نویسندهای که در سایه سلبریتیها ناپدید شد

سرویس ادبیات پایگاه خبری الفبای رشد – مهسا عِلّیون: «کورالین» برای بسیاری از علاقهمندان به پویانمایی و دنیای فانتزی، نامی آشنا به شمار میآید. این داستان دربارهی دختربچهای تنها و تکفرزند است که بهتازگی به همراه والدینش به عمارتی صد و پنجاه ساله نقل مکان کرده و در اوقات طولانی تنهاییاش، زمانی که خود نیز نمیداند بیدار و هوشیار است یا نه، از دالانی درون دیوار به دنیایی وارد میشود که در آن پدر و مادرش دیگر نسبت به او بیاعتنا نیستند؛ محبت و توجهشان همواره معطوف به اوست، هرچند در نسخهی محبتآمیزشان چشمانی دکمهای دارند… نام کورالین و زندگی عجیبش، برای بسیاری از مخاطبان هنر شناختهشده است، اما شاید تنها درصد کمی از آنها نام خالق اصلی این شخصیت را بدانند. «نیل گِیمن» نویسندهی پرکار انگلیسی که انیمیشن کورالین بر اساس رمان او ساخته شده است. با وجود اینکه گیمن در تمام مراحل ساخت اقتباس انیمیشنی از رمانش با تیم سازنده به سرپرستی «هِنری سلیک» همکاری داشت، اما کمتر کسی او را میشناسد. البته این نوع کملطفی به نویسنده مختص مخاطبان ایرانی نیست.
در یکی از جستارهای کتاب «ارواح ماشیننشین»، گیمن با زبانی آمیخته به شوخطبعی توضیح میدهد که چگونه در سال ۲۰۱۰ در مراسم اسکار حاضر میشود، اما نه به عنوان مهمانی ویژه که اثرش نامزد دریافت جایزه است، بلکه با بلیتی اضافه که یکی از دوستانش در اختیارش قرار میدهد. گیمن خاطرهی حضورش در چنین مراسمی را با بیاعتنایی مطلق خبرنگاران و برگزارکنندگان توصیف میکند. در این عرصه، سلبریتیها در حالی که احاطهشده با فریادهای پرشور مردم و فلاش دوربینها، با لباسهای گرانقیمت بر فرش قرمز میخرامند و در ردیفهای نخست نشسته و با احترام به روی صحنه میروند، نویسندگان و خالقان اصلی آثار به گوشهای در یک نیمطبقهی سالن پرت میشوند و حتی اجازهی مراوده با تمام حضار را پیدا نمیکنند! البته گیمن تلخی این فضا را با طنازی رقیق کرده است. او جستار «چشماندازِ صحنه از ردیف ارزان» را با نقل توصیهای از چند نویسندهی دیگر آغاز کرده است. «بعضی از نویسندهها میگویند که نباید به مراسم اسکار رفت. این را از دوستانم شنیدم. برای همین از من پرسیدند: پس تو چرا میخواهی بروی؟» او در پایان جستار مزبور این خاطره را نیز بازگو میکند که وقتی فردای مراسم اسکار روزنامهی «لسآنجلس تایمز» را باز کرده، خود را در تصویری بزرگ بر صفحهی اول دیده، اما نه به عنوان سوژهی اصلی عکاس بلکه در حالی که پشت سر «ریچل مکآدامز» به پیراهن زیبا و آبرنگی او خیره شده و دنبال رد کفش بر آن میگردد…
گیمن در جستارهای دیگر این کتاب به ریشههای شیفتگیاش نسبت به ادبیات علمی-تخیلی، فانتزی و اسطوره میپردازد. او از نخستین کتابفروشیهایی که در آنها کتابها را بوییده و لمس کرده، از افرادی که راهنمای او برای یافتن کتابهای دیگر بودهاند و از تجربهی بیبدیل کشف جهانهای برساخته در آن کتابها میگوید. در چند جستار به مرور گفتگویش با «استفن کینگ»، بررسی جنون و نبوغ «اِدگار آلنپو»، چیستی ادبیات گمانهزن با درنظر داشتن رویکرد «رِی بِردبِری» در رمان فارنهایت ۴۵۱ و بررسی داستانهایی از جی.اچ. ولز و نیز تحسین داستانهای «رودیارد کیپلینگ» پرداخته است. گیمن همچنین نگرش خود را دربارهی ادبیات وحشت تبیین کرده است؛ او بدون اینکه عقیدهای سفت و سخت دربارهی ژانر مورد علاقهاش داشته باشد، صرفاً بر این گزاره تأکید میکند که داستانهای ترسناک برای بسیاری از مردم، از جمله برای خود او جذابند. در نظر او، افسانههای جن و پری در گذشته ابزاری برای انتقال مفاهیم بودهاند، اما بعدها اثرگذاری خود را از دست داده و به مانند اشیای اضافی منزل به کودکان واگذار شدهاند. اما گیمن چون آنها را جدیتر از این حرفها میپندارد، معتقد است که هنوز میتوان داستانهایی ملهم از آن افسانهها نوشت؛ داستانهایی آنقدر خوب که یک دفعه با نقلکردنشان در محفلی آکادمیک توانسته مو بر تن اساتید متکبر دانشگاهی راست کند…
کتاب «ارواح ماشیننشین» به ترجمهی لیدا طرزی در سال ۱۴۰۰ توسط انتشارات نیستان منتشر و به بازار کتاب عرضه شده است.



