پشت پرده کاخ سفید: تغییرات شگرف در مناسبات قدرت آمریکا

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کتاب «تغییر رژیم: درون ریاستجمهوری امپراتوری دونالد ترامپ» (Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump) که بر روی نخستین ماههای دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ تمرکز دارد، به یکی از آثار جنجالی سیاسی در ایالات متحده تبدیل شده است. طبق اطلاعات منتشرشده، این کتاب در هفته اول انتشار خود بیش از ۳۰۰ هزار نسخه فروش داشته و در آن زمان به عنوان پرفروشترین کتاب غیرداستانی جلدسخت سال ۲۰۲۶ شناخته شده است. این اثر توسط دو خبرنگار روزنامه نیویورکتایمز، مگی هابرمن و جاناتان سوان، نوشته شده و با استناد به بیش از هزار مصاحبه، تصویری از فرآیند تصمیمگیریها، اختلافات و روابط قدرت در کاخ سفید ارائه میدهد.
کتاب تنها به توصیف سیاستهای دولت ترامپ محدود نمیشود، بلکه تلاش دارد نشان دهد که چگونه قدرت ریاستجمهوری اعمال میشود، چه محدودیتهایی در برابر آن وجود دارد و رابطه میان رئیسجمهور و نهادهای حکومتی تا چه حد تغییر کرده است. عنوان کتاب «تغییر رژیم» در نگاه اول ممکن است به معنای تغییر حکومت یا جایگزینی یک نظام سیاسی با نظام دیگر برداشت شود. اما نویسندگان به دنبال بررسی تغییر در شیوه اعمال قدرت و قواعد عملی اداره کشور هستند؛ تغییری که به اعتقاد آنها در دوره دوم ترامپ شتاب بیشتری به خود گرفته است.
مفهوم کلیدی کتاب «ریاستجمهوری امپراتوری» (Imperial Presidency) است. این اصطلاح در علوم سیاسی آمریکا به الگویی از ریاستجمهوری اشاره دارد که در آن قدرت رئیسجمهور گسترش مییابد و محدودیتهای سنتی ناشی از نظارت کنگره، دادگاهها و دیگر نهادهای حکومتی با چالش مواجه میشود. از این منظر، پرسش اصلی کتاب این نیست که چه کسی در کاخ سفید حضور دارد، بلکه این است که رئیسجمهور چگونه از اختیارات خود بهرهبرداری میکند و مرز میان قدرت شخصی و اقتدار قانونی تا کجا جابهجا میشود.
مگی هابرمن و جاناتان سوان چهار فصل از سازوکار قدرت در کاخ سفید را در چهار بخش اصلی تنظیم کردهاند که هر یک جنبهای از شیوه حکمرانی ترامپ را بررسی میکند. بخش اول با عنوان «گردباد» (Whirlwind) به ماههای ابتدایی دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ میپردازد؛ دورهای که با صدور فرمانهای اجرایی متعدد، تغییرات گسترده در دستگاه دولت فدرال، سیاستهای مهاجرتی، تعرفههای تجاری و تصمیمات مرتبط با اوکراین و غزه همراه بود. نویسندگان در این بخش به راهبردی اشاره میکنند که در ادبیات سیاسی آمریکا با عبارت «Flood the Zone» شناخته میشود؛ به معنای انباشتن فضای سیاسی و رسانهای از تصمیمها و تحولات همزمان، بهگونهای که نهادهای ناظر، رسانهها و مخالفان برای بررسی و واکنش به همه آنها با دشواری روبهرو شوند. در این روایت، سرعت تصمیمگیری تنها ویژگی اجرایی دولت نیست، بلکه به عاملی برای تغییر فضای سیاسی و محدود کردن فرصت واکنش مخالفان تبدیل میشود.
بخش دوم با عنوان «انتقام» (Retribution) به چگونگی اعمال قدرت و انگیزههای استفاده از آن میپردازد. هابرمن و سوان استدلال میکنند که خصومتهای شخصی و اختلافهای سیاسی گذشته در دوره دوم ترامپ نقش مهمی در تصمیمگیریهای حکومتی ایفا کردهاند. وزارت دادگستری و نهادهای امنیتی در این بخش اهمیت ویژهای دارند. نویسندگان درباره تلاش برای بهکارگیری ابزارهای حکومتی علیه مخالفان سیاسی و تضعیف استقلال نهادی هشدار میدهند. مسئله محوری این بخش، نسبت میان وفاداری شخصی و مسئولیت قانونی است: آیا نهادهای دولتی بر اساس قواعد و وظایف مستقل خود عمل میکنند یا خواستههای رئیسجمهور در عملکرد آنها نقش تعیینکنندهای دارد؟ این پرسش، بحثی فراتر از اختلافهای حزبی است و به استقلال نهادهای عمومی در نظام سیاسی آمریکا مربوط میشود.
بخش سوم با عنوان «دشمن درون» (The Enemy Within) به برخورد دولت با تهدیدهای داخلی، اعتراضات، مهاجرت و مخالفان سیاسی میپردازد. در این بخش، استقرار گارد ملی در واشنگتن و نحوه استفاده از ظرفیتهای فدرال برای مدیریت مسائل داخلی، از موضوعات مورد توجه نویسندگان است. پرسش مهم این بخش آن است که دولت چگونه میان شهروند معترض و تهدید امنیتی تمایز قائل میشود و چه زمانی ابزارهای حفظ نظم عمومی ممکن است به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی تبدیل شوند. این موضوع، کتاب را به مباحث گستردهتری در علوم سیاسی، از جمله اقتدارگرایی، محدود شدن آزادیهای مدنی و تغییر رابطه دولت و شهروند پیوند میدهد. نویسندگان با بررسی تصمیمها و رویدادهای مشخص، تلاش میکنند نشان دهند که تعریف تهدید داخلی و شیوه مواجهه با آن تا چه اندازه بر حدود قدرت اجرایی اثر میگذارد.
بخش پایانی با عنوان «غارت» (Plunder) به رابطه میان قدرت سیاسی و منافع اقتصادی میپردازد. منظور نویسندگان تنها تخلف مالی فردی نیست؛ بلکه آنها به بررسی استفاده از جایگاه ریاستجمهوری برای کسب منفعت شخصی و تبدیل قدرت عمومی به ابزاری در خدمت منافع خصوصی میپردازند. در این چارچوب، کتاب چهار موضوع را به یکدیگر پیوند میدهد: گسترش قدرت اجرایی، تضعیف محدودیتهای نهادی، تقدم وفاداری شخصی و امکان بهرهبرداری اقتصادی از موقعیت سیاسی. این زنجیره، معنای عنوان کتاب را روشنتر میکند. از دیدگاه نویسندگان، تغییر مورد بحث تنها به جابهجایی افراد یا سیاستها مربوط نیست؛ بلکه مسئله، دگرگونی در رابطه میان نهاد ریاستجمهوری، قانون و منافع شخصی است.
چرا باید «رژیم چنج» را خواند؟ «تغییر رژیم» را میتوان فراتر از یک کتاب درباره دونالد ترامپ دانست؛ اثری که سعی دارد سازوکارهای قدرت در یکی از مهمترین نظامهای سیاسی جهان را بررسی کند. خواندن آن فرصتی فراهم میآورد تا میان واقعیتهای گزارششده، برداشتهای نویسندگان و پیامدهای احتمالی تحولات سیاسی تمایز قائل شویم. فروش چشمگیر کتاب در هفته نخست انتشار نیز نشان میدهد که موضوع آن به بحثی فراتر از محافل تخصصی تبدیل شده است. با این حال، پرفروشبودن بهتنهایی معیار اعتبار یک اثر نیست؛ ارزش نهایی کتاب را باید در کیفیت گزارشگری، استحکام شواهد و توانایی آن در طرح پرسشهای جدی درباره قدرت سنجید. از این منظر، «رژیم چنج» اثری برای علاقهمندان به سیاست آمریکا، روزنامهنگاری تحقیقی و نظریههای قدرت است؛ کتابی که بهجای محدود ماندن به این پرسش که ترامپ چه کرده است، میپرسد: وقتی قدرت سیاسی بیش از پیش حول یک فرد متمرکز میشود، چه بر سر نهادها، قانون و سازوکارهای نظارت دموکراتیک میآید؟



