«سرزمین بهار»؛ روایت دلنشین دهکده کتاب

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، در دورافتادهترین پیچ آبدرههای نروژ، زیر سایه سنگین بزرگترین یخچال طبیعی قاره اروپا، روستای کوچکی به نام «فیارلاند» با دمیدن روح کتاب در انبارهای متروکه، از یک منطقه سرد به پایتخت گردشگری ادبی تبدیل شده است. نام این دهکده در گویش کهن بومی به معنای «سرزمین بهار» است، اما مسافری که نخستین بار پا به این خاک میگذارد، ممکن است گمان کند وارد صحنهای از سهگانه فانتزی فیلیپ پولمن شده است؛ جهانی مهآلود، سرد و رازآلود که در لبه جهان مدرن قرار دارد. در اینجا، بهار نه تنها یک فصل تقویمی، بلکه لحظهای است که نبض حیات به بافتی که ماهها در انزوای کامل یخ زده بود، بازمیگردد.
با ورود زمستان، دهکده تسلیم قهر طبیعت میشود. با نشستن بیش از دو متر برف بر سقفهای شیروانی و افت دما تا بیست درجه زیر صفر، راههای زمینی مسدود میشوند و اهالی، کتابفروشیها را به طور رسمی «سردخانه» مینامند. درهای عمومی بسته میشوند و بادهای قطبی به در و دیوارها میکوبند. اما این خواب زمستانی به معنای توقف زندگی نیست. پشت دیوارهای ضخیم چوبی و لایههای پشمین پوشاک محلی، جنبوجوشی آرام در جریان است. ساکنان بومی سوار بر سورتمهها در شیبهای لغزنده حرکت میکنند، کارتنهای سنگین کتابهای دستدوم را از کرانهها به انبارها میبرند و آنها را برای روزهای پرنور بهار، روی هم تلنبار میکنند. زمستان برای مردم فیارلاند، نه فصل رخوت، بلکه زمان تدارک دیدن ضیافتی است؛ فصلی برای انباشتن کلماتی که قرار است در روزهای آفتابی جان بگیرند.
داستان دگرگونی این گوشه منزوی از اسکاندیناوی به سال ۱۹۹۵ بازمیگردد؛ زمانی که ریچارد بوت، مبدع سرشناس دهکدههای کتاب، ایده جسورانه خود را به این آبدره آورد. اهالی به جای صرف هزینههای گزاف برای ساخت ویترینهای شیشهای، تصمیم متفاوتی گرفتند: بیش از پنج کیلومتر قفسه کتاب چوبی در دل همان بافت فرسوده موجود تنیده شد. زیبایی منحصربهفرد فیارلاند در همین دگرگونی هوشمندانه فضاها نهفته است. مسافر کتابخوان در این دهکده وارد پاساژهای تجاری پرنور نمیشود؛ او برای دستیابی به چاپهای نخست نمایشنامهها، درِ چوبی اسطبلی کهنه را میگشاید که روزگاری محل نگهداری اسبها بوده است.
در گوشهای دیگر، آغلهای تاریک، با تیرهای چوبی فرسوده و بوی کاه قدیمی، اکنون میزبان ردیفهای منظم رمانهای جلد چرمی هستند. یکی از پرشکوهترین این فضاها، فروشگاه بزرگ «استراموگز» است؛ تالاری انباشته از نسخههای عتیقه و کتابهای کمیاب که ویترین اصلی این بازارچه روایی به شمار میآید. کمی آنسوتر، هتل تاریخی «موندال» خودنمایی میکند؛ ساختمانی به یادگار مانده از اواخر سده نوزدهم میلادی که اصالت در تمام درزهای آن موج میزند. سالنهای استراحت آن با دیوارهایی پوشیده از کتاب، تجربهای تکرارنشدنی از آمیزش بوی چوب خیس، قهوه و کاغذ کهنه خلق میکنند.
اما روح واقعی و بیتکلف فیارلاند در جایی که کتابفروشیهای «آنستی» یا همان «قفسههای صداقت» ایستادهاند، نفس میکشد. سازههایی ساده و بیپیرایه، متشکل از یک قفسه چوبی بیپناه و جعبهای فلزی برای ریختن بهای کتاب. هیچ دوربینی در کار نیست و هیچ فروشندهای بالای سر خریدار نمیایستد. حتی سال گذشته، وقتی کولاک سهمگین زمستانی یکی از این قفسههای سر راهی را متلاشی کرد، اندوه اهالی بیش از آنکه برای خسارت مالی باشد، برای شکستن این نماد صمیمیت بود؛ نشانهای که با نخستین ذوب برفها بار دیگر با چند تخته چوب و مقداری میخ در همان نقطه احیا شد. فیارلاند؛ این دهکده دورافتاده در عمل نشان میدهد که چگونه میتوان با پرهیز از زرقوبرقهای تصنعی و با احترام به کالبد سنتی یک جغرافیا، کالای کاغذی را به انگیزهای نیرومند برای سفر و کشف دنیای جدید بدل کرد.



