«چالشهای انقلاب اسلامی در نشستهای مشترک شورای انقلاب و هیات وزیران»

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کتاب «انقلاب اسلامی و چالشها»، شامل صورتجلسات مشترک شورای انقلاب و هیات وزیران از اسفند ۱۳۵۸ تا تیر ۱۳۵۹، به کوشش و پژوهش رضا مختاری توسط نشر جمهور منتشر گردید. این کتاب به بررسی بخشهای مهمی از وقایع سالهای ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی میپردازد و مذاکرات اعضای شورا و وزرای مختلف را به تصویر میکشد. این تصاویر برای بازخوانی حوادث انقلاب و درک چشمانداز جمهوری اسلامی ضروری هستند. با آگاهی از آنچه در آن سالها رخ داده، میتوان از تحریفات کنونی درباره سلطنت پهلوی و عملکرد برخی گروهها قبل از انقلاب اسلامی جلوگیری کرد.
مذاکرات جلسات مشترک شورای انقلاب و هیات وزیران به نوعی نمایی از مردان انقلاب و دولتمردان جمهوری اسلامی را ارائه میدهد. در این تصویر، انقلابیون تکنوکرات با سابقه نهضت ملی نفت، مبارزه با سلطنت پهلوی و زندان، و افرادی چون مهدی بازرگان، کتیرایی و علیاکبر معین فر دیده میشوند. همچنین انقلابیون مذهبی مانند آیات موسوی اردبیلی، بهشتی، هاشمی رفسنجانی و خامنهای نیز در این قاب قرار دارند. انقلابیون از خارج آمده نظیر بنیصدر و حسن حبیبی در کنار سیاسیون با سابقه زندان در دوره پهلوی مانند عزتالله سحابی و محمدعلی رجایی نیز به چشم میخورند. در این میان، تکنوکراتهای جدیدی که در دوره جمهوری اسلامی به عرصه آمدهاند، نظیر محمد قندی، موسی کلانتری، حسن عباسپور و محسن یحیوی نیز خودنمایی میکنند. در کنار این افراد، کسانی چون ناصر میناچی، مصطفی کتیرایی و عباس شیبانی نیز حضور دارند.
این اعضا با توجه به خاستگاه فکری، اجتماعی و طبقاتی خود، دارای تفکر آرماننگرایانه یا عملگرایانه بودند. برخی از آنها در پی پیوند میان آرمان و عمل بودند و معتقد بودند که باید برنامههای میانمدت و بلندمدت طراحی شود بدون آنکه آرمانهای انقلاب آسیب ببیند. آنچه در این تصویر بارز است، فضای دموکراتیک حاکم بر آن است. همه این افراد وفادار به انقلاب اسلامی و باورمند به آن هستند. به همین دلیل، نیروهای چپ وابسته از منظر این طیفها محکوم به نظر میرسند.
آیتالله خامنهای، به عنوان یکی از اعضای شورای انقلاب که در دولت نیز حضور داشت، تنوع فکری شورا را اینگونه توضیح میدهد: «از آغازی که جمهوری اسلامی تشکیل شد و شورای انقلاب به عنوان یک ارگان اساسی تصمیمگیرنده درصدد تشکیل مملکتی به امر امام به کار اشتغال پیدا کرد، دو جریان در خود شورای انقلاب وجود داشت… یک جریانی بود که معتقد بود اسلام باید با تمام ابعادش با همه احکام و مقرراتش در جامعه انقلابی امروز پیاده شود. البته هرگز کسی ادعا نمیکرد که در ظرف یک ماه، دو ماه و شش ماه همه احکام اسلامی باید پیاده شود… اما باید حرکت را شروع کنیم… جریان دیگر، معتقد بود که اسلام با این ابعادی که در اختیار ماست قابل پیاده شدن نیست.»
شورا و دولت در آزمونی خطیر قرار داشتند، آزمونی که نشاندهنده عزم دولتمردان جدید ایرانی برای نظامسازی بود. در این نظامسازی، اندیشه استقلال از بلوک شرق و غرب به نسبتهای مختلف در بین تمامی آنان مشاهده میشود. مطالعه این مذاکرات علاوه بر ارائه تصویری شفاف از تصمیمگیران و مجریان ابتدایی تاسیس جمهوری اسلامی، روایتی مستند از مسائل و مشکلات انقلاب اسلامی و نظام برآمده از آن را نیز به نمایش میگذارد؛ روایتی که علاوه بر جنبه تاریخی، دارای وجوه کاربردی نیز هست. آنچه امروز در سیاست داخلی و خارجی به اشکالی دیگر نمایان شده، در آن زمان نیز به نوعی وجود داشت و در برخی موارد به شکل حادتری بروز مییافت. گذر جمهوری اسلامی از این مسائل، نظیر تحریم، در بخشهایی از این مذاکرات نمایان است و انتشار این مذاکرات در زمان نزدیک به نیم قرن پس از انقلاب میتواند به کار امروز بیاید.
کتاب «انقلاب اسلامی و چالشها»، صورتجلسات مشترک شورای انقلاب و هیات وزیران (اسفند ۱۳۵۸- تیر ۱۳۵۹) به کوشش و پژوهش رضا مختاری، در ۶۸۶ صفحه و به بهای هشتصد و پنجاه هزار تومان توسط نشر جمهور به بازار نشر عرضه شده است.



