تبدیل هفته کتاب به یک جریان مستمر برای ترویج فرهنگ کتابخوانی ضروری است

علیرضا نوریزاده، مدیرکل دفتر مجامع، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، با اشاره به سابقه بیش از سه دهه برگزاری هفته کتاب، این رویداد را به عنوان یک سرمایه ارزشمند در تقویم فرهنگی کشور معرفی کرد و اظهار داشت: استمرار هفته کتاب در طول این سالها، یک سرمایه فرهنگی مهم به شمار میآید. این مناسبت فرصتی را فراهم میآورد تا توجه عمومی به کتاب جلب شود و تلاشهای نویسندگان، ناشران، کتابداران و مروجان کتابخوانی به چشم آید و نهادهای مختلف درباره مسئولیتهای خود در گسترش مطالعه به بحث و تبادل نظر بپردازند. حفظ چنین فرصتی در تقویم فرهنگی کشور از اهمیت بالایی برخوردار است؛ بهویژه در زمانی که موضوعات متعددی برای جلب توجه مردم رقابت میکنند.
وی افزود: اکنون زمان مناسبی است که نتایج این تجربه را به دقت مورد بررسی قرار دهیم. در ارزیابی هفته کتاب باید ببینیم برنامهها چه تعداد مخاطب جدید را با کتاب آشنا کردهاند، چه فعالیتهایی پس از این هفته ادامه یافته و دسترسی مردم به کتاب تا چه اندازه بهبود یافته است. ارزش این سابقه زمانی بیشتر میشود که تجربیات موفق آن را شناسایی کنیم، نقاط ضعف را اصلاح نماییم و هر دوره بر دستاوردهای دوره پیشین بیفزاییم.
مدیرکل دفتر مجامع در خصوص تأثیرگذاری هفته کتاب بر ایجاد فرهنگ کتابخوانی گفت: هفته کتاب میتواند انگیزهای برای آغاز مطالعه فراهم کند و فرصتی برای آشنایی مردم با کتابهای متناسب با علاقه و نیازهایشان باشد، اما تبدیل این انگیزه به عادت، به تداوم ارتباط با کتاب وابسته است. برای مثال، کودکی که در یک برنامه بلندخوانی شرکت میکند، باید پس از آن نیز به کتاب مناسب، مربی همراه و جمعی برای گفتگو درباره خواندههایش دسترسی داشته باشد. بنابراین، میزان اثرگذاری هفته کتاب را باید در ارتباط آن با زندگی روزمره خانوادهها، مدارس و محلهها جستوجو کرد.
نوریزاده با تأکید بر لزوم حرکت برنامههای هفته کتاب به سمت مشارکت فعال مخاطبان گفت: بلندخوانی، قصهگویی، باشگاههای کتابخوانی، دیدار و گفتوگو با نویسندگان و نشستهای خانوادگی میتوانند زمینهساز مشارکت بیشتر مردم باشند. شعار امسال، «با کتاب گفتوگو کنیم»، نیز بستر مناسبی برای این رویکرد فراهم کرده است. باید به مخاطب فرصتی بدهیم تا پرسش کند، برداشت خود را بیان کند و درباره ارتباط کتاب با مسائل زندگیاش صحبت کند.
وی همچنین توجه به کودکان و نوجوانان، حمایت از مربیان و مروجان کتابخوانی و استفاده سنجیده از کتابهای صوتی و الکترونیکی را از دیگر الزامات برنامهریزی برای ترویج مطالعه برشمرد.
مدیرکل دفتر مجامع در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی برگزاری اثربخشتر هفته کتاب بیان کرد: به نظر من، سه ویژگی مشارکت مردم، تداوم فعالیتها و امکان ارزیابی نتایج، در موفقیت این رویداد تعیینکننده است. خانوادهها، معلمان، کتابداران، کتابفروشان، انجمنهای فرهنگی و مروجان محلی باید در طراحی و اجرای برنامهها سهم داشته باشند. این افراد مخاطبان خود را میشناسند و میتوانند برنامهای متناسب با نیازهای آنان پیشنهاد دهند. نقش دستگاههای فرهنگی نیز فراهمکردن امکانات، پشتیبانی و کمک به ارتباط این مجموعهها با یکدیگر است.
وی ادامه داد: همچنین لازم است از ابتدا برای ادامه هر فعالیت برنامهریزی کنیم؛ برای مثال، نشست آشنایی با کتاب میتواند به تشکیل یک جمع کتابخوانی منجر شود و کارگاه مربیان نیز باید برنامه پیگیری و انتقال تجربه داشته باشد. توجه به روستاها و محلههای کمبرخوردار، تأمین کتاب متناسب با نیاز مخاطبان و تقویت ارتباط مدارس با کتابخانهها و کتابفروشیها نیز از الزامات این حوزه است.
نوریزاده با اشاره به اهمیت ارزیابی برنامههای هفته کتاب تصریح کرد: در ارزیابی باید شاخصهای روشنی داشته باشیم؛ اینکه چند مخاطب تازه جذب شدهاند، چند جمع کتابخوانی فعال باقی ماندهاند و اعضا چه تجربیاتی از برنامه داشتهاند. پاسخ به این پرسشها کمک میکند منابع و حمایتها به فعالیتهای مؤثرتر اختصاص یابد.
وی در ادامه درباره نقش هفته کتاب در تقویت هویت فرهنگی و جمعی جامعه گفت: کتاب یکی از راههای شناخت ریشهها، حافظه تاریخی و تجربه مشترک ماست. آشنایی نسل جدید با زبان و ادبیات فارسی، میراث اسلامی و ایرانی و روایتهای متنوع اقوام و مناطق کشور میتواند احساس تعلق به ایران را عمیقتر کند. هفته کتاب فرصتی مناسب است تا این میراث در قالب خواندن، روایتکردن و گفتوگو با تجربه امروز مردم ارتباط پیدا کند.
مدیرکل دفتر مجامع افزود: علاوهبراین، وقتی افراد با سن، سلیقه و پیشینه متفاوت درباره یک کتاب صحبت میکنند، فرصتی برای شنیدن یکدیگر فراهم میشود. شناخت زندگی و دغدغههای دیگران میتواند به همدلی و پذیرش تفاوتها کمک کند. هویت جمعی نیز با همین شناخت متقابل و احساس سهیمبودن در یک سرنوشت مشترک تقویت میشود.
نوریزاده با تأکید بر ظرفیت کتابخوانی جمعی برای تقویت همبستگی اجتماعی خاطرنشان کرد: در شرایطی که جامعه ما به امید، همبستگی و تابآوری نیاز دارد، برنامههای جمعی کتابخوانی میتوانند فضایی برای بیان تجربهها، فهم نگرانیهای مشترک و تقویت پیوند میان نسلها فراهم کنند. هر اندازه هفته کتاب بتواند چنین ارتباطی ایجاد کند، حضور آن در زندگی فرهنگی و اجتماعی مردم ماندگارتر خواهد شد.



