آموزش و پرورشآموزش و فناوری

نگاهی به دنیای پنهان فضای مجازی از زبان محمد منشی‌زاده

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، مراسم رونمایی از کتاب «زندان شیشه‌ای» نوشته محمد منشی‌زاده، در حاشیه سیزدهمین نمایشگاه بزرگ کتاب استان یزد برگزار شد. این اثر به طرح پرسش‌هایی درباره ماهیت اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و تأثیر اطلاعات شخصی کاربران بر رفتار و سبک زندگی آنان می‌پردازد و مخاطبان را به بازنگری در نگرش خود به فضای مجازی دعوت می‌کند.

محمد منشی‌زاده، نویسنده کتاب «زندان شیشه‌ای»، در این مراسم با اشاره به اینکه این اثر سومین کتاب او در زمینه مسائل اجتماعی و تربیتی است، اظهار داشت: کتاب نخست من با عنوان «والدین حقیقی، فرزندان مجازی» به چگونگی مراقبت والدین از فرزندان در فضای مجازی و راهکارهای کاهش آسیب‌های این فضا می‌پرداخت. کتاب دوم نیز با عنوان «۴۴ راز دوستیابی برای نوجوانان» به این موضوع می‌پرداخت که نوجوانان چگونه می‌توانند دوستان بهتری انتخاب کنند و خود نیز دوست خوبی برای دیگران باشند.

وی افزود: اما کتاب سوم، یعنی «زندان شیشه‌ای»، با طرح یک پرسش بزرگ تلاش می‌کند نشان دهد که گاهی مسائل پیرامون خود را بیش از حد ساده می‌گیریم و لازم است با نگاهی عمیق‌تر به دنیای اطرافمان بنگریم. منشی‌زاده با بیان اینکه محور اصلی این کتاب، طرح مسئله گرفتار شدن انسان در زندانی است که تصور می‌کند در آن حق انتخاب دارد، ادامه داد: اینترنت فضایی در دسترس همه ماست و تصور می‌کنیم هر چیزی را که بخواهیم می‌توانیم در آن پیدا کنیم، اما واقعیت این است که فضای مجازی لزوماً تمام آنچه را که وجود دارد به ما نشان نمی‌دهد و بخش قابل توجهی از محتوا بر اساس شناختی که از رفتار و علایق ما به دست آورده، انتخاب و عرضه می‌شود.

وی تصریح کرد: شبکه‌های اجتماعی از طریق جست‌وجوها، انتخاب‌ها و رفتارهای کاربران، به‌تدریج شناخت بیشتری از آنها پیدا می‌کنند. هرچه اطلاعات بیشتری درباره علایق و سلایق ما داشته باشند، پیشنهادهای دقیق‌تری ارائه می‌دهند؛ اما همین شناخت می‌تواند به ابزاری برای تأثیرگذاری بر رفتار و حتی کنترل انتخاب‌های ما تبدیل شود.

نویسنده کتاب «زندان شیشه‌ای» با اشاره به اینکه کاربران گاهی بدون توجه به ارزش اطلاعات شخصی خود، تصاویر، فیلم‌ها و داده‌های مختلفی را در فضای مجازی منتشر می‌کنند، گفت: ممکن است این سؤال برای بسیاری از افراد مطرح شود که اطلاعات شخصی ما چه اهمیتی برای شبکه‌های اجتماعی دارد و چرا باید از این اطلاعات استفاده شود؟ پاسخ این است که اطلاعاتی که هر یک از ما در فضای مجازی به اشتراک می‌گذاریم، در کنار اطلاعات میلیون‌ها کاربر دیگر، تصویری از رفتار و ویژگی‌های یک جامعه ایجاد می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: وقتی شناخت دقیقی از یک جامعه به دست می‌آید، امکان برنامه‌ریزی برای آن جامعه و تأثیرگذاری بر انتخاب‌های افراد فراهم می‌شود. بنابراین مسئله فقط اطلاعات شخصی یک فرد نیست، بلکه مجموعه داده‌های کاربران می‌تواند در شناخت و جهت‌دهی به رفتارهای اجتماعی نقش داشته باشد.

منشی‌زاده بر ضرورت افزایش آگاهی کاربران در مواجهه با فضای مجازی تأکید کرد و بیان داشت: طبیعی است که آگاهی از این واقعیت‌ها در ابتدا نگرانی‌هایی ایجاد کند؛ چراکه ممکن است تا پیش از این، اینترنت را صرفاً فضایی جذاب برای دسترسی به اطلاعات می‌دانستیم، اما اکنون متوجه می‌شویم که سازوکارهای دیگری نیز در پس این فضا وجود دارد. با این حال، آگاهی نخستین قدم برای حل مسئله است.

وی ادامه داد: هر فرد باید از خود بپرسد چه اطلاعاتی در فضای مجازی منتشر کرده، چه ردپاهایی از خود به جا گذاشته و چه میزان از زندگی و علایقش را در اختیار این فضا قرار داده است. هرچه شناخت ما بیشتر شود، بهتر متوجه خواهیم شد که آنچه اینترنت در اختیارمان قرار می‌دهد، تمام واقعیت و همه اطلاعات موجود نیست.

نویسنده کتاب «زندان شیشه‌ای» برای تبیین این موضوع به مثالی از یک کتاب‌فروشی اشاره کرد و گفت: تصور کنید وارد کتاب‌فروشی می‌شوید و فقط به کتاب‌های رمان علاقه دارید. اگر تمام انتخاب‌ها و پیشنهادها صرفاً بر اساس همین علاقه شکل بگیرد، به‌تدریج با همان دسته از کتاب‌ها مواجه می‌شوید و ممکن است از آشنایی با حوزه‌های دیگر و دیدگاه‌های متفاوت محروم بمانید.

وی افزود: مسئله اصلی این است که گاهی تصور می‌کنیم تمام دنیا همان چیزی است که در اطراف خود می‌بینیم؛ درحالی‌که بخش بزرگی از واقعیت‌ها و ظرفیت‌های جهان برای ما ناشناخته باقی مانده است. منشی‌زاده با اشاره به مفهوم ناشناخته‌های ناشناخته در کتاب خود اظهار کرد: در صفحه ۸۵ کتاب به موضوع ناشناخته‌هایی پرداخته‌ام که وجود دارند، اما ما حتی نمی‌دانیم چه چیزهایی را نمی‌دانیم. وقتی تصور کنیم دنیا محدود به همان چیزهایی است که در معرض دید ما قرار می‌گیرد، فرصت کشف دیدگاه‌ها و تجربه‌های جدید را از دست می‌دهیم و این مسئله در بلندمدت می‌تواند به زیان ما تمام شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت مطالعه و نقش کتاب در گسترش افق فکری انسان، به تفاوت میان تولید ظاهری محتوا و نویسندگی عمیق پرداخت و گفت: نویسندگی در عین اینکه می‌تواند کاری ساده به نظر برسد، فرایندی بسیار دشوار و در عین حال شیرین است. منشی‌زاده افزود: امروز با چند جست‌وجو در اینترنت و حتی با کمک ابزارهای هوش مصنوعی می‌توان متنی با عنوان کتاب تولید کرد، اما هر کتابی الزاماً چیزی به دانش و آگاهی مخاطب اضافه نمی‌کند. بخش مهم و دشوار نویسندگی آنجاست که فرد برای نوشتن، باید بسیار مطالعه کند و با دنیاهای گوناگون آشنا شود.

وی خطاب به حاضران در مراسم تأکید کرد: کتاب بخوانید و با دنیاهای مختلف آشنا شوید. از مواجهه با دیدگاه‌های متفاوت فرار نکنید و برای خودتان زندان شیشه‌ای نسازید. آن‌قدر مطالعه کنید تا به فهم و خردی برسید که بتوانید بر اساس آن قلم به دست بگیرید و بنویسید.

نویسنده کتاب «زندان شیشه‌ای» با بیان اینکه هر فردی می‌تواند تجربه‌های ارزشمندی برای انتقال به دیگران داشته باشد، خاطرنشان کرد: همه انسان‌ها تجربه‌های ارزشمندی در زندگی دارند و اگر این تجربه‌ها با آگاهی و مطالعه همراه شود، می‌تواند زمینه خلق یک کتاب شیرین، زیبا و اثرگذار را فراهم کند. امیدوارم همه شما روزی لذت نوشتن و انتشار کتاب خود را تجربه کنید.

در ادامه این مراسم، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان یزد نیز با اشاره به تغییر رویکرد کتابخانه‌های عمومی در سال‌های اخیر، بر ضرورت تبدیل این مراکز به پایگاه‌های فرهنگی و اجتماعی تأکید کرد. رفیعی در این مراسم با بیان اینکه هنوز در بخشی از جامعه، کتابخانه عمومی صرفاً محلی برای امانت‌دادن کتاب تصور می‌شود، اظهار کرد: یکی از رویکردهایی که از دهه ۹۰ در نهاد کتابخانه‌های عمومی دنبال کرده‌ایم، تغییر این نگاه و تبدیل کتابخانه‌ها به پاتوق‌های اجتماعی و محور تعاملات فرهنگی و اجتماعی بوده است.

وی افزود: کتابخانه عمومی باید فضایی برای شکل‌گیری گفت‌وگو، تعامل و ارتباط میان اقشار مختلف جامعه باشد؛ به‌گونه‌ای که کاربران بتوانند متناسب با نیازها و علایق خود از ظرفیت‌های متنوع این مراکز استفاده کنند. رفیعی با اشاره به فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه‌های عمومی استان یزد ادامه داد: امروز تقریباً در هیچ کتابخانه‌ای در سطح استان حضور نداریم که متناسب با نیاز کاربران خود، برنامه‌های فرهنگی و آموزشی اجرا نکند. این برنامه‌ها با هدف افزایش مشارکت مردم و استفاده حداکثری از ظرفیت کتابخانه‌ها طراحی و اجرا می‌شود.

وی همچنین به موفقیت همکاران کتابخانه شهدای شاهدیه در حوزه آموزش کاربران اشاره کرد و گفت: همکاران ما در این کتابخانه با شناسایی نیازهای مخاطبان و بهره‌گیری از ظرفیت مربیان و فعالان توانمند، برنامه‌هایی را به شکل خودجوش و با مشارکت کاربران اجرا کرده‌اند که مورد توجه قرار گرفته است؛ به‌طوری‌که روز گذشته نشان و جایزه‌ای از سوی رئیس‌جمهور به این مجموعه اهدا شد.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان ی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا