی سربازان ایران و فرانسه گفت: در همین مسیر، نشستی در وزارت امور خارجه برگزار شد و طرف فرانسوی از این موضوع شگفتزده شد که ایران توانسته است در طول جنگ، کتاب منتشر کند؛ موضوعی که آنها آن را ممکن نمیدانستند.
این نویسنده با بیان اینکه بخش مهمی از این روند بر دوش حوزه هنری و سوره مهر قرار داشت، افزود: در اوایل دهه ۶۰، حوزه هنری مسئولیت ثبت و نشر کتاب را بهصورت مستقیم بر عهده گرفت و این جریان همچنان ادامه پیدا کرد. او تأکید کرد: البته اینگونه نبود که فرانسویها دست خالی باشند؛ فرانسه اشغال شده بود و در آنجا نهضت مقاومت فعالیت میکرد. از جمله اقدامات این نهضت، رساندن دفترچههایی از سوی مردم پاریس به خانوادهها بود تا آنچه را از افسران میبینند، ثبت کنند.
سرهنگی ادامه داد: حدود ۲۴ یا ۲۵ عنوان از این دفترچهها منتشر شد. عنوان برخی از آنها «دفترچههای خاموش» بود که یکی از آنها در ایران با نام «خاموشی دریا» ترجمه شد و بعدها فیلمی نیز با اقتباس از آن ساخته شد. او گفت: برای این فرانسویها مهم بود درک کنند ما در زمان جنگ چگونه به اهمیت خاطرات و ادبیات جنگ پی بردیم و کار را آغاز کردیم. سرهنگی تأکید کرد: انتشار دفترچهها حاصل ایدهای بود که با دوستان درباره آن نشستیم و گفتوگو کردیم و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که باید این خاطرات ثبت شوند.
او در ادامه به نقش سوره مهر اشاره کرد و گفت: سوره مهر و حوزه هنری در این مسیر نقش مهمی داشتند؛ بهویژه در اتفاقی که پس از جنگ و انقلاب در حوزه کتاب و ادبیات مقاومت شکل گرفت. سرهنگی در پایان سخنان خود، با اشاره به تغییر مدیریت انتشارات سوره مهر، برای مدیر جدید آرزوی موفقیت کرد و گفت: علی اکبر شیروانی پنج سال در این مسئولیت بودند و اکنون حسین تیموری جای ایشان مینشیند. او افزود: برای تیموری آرزوی موفقیت دارم و برای شیروانی آرزوی سلامتی؛ امیدوارم سوره مهر همچنان چراغش روشن باشد.
هدایتالله بهبودی، تاریخنگار و دیگر سخنران این مراسم، با مرور روند مدیریتی انتشارات سوره مهر گفت: شکلگیری و تثبیت سوره مهر حاصل تلاش مدیرانی است که هر یک در دوره مسئولیت خود بخشی از این مسیر را پیش بردند. محمد حمزهزاده از جمله مدیرانی بود که در پایهگذاری و شکلگیری این مجموعه نقش مهمی داشت و پس از او، عبدالحمید قرهداغی با ادامه این راه، به توسعه و استحکام آن کمک کرد. بهبودی سپس یادآور شد: پس از آن نیز علیاکبر شیروانی مدیریت سوره مهر را برعهده گرفت.
وی در ادامه گفت: سوره مهر برای تداوم فعالیت خود به چند عامل محرک متکی است؛ یکی از این عوامل، مدیرانی هستند که هدایت مجموعه را برعهده میگیرند و عامل دیگر، دفاتر تولیدی است که جریان تولید محتوا را پیش میبرند. بهبودی همچنین به نقش رهبر انقلاب در رونق گرفتن حوزه کتاب اشاره کرد و گفت: یکی از عوامل اثرگذاری که در سالهای گذشته سوره مهر از آن بهرهمند بود، علاقه و توجه رهبر شهید به کتاب و کتابخوانی بود؛ علاقهای که به حوزه کتاب انرژی میداد و موجب حرکت و پویایی بیشتر این عرصه میشد. او افزود: متأسفانه امروز این قوه محرکه را در اختیار نداریم.
حجتالاسلام والمسلمین قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، در این مراسم ضمن قدردانی از تلاشهای مدیران و مجموعه سوره مهر در سالهای گذشته، برای مدیر جدید این انتشارات آرزوی موفقیت کرد و گفت: خداوند به همه زحمتکشانی که در حوزه فرهنگ، بهویژه در سالهای اخیر، تلاش کردهاند، توفیق و برکت بدهد. قمی با اشاره به اینکه سوره مهر پشتوانه بزرگی از سرمایههای فرهنگی کشور دارد، افزود: تفاوت جدی سوره مهر با بسیاری از مجموعههای دیگر، پشتوانه قوی فرهنگی آن است؛ پشتوانهای متشکل از بزرگان و چهرههای بیبدیل که سرمایههای فرهنگی این کشور محسوب میشوند.
وی ادامه داد: الحمدلله تعداد این بزرگان کم نیست و سوره مهر از حضور و همراهی بسیاری از آنها بهرهمند است. بنابراین شاید نخستین مسئله سوره مهر صرفاً تأمین محتوا و اثر نباشد، بلکه موضوع مهمتر، توانمندی برای عرضه این آثار، بیشتر دیدهشدن، خریداریشدن و خواندهشدن آنهاست. رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با تأکید بر ضرورت رساندن آثار به مخاطب گفت: از سوره مهر انتظار میرود بتواند این کتابها را در بهترین شکل عرضه کند و زمینه دیدهشدن و دسترسی بیشتر مخاطبان را فراهم آورد.
او افزود: پشتوانهای که امروز در اختیار سوره مهر قرار دارد، حاصل مجاهدت سالها و دههها فعالیت فرهنگی است و امیدواریم این تلاشها به اتفاقات مؤثر و ماندگار در حوزه کتاب و فرهنگ منجر شود. قمی با اشاره به حضور نویسندگان، پژوهشگران و پیشکسوتان فرهنگی در این مراسم گفت: دیدن آدمهایی که امروز اینجا جمع شدهاند، برای ما دلگرمکننده است؛ این جمع نشاندهنده پشتوانه و عمق فرهنگی بزرگی است که به واسطه فعالیت شما شکل گرفته و همچنان در حال گسترش است.
او اظهار کرد: بسیاری از آثاری که یکییکی منتشر میشوند، در واقع سرمایهها و جلوههایی از عصر ما هستند؛ آثاری که میتوانند در تاریخ باقی بمانند و بخشی از حافظه فرهنگی این دوره را ثبت کنند. توقع ما از حسین تیموری به عنوان مدیریت جدید سوره مهر نیز بالاست و امیدواریم همه کمک کنند سوره مهر بیش از پیش بدرخشد.
حسین تیموری، مدیر جدید انتشارات سوره مهر، در بخش پایانی مراسم گفت: سوره مهر در قریب به سه دهه فعالیت، با انتشار بیش از چهار هزار عنوان کتاب، به یکی از استوانههای نشر کشور تبدیل شده است. او تأکید کرد: سوره مهر صرفاً یک ناشر نیست، بلکه بخشی از جریان فرهنگی کشور و بهتعبیری یکی از اضلاع جریانساز فرهنگی، بهویژه در حوزه ادبیات انقلاب اسلامی، به شمار میرود. تیموری افزود: اهمیت این مجموعه فقط در شمار آثار منتشرشده نیست؛ بلکه در جریانی است که ایجاد کرده و تأثیری که بر مسیر شکلگیری و بالندگی انتشار محتوا گذاشته است.
مدیر جدید انتشارات سوره مهر ادامه داد: سوره مهر در این سالها توانسته الگویی الهامبخش در عرصه تولید و انتشار محتوا ایجاد کند. او گفت: پیوند سوره مهر با تشکیلات گسترده تولید محتوا در حوزه هنری و همچنین بهرهگیری از تجربه، دانش و اندوختههای استاد کمری، استاد سرهنگی، استاد بهبودی و دیگر پیشکسوتان این عرصه، سرمایهای کمنظیر برای این مجموعه فراهم کرده است. تیموری تأکید کرد: آنچه امروز در اختیار سوره مهر قرار دارد، حاصل تجربه و تلاش چندین نسل از مدیران، نویسندگان، پژوهشگران، ویراستاران و اهالی فرهنگ است و ادامه این مسیر نیازمند توجه به همین سرمایه انباشته و در عین حال شناخت اقتضائات جدید عرصه نشر و فرهنگ خواهد بود.
او با اشاره به مسیر پیش روی سوره مهر گفت: تنها تولید کتاب نمیتواند سوره مهر را جلو ببرد؛ بلکه یافتن مخاطب، برقراری ارتباط با او، قرار دادن کتاب در سبد فرهنگی جامعه و ایجاد یک جریان فکری نیز بخشی از رسالت یک ناشر است. تیموری افزود: همچنین باید از عنایت ویژه حضرت آقا به سوره مهر، تولیدات و نویسندگان آن یاد کنم؛ توجهی که برای این نشر هویتی ویژه ایجاد کرد و امروز ادامه این مسیر را به مسئولیتی مهم تبدیل میکند.
مدیر جدید انتشارات سوره مهر ادامه داد: آنچه پیش روی ماست، حفظ دستاوردهای سه دهه گذشته و در کنار آن توسعه ظرفیتهای موجود، شناخت تحولات اجتماعی و فرهنگی و یافتن راههای تازه و درست در عرصه نشر است. وی گفت: سوره مهر باید ضمن حفظ جایگاه خود، به ریشههایش وفادار بماند و در عین حال زبان و نیاز مخاطب امروز را نیز بشناسد.
تیموری در پایان اظهار کرد: از آقای شیروانی بابت سالها تلاش در سوره مهر تشکر میکنم و برای ایشان در ادامه مسیر زندگی و فعالیتهایشان آرزوی توفیق دارم. امیدوارم با عنایت خداوند متعال، توجهات حضرت علی بن موسیالرضا(ع) و با همراهی استادان، مدیران، نویسندگان و همکاران عزیز، بتوانیم این مسیر را شایسته نام سوره مهر ادامه دهیم.
محمدمهدی دادمان، رئیس حوزه هنری، با اشاره به نقش سوره مهر در ترویج کتابخوانی گفت: در این سالها کتابهای زیادی خواندیم و منتشر کردیم؛ کتابهایی که گاهی روزها و شبهای ما را همراه خود کردهاند. او افزود: در میان ناشرانی که در این حوزه فعالیت میکنند و البته تعدادشان هم زیاد نیست، سوره مهر جایگاهی متفاوت برای ما داشت. دادمان تصریح کرد: سوره مهر ارتباطی عمیق میان ما و انقلاب، جنگ، مفهوم شهادت و انسانهایی ایجاد کرد که تواناییهایی فراتر از انسانهای معمولی از خود نشان میدادند.
وی ادامه داد: شاید ما پیش از این هم با شهید و شهادت آشنا بودیم، اما سوره مهر این ارتباط را عمیقتر کرد؛ هم از نظر ذهنی و فکری و هم از نظر عاطفی و روحی. دادمان با اشاره به تأثیر کتابهای سوره مهر بر نسل جوان گفت: در سالهای اخیر از فرماندهان حزبالله شنیدم که جوانهایی این کتابها را میخوانند، با مفهوم شهادت و مقاومت آشنا میشوند، شهامت و شجاعت لازم برای دفاع از دین، وطن و ارزشهای انسانی را در خود تقویت میکنند و به میدان میروند. او تأکید کرد: اینکه عدهای سالها زحمت بکشند و کار کنند و نتیجه کارشان چنین تأثیر ملموسی در ساخت فرهنگ یک جامعه داشته باشد، افتخار بزرگی است.



