مستندسازی و بازنگری در حافظه تاریخی شهر رشت

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کتاب «همچنان خواب رشت را میبینم» با تلاش و گردآوری کامیار کاشانچی لنگرودی، توسط نشر دوبون در ۸۹ صفحه به چاپ رسیده است. این اثر شامل چهار جلد بوده و در حال حاضر جلد اول آن منتشر شده که به گزیدههایی از خاطرات و روایتهای ابوالحسن ابتهاج، محمود اعتمادزاده (م.ا. بهآذین)، محمد معین و جعفر خمامیزاده پرداخته است.
ابوالحسن ابتهاج یکی از شخصیتهای برجسته تاریخ سیاسی و اقتصادی ایران به شمار میرود و از نخستین نظریهپردازان و مجریان اندیشه برنامهریزی توسعه بوده است. او بین سالهای ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۷ ریاست سازمان برنامه و بانک ملی را بر عهده داشت و نقش کلیدی در شکلگیری نهادهای نوین اقتصادی ایفا کرد. محمود اعتمادزاده، نویسنده و مترجم معاصر، با نام م.ا. بهآذین در ادبیات ایران شناخته میشود و آثارش شامل ترجمههای نویسندگانی چون شکسپیر و بالزاک است. تسلط او به زبان و ادبیات فرانسه، ترجمههایش را در میان اهل ادب متمایز کرده و او را به یکی از چهرههای مؤثر در فضای روشنفکری دهههای میانی قرن چهاردهم خورشیدی تبدیل کرده است.
محمد معین، پژوهشگر و نویسندهای برجسته، یکی از معتبرترین فرهنگهای لغت زبان فارسی را گردآوری کرده است که فرهنگ فارسی معین نام دارد و همچنان به عنوان مرجعی جامع در میان دانشپژوهان و زباندوستان شناخته میشود. جعفر خمامیزاده، مورخ و مترجم کتاب مشهور «ولایات دارالمرز ایران: گیلان»، همچنین عضو هیئتمدیره انجمن آثار و مفاخر فرهنگی گیلان و بنیاد فرهنگ گیلان بود و تألیفات و ترجمههای متعددی در مجامع فرهنگی و علمی دارد.
کامیار کاشانچی، گردآورنده کتاب، در مقدمهای که در آغاز آن منتشر شده، اشاره کرده است: هویت تاریخی هر شهر، در وهله نخست نتیجه کنشها، تجارب و زیستجهان مردمانی است که در طول زمان در آن زندگی کرده و آن را شکل دادهاند. شهر رشت به عنوان یکی از مراکز فرهنگی و اجتماعی ایران، در طول تاریخ خود میزبان چهرههای برجستهای در عرصههای ادبی، هنری، ورزشی و علمی بوده است. این افراد در آثار مکتوب و روایتهای شخصی خود همواره از شرایط فرهنگی و اجتماعی این شهر به عنوان بستری مؤثر در رشد فردی و حرفهای خود یاد کردهاند.
این کتاب شامل گزیدهای از خاطرات و روایتهای چهار شخصیت برجسته اهل رشت است که همگی متولدان پیش از سال ۱۳۰۰ خورشیدی هستند و هر یک با تکیه بر تجربههای شخصی و افقهای فکری ویژه خود، تصویری دقیق و زنده از فضای فرهنگی و اجتماعی شهر رشت در زمان خود ارائه کردهاند. در ادامه مقدمه آمده است: بر اساس روایتهای این افراد، ویژگیهایی چون روحیه آزاداندیشی، تعامل مستمر با فرهنگهای متنوع و علاقه مردمان رشت به آموختن و پیشرفت از جمله عوامل بنیادینی بودهاند که مسیر توسعه فردی و جمعی در این شهر را هموار ساختهاند.
مطالعه خاطرات این افراد فراتر از آشنایی با زندگی شخصی آنها، به عنوان منبعی ارزشمند در حوزه تاریخ شفاهی رشت محسوب میشود. این خاطرات نه تنها به فهم بهتر تحولات اجتماعی و فرهنگی شهر در ادوار مختلف کمک میکنند، بلکه امکان تحلیل زمینههای تاریخی تأثیرگذار بر شکلگیری هویت شهری را نیز فراهم میسازند. بنابراین، هدف این مجموعه گردآوری بخشی از خاطرات چهرههای شناختهشده رشت است؛ تلاشی برای مستندسازی و بازخوانی بخشی از حافظه جمعی شهر که میتواند برای پژوهشگران، علاقهمندان مطالعات شهری و دوستداران فرهنگ رشت سودمند و الهامبخش باشد.
شایان ذکر است که عنوان این کتاب برگرفته از سخنی از آیدین آغداشلو، هنرمند برجسته معاصر، است که در گفتوگویی درباره کودکی خود در رشت اظهار داشته: من در سن هشتادسالگی همچنان شبها خواب شیرین رشت را میبینم. از این رو، این نام برای کتاب انتخاب شده است؛ عنوانی که نشاندهنده تأثیر ماندگار خاطرات این شهر در ذهن و ضمیر افرادی است که روزگاری در آن زیستهاند و این تأثیر، گاه تا پایان عمر با ایشان باقی میماند. این کتاب نقطه آغازی است برای ثبت و روایت خاطرات ارزشمند مردمانی که رشت را زیسته و ساختهاند.
سینا طارمی، مدیر انتشارات دوبون، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، با اشاره به انتشار کتاب «همچنان خواب رشت را میبینم» گفت: راتانی عنوان مجموعهای از کتابهای نشر دوبون با موضوع تاریخ، فرهنگ و هویت گیلان است که با هدف معرفی و ثبت بخشی از داشتههای تاریخی و فرهنگی این منطقه منتشر میشود. وی افزود: جلد نخست این کتاب منتشر شده و جلد دوم نیز در دست چاپ است؛ همچنین گردآوری و آمادهسازی سایر مجلدات این مجموعه در حال انجام است و جلدهای بعدی نیز به زودی منتشر خواهند شد.



