غذاهای محلی آذربایجان؛ گنجینهای از میراث فرهنگی ناملموس منطقه

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کتاب «غذاهای خوشمزه آذربایجان» به عنوان اثری در زمینه فرهنگ خوراک و میراث فرهنگی ناملموس، با هدف جمعآوری، ثبت و معرفی انواع غذاهای محلی از نقاط مختلف استان آذربایجان شرقی، شامل مناطق شهری و روستایی، تألیف شده است.
محرم فرزانه هریس، نویسنده این کتاب، در مراسم رونمایی با اشاره به دلایل تأسیس این مجموعه گفت: بخش عمدهای از مطالب کتاب نتیجه سفرهایی است که در دوران جوانی به مناطق مختلف استان داشتم. در این سفرها با نامها و انواع مختلف غذاهای محلی آشنا شدم؛ غذاهایی که برخی در یک منطقه شناختهشده و رایج بودند، اما در مناطق دیگر کمتر شناخته شده بودند.
وی ادامه داد: مشاهده این تنوع فرهنگی و احتمال فراموشی نام و شیوههای تهیه برخی غذاها، انگیزهای برای جمعآوری اطلاعات و ثبت این داشتههای بومی شد؛ مجموعهای که در نهایت به شکل کتاب «غذاهای خوشمزه آذربایجان» به مخاطبان ارائه گردید.
در این کتاب، انواع آشها، خورشتها، آبگوشتها، پلوها، نانها، کبابها و دیگر غذاهای محلی معرفی شدهاند؛ غذاهایی که برخی هنوز در سفره مردم حضور دارند و برخی دیگر به تدریج از زندگی روزمره فاصله گرفتهاند و تنها نام و یاد آنها در حافظه فرهنگی مناطق مختلف باقی مانده است.
نویسنده این اثر با تأکید بر اینکه کتاب با هدف آموزش آشپزی تألیف نشده است، تصریح کرد: هدف اصلی، معرفی تنوع غذایی، ثبت نام غذاها و شناساندن بخشی از میراث خوراکی مردم آذربایجان است. این مجموعه ادعای جامعیت ندارد و تنها تلاشی برای ثبت بخشی از گنجینه فرهنگی منطقه به شمار میرود که میتواند زمینهساز پژوهشهای کاملتر و تخصصیتر در آینده باشد.
فرزانه هریس همچنین به اهمیت خوراک در میراث فرهنگی ناملموس اشاره کرد و گفت: فرهنگ خوراک تنها به ترکیب مواد غذایی و شیوه پخت محدود نمیشود، بلکه بازتابی از تجربیات تاریخی، شناخت طبیعت، شرایط اقلیمی و جغرافیایی، محصولات کشاورزی، دامداری، مناسبات اجتماعی و ذائقه یک جامعه است.
به گفته وی، نوع نانهای محلی، شیوه تهیه آشها و آبگوشتها، ظروف مورد استفاده، روشهای پخت و حتی زمان مصرف غذاها، هر یک میتوانند اطلاعات ارزشمندی درباره شرایط زندگی، شیوه معیشت و فرهنگ اجتماعی نسلهای گذشته در اختیار پژوهشگران قرار دهند. از این منظر، ثبت و معرفی غذاهای بومی را میتوان بخشی از تلاش برای حفظ میراث فرهنگی ناملموس و انتقال دانش و تجربه نسلهای پیشین به نسلهای آینده دانست.
کتاب «غذاهای خوشمزه آذربایجان» در سال جاری توسط انتشارات اختر در قطع رقعی و در ۲۸۵ صفحه منتشر شده است. این اثر با گردآوری نام و معرفی انواع مختلف غذاهای بومی استان، تلاش دارد بخشی از فرهنگ خوراک آذربایجان شرقی را که در پیوند با اقلیم، جغرافیا و سبک زندگی مردم شکل گرفته، مستند و در دسترس علاقهمندان، پژوهشگران و فعالان حوزه میراث فرهنگی قرار دهد.



