بهرهبرداری از ۴ دستگاه خودروی کتابخانه عمومی سیار

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، آیین بهرهبرداری از ۴ دستگاه خودروی کتابخانه عمومی سیار، دوشنبه (۳۰ شهریورماه ۱۴۰۵)، با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نیکنام حسینیپور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن اسماعیلی معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور، حجتالاسلام و المسلمین محمدعلی مهدویراد، دبیر جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، هادی حقشناس، استاندار گیلان، محمدعلی طالبی، استاندار کرمان و اعضای هیأت امنای نهاد کتابخانههای عمومی کشور و جمعی از مسئولان فرهنگی، در محوطه کتابخانه مرکزی پارک شهر برگزار شد.
پیگیری اصلاح قانون نهاد کتابخانههای عمومی سیدعباس صالحی در حاشیه بهرهبرداری از چهار کتابخانه سیار، در جمع خبرنگاران و در پاسخ به پرسش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد درباره آخرین وضعیت طرح اصلاح قانون نهاد کتابخانههای عمومی که چهار سال است در مجلس بلاتکلیف مانده است، گفت: در این حوزه، دولت و دوستان ما طبیعتاً تلاشهای لازم را انجام میدهند. وی افزود: در عین حال، پارهای مقدورات و الزامات که در حوزه سازمانهای اداری وجود دارد، مطرح است.
صالحی ادامه داد: تصویب این طرح در این رفتوآمدها و شرایط کنونی را میدانید؛ با توجه به اینکه سیاستها به سمت چابکسازی حرکت میکند، مقاومتهایی نیز وجود دارد، اما تلاش داریم این موضوع به نتیجه برسد.
وی با اشاره به اهمیت کتاب و کتابخوانی در هویت فرهنگی و تمدنی ایران گفت: بخش مهمی از هویت فرهنگی ما کتاب و کتابخانه است. ما تمدنی هستیم که به کتاب مشهور بوده و استمرار آن نیز به کتاب و کتابخوانی گره خورده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: در همین راستا، عدالت فرهنگی و صیانت از این هویت فرهنگی، یعنی کتاب و کتابخوانی، اقتضائات گوناگونی دارد. یکی از محورهای مهم نیز این است که پروژههای در دست اجرا سرعت بگیرد.
صالحی با بیان اینکه در دو سال اخیر اقدامهای قابل توجهی انجام شده است، اظهار کرد: در مدت زمانی که در خدمت شما هستیم، حدود ۶۰ پروژه با بیش از ۲۵ هزار مترمربع افتتاح شده است.
وی همچنین از بازطراحی تعدادی از کتابخانههای عمومی خبر داد و گفت: ۶۵ کتابخانه بازطراحی شده با بیش از ۶۵ هزار مترمربع، اما با این وجود مکانهای مستقر کافی نیستند؛ زیرا برخی نقاط دور از دسترساند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به وجود پروژههای متعدد کتابخانهای در کشور گفت: بیش از ۳۰۰ پروژه در کشور فعال است و تا زمانی که به نتیجه برسند، زمان لازم دارد. بنابراین یکی از موضوعاتی که میتواند به عدالت فرهنگی و دسترسی به کتاب و کتابخوانی کمک کند، کتابخانههای سیار است؛ رویکردی که در این دوره به طور جدی دنبال شده است.
صالحی افزود: در ابتدای دولت چهاردهم حدود ۵۷ کتابخانه سیار وجود داشت؛ اما امروز پیش از افتتاح این کتابخانههای سیار، تعداد آنها ۷۸ مورد بوده که به ۸۲ مورد رسید. به گفته وی، در حال حاضر نیز حدود ۴۵ خودرو تهیه شده و در مسیر تجهیز قرار دارند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار امیدواری کرد: با این روند امیدواریم تا پایان سال، تعداد کتابخانههای سیار نقطه استقرارمان به دو برابر برسد. وی گفت: این مسیر ادامهدار است، زیرا کتابخانههای سیار مکملی برای دسترسی سریعتر و پایدارتر به کتاب و کتابخوانی محسوب میشوند.
صالحی در پاسخ به پرسشی درباره نقش خیرین در تجهیز کتابخانههای سیار نیز گفت: بخشی از ظرفیتهایی که از خیرات باقی میماند و جزو صدقات جاریه به شمار میرود، مربوط به حوزههای مرتبط با مدرسه و کتابخانه است.
وی افزود: هویت فرهنگی ما در ایران عزیز سه رکن اصلی دارد؛ مدرسه، کتابخانه و مسجد. همانطور که خیرین محترم در دورانهای مختلف در مسجدسازی نقش داشتهاند و خوشبختانه در دو، سه دهه اخیر مسئله مدرسهسازی نیز به عنوان یک پروژه در جریان بوده و بخش قابل توجهی از مدارس جدید را خیرین ساختهاند، به نظر میرسد برای رکن سوم هویت فرهنگی ما یعنی کتابخانه، مشارکت بیشتری از خیرین و مردم عزیز لازم است.
صالحی با تأکید بر اهمیت کتابخوانی گفت: کتاب یک تفریح نیست، بلکه ساختوساز یک انسان است. هر اندازه کودکان، نوجوانان، جوانان، میانسالان و حتی افراد مسن با کتاب و کتابخوانی بیشتر عادت کنند، انسانتر میشوند.
وی ادامه داد: همان حرکتی که در مسجدسازی به کمک خیرین دیده میشود و در مدرسهسازی نیز به حمدالله وجود دارد، باید در حوزه کتابخانهها نیز شکل بگیرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به پروژههای در حال ساخت کتابخانههای عمومی اظهار کرد: اکنون بیش از ۳۰۰ پروژه در حال تأسیس داریم و اگر اینها به بهرهبرداری برسند، ۳۰۰ هزار مترمربع به زیرساخت زیربنای کتابخانههای کشور افزوده میشود. وی گفت: مشارکت خیرین در این ۳۰۰ پروژه میتواند سرعت اتمام پروژههای کتابخانهای را افزایش دهد.
صالحی شکل دیگری از مشارکت خیرین را نیز استفاده از ظرفیت کتابخانههای سیار دانست و گفت: این فرصت به علت جمعوجور بودن کتابخانههای سیار و اینکه معمولاً منابع مالی سنگینی نمیخواهد، میتواند برای افرادی که میخواهند اثری ماندگار از خود باقی بگذارند، مناسب باشد؛ برای مثال در وصیتنامهشان یا حتی در زمان حیات به این کار کمک کنند.
وی در ادامه درباره برنامه استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی و فناوریهای نوین در خدمات کتابخانههای عمومی نیز بیان کرد: برخی سامانههای جدید با همین نگاه آغاز شدهاند. صالحی تأکید کرد که فناوریهای جدید و هوش مصنوعی فضای جهان آینده را تغییر میدهند و حتی میتوانند در نوع کتاب خواندن و نوع خواندن مفید اثرگذار باشند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به ضرورت تطبیق نظام آموزشی و کتابخانهها با تحولات فناوری افزود: خوشبختانه یکی از محورهایی که خانم دکتر نظربلند در این دوره انتخاب شدند، دقیقاً همین بوده که ایشان تلاش کنند برای این مقطع خاص که ما هماکنون در آن قرار داریم، برنامهریزی و توجه ویژه صورت گیرد.
صالحی گفت: این مقطع در واقع دوران گذار است؛ مدارس ما نیز در گذار به سر میبرند، چون از مدرسههای کلاسیک و سنتی به سمت مدارس جدید میرویم و نوع آموزش دچار تغییر اساسی میشود.
وی ادامه داد: اگر به مدرسه آینده فکر نکنیم، در تعلیم و تربیت با اشکالات جدی مواجه میشویم؛ در حوزه کتابخانهها هم موضوع مشابه است. کتابخوانی و کتابخانهها نیز در یک دوره گذار قرار دارند و باید به فناوریهای نو حرکت کنیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی توضیح داد: در این دوره گذار باید به سمت فناوریهای نو پیش رفت تا نسلی که درگیر فناوریهای جدید است و در زیستبوم فناوری حرکت میکند، بتوانیم همراه شویم و عقب نمانیم؛ به ویژه در حوزه فناوریهای بزرگ از جمله هوش مصنوعی.
وی خطاب به مسئولان حوزه کتابخانهها اظهار کرد: استدعای من از دبیرکل نهاد کتابخانهها این است که اگرچه میدانم مشکلات مربوط به اداره کتابخانهها و مسائل موجود فراوان است، اما در رویکرد دو سال آینده بتوانیم یک نقطه عطف در ارتباط کتابخانهها با حوزه فناوری ایجاد کنیم. صالحی گفت: سامانههای زیرساختی ایجاد شده است و امیدواریم این حرکت شتاب بیشتری پیدا کند.
نمایشگاه مجازی کتاب؛ افزایش دسترسی در کنار ضرورت نمایشگاه حضوری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به سوال دیگری درباره برگزاری نمایشگاه کتاب به شکل مجازی نیز گفت: ما امسال نمایشگاه کتاب را به شکل مجازی برگزار کردیم؛ هر چند طبیعتاً نمایشگاه مجازی یک سری فواید دارد و در کنار آن، نقایصی هم وجود دارد.
وی مهمترین مزیت نمایشگاه مجازی را دسترسی گستردهتر مردم دانست و افزود: فایده نمایشگاه مجازی این است که دسترسپذیر بوده و شما در فضای نمایشگاه مجازی کتاب، چه امسال و چه در ایام کرونا، میتوانستید از روستاهای دورافتاده و شهرهای کمتر برخوردار هم امکان حضور داشته باشید.
صالحی تأکید کرد: به همین دلیل، مسیر دسترسی به کتاب با نمایشگاه مجازی فعالتر میشود، اما طبیعتاً نمایش حضوری نیز فواید خود را دارد؛ از جمله اینکه یک باشگاه فرهنگی و یک اتفاق فرهنگی در نمایشگاه حضوری شکل میگیرد.
وی گفت: دوستان ما در شورای سیاستگذاری تلاش دارند مقدمات برگزاری آن را در آبانماه فراهم کنند، اما هنوز جزئیات مشخص نیست.
کتابخانههای سیار؛ حرکت از «نقطه دسترسی» به «نقطه خدمت» آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، نیز در حاشیه آیین بهرهبرداری از چهار کتابخانه سیار که در کتابخانه مرکزی پارکشهر برگزار شد، در جمع خبرنگاران درباره ظرفیت و نحوه فعالیت کتابخانههای سیار توضیح داد.
وی با بیان اینکه کتابخانههای عمومی سیار به بلوغ مناسبی رسیدهاند، اظهار کرد: کتابهایی که برای کتابخانههای عمومی در نظر گرفته میشوند، مجموعهای از آثار در حوزههای موضوعی مختلف هستند و کتابهای بزرگسالان، نوجوانان و آثار متناسب با نیازهای گوناگون مخاطبان را شامل میشود.
نظربلند افزود: کتابخانههای سیار به یک کتابخانه مادر متصل هستند و مجموعه کتابهای آنها در فواصل زمانی مشخص بهروزرسانی میشود. به این ترتیب، منابع در اختیار مخاطبان کتابخانههای سیار نیز متناسب با نیازها و ظرفیت مجموعه مادر تغییر و تکمیل میگردد.
دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور درباره نیروی انسانی فعال در کتابخانههای سیار نیز گفت: افرادی که همراه این کتابخانهها به مناطق مختلف میروند، آموزشهای لازم را دیدهاند و علاوه بر فعالیتهای کتابداری، در اجرای برنامههای فرهنگی و ترویجی نیز نقش دارند.
وی ادامه داد: در کتابخانههای سیار، راننده و مربی کتاب حضور دارند. مربیان آموزش دیدهاند تا هم فعالیتهای کتابخانهای از جمله عضویت و امانت کتاب را انجام دهند و هم برنامههای فرهنگی و ترویجی را در مناطقی که کتابخانه سیار به آنها خدمات ارائه میدهد، اجرا کنند.
نظربلند بیان کرد: تمام خدماتی که در کتابخانههای ساختمانی و ثابت ارائه میشود، عملاً در کتابخانههای سیار نیز قابل ارائه است؛ از فرایند عضویت و امانت کتاب گرفته تا برنامههای فرهنگی و سایر رویدادهایی که در کتابخانهها برگزار میشود.
وی با اشاره به رویکرد خدماترسانی گفت: در ارائه خدمات کتابخانهای، یک اصل مهم، بردن خدمت به سمت خدمتگیرنده است. دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور توضیح داد: در گذشته مفهومی سنتی با عنوان «اکسس پوینت» یا نقطه دسترسی وجود داشت؛ یعنی کتابخانههایی که در یک ساختمان و فضای مشخص مستقر بودند و افراد برای دریافت خدمات به آنها مراجعه میکردند.
اما کتابخانههای سیار عملاً «سرویس پوینت» یا نقطه خدمت ایجاد میکنند؛ یعنی خدمت را به سمت خدمتگیرنده میبرند. نظربلند افزود: این شیوه ارائه خدمت میتواند برای افراد جذاب باشد و در عمل نیز با استقبال مواجه شده است.
وی ادامه داد: تعداد اعضایی که در کتابخانههای سیار داریم، به صورت میانگین از کتابخانههای ساختمانی بیشتر است. هر یک از کتابخانههای سیار نیز میتوانند چندین نقطه خدمت را پوشش دهند و خدمات کتابخانهای را در مناطقی که دسترسی به کتابخانه ثابت دشوارتر است، در اختیار مردم قرار دهند.
پوشش ۳۶ نقطه خدمت با چهار کتابخانه سیار دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور با اشاره به چهار خودروی کتابخانه سیار که در این آیین به بهرهبرداری رسید، گفت: این چهار خودرو در مجموع ۳۶ نقطه خدمت را در چهار استان تحت پوشش قرار خواهند داد.
وی این ظرفیت را یکی از راههای توسعه دسترسی مردم به خدمات کتابخانهای دانست و اظهار کرد: کتابخانههای سیار این امکان را فراهم میکنند که خدمات کتابخانهای به مناطقی برده شود که ممکن است دسترسی مستقیم و مستمر به کتابخانههای ثابت نداشته باشند. فضای مجازی و ضرورت همراه کردن کودکان و نوجوانان با کتاب نظربلن



