در حال مطالعه کتاب «حکومت قانون و دولت پادگانی» هستم

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از تاریخ بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سرتاسر کشور برگزار خواهد شد. به همین مناسبت، گفتوگویی با علی بیگدلی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بینالمللی، تاریخدان و پژوهشگر عصر معاصر انجام شده است که در ادامه میخوانید: وضعیت کتاب در حوزه تاریخ را در یک سال اخیر چگونه ارزیابی میکنید؟ وضعیت کتاب به طور کلی چندان رضایتبخش نیست. اخیراً کتابی تحت عنوان «جامعهشناسی رنسانس» تألیف کردهام که قابلیت استفاده به عنوان کتاب درسی برای دانشجویان را دارد. اما در تماس با چند انتشاراتی که تمایل به چاپ کتاب داشتم، متوجه شدم که ناشران در وضعیت بسیار نامناسبی قرار دارند. گرانی کاغذ و بیتوجهی به مطالعه کتاب، که به طور کلی در جامعه رواج یافته، باعث بروز مشکلاتی در وضعیت کتاب شده است. تقاضا برای خواندن کتاب کاهش یافته و شرایط اقتصادی نیز فرصتی برای مطالعه به علاقهمندان نمیدهد. در حال حاضر، تیراژ کتاب به شدت کاهش یافته است. سال گذشته یکی از دوستانم قصد داشت کتابی را چاپ کند و مجبور شد تنها دویست نسخه از آن را منتشر کند. چند سال پیش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ناشران را ملزم به چاپ حداقل پنج عنوان کتاب در شمارگان پانصد نسخه میکرد، زیرا هزینههای چاپ برای کمتر از این تعداد امکانپذیر نبود. اکنون با توجه به پیشرفتهای حروفچینی، تیراژ دویست نسخه به نظر خندهدار میرسد. با ناشران که صحبت میکنم، اکثر آنها از ورشکستگی خود نالان هستند. متأسفانه این وضعیت در تمامی رشتهها و به ویژه در رشته تاریخ و علوم سیاسی نیز مشاهده میشود. در این شرایط، دانشجویان باید از کتابهای قدیمی استفاده کنند و این بستگی به انتخاب استاد دارد که چه کتابی را معرفی کند. وضعیت کتاب در این دو حوزه که من از آنها آگاهی دارم، به همین شکل است. من نیز در این دو حوزه کتابهایی ترجمه و تألیف کردهام و امیدوارم این نابسامانی به سامان برسد.
چه کتابهای مهمی در طول این یک سال در حوزه تاریخ و سیاست منتشر شده است که مورد توجه شما قرار گرفت؟ هفت تا هشت سال پیش، چند ناشر از جمله ققنوس و مرکز، لیستی از کتابهای منتشر شده در حوزه تاریخ و سیاست به من ارائه میدادند و من آنها را خریداری میکردم. اما در چند سال اخیر، از انتشار کتابهای جدید در این حوزه بیخبر بودهام. قیمت کتابها به شدت افزایش یافته و کاغذهایی که برای چاپ استفاده میشود، کیفیت مناسبی ندارد، به گونهای که خوانندگان تمایلی به خرید این کتابها ندارند. به طور کلی، من از انتشار کتابهای جدید در یک سال گذشته اطلاعی ندارم.
شما در یک سال گذشته بیشتر به مطالعه چه کتابهایی پرداختهاید و چه کتابهایی را برای علاقهمندان به حوزه تاریخ و سیاست پیشنهاد میکنید و چرا؟ در کتابخانهام حدود هشت هزار جلد کتاب دارم. به دلیل آشنایی با ناشران، کتابهای تاریخ و علوم سیاسی به محض چاپ برای من ارسال میشد، اما اکنون کتابخانهام دیگر گنجایش کتابهای بیشتری را ندارد. در حال حاضر، مشغول مطالعه کتاب «حکومت قانون و دولت پادگانی» اثر حسین آبادیان هستم که از سوی نشر آوشت منتشر شده است. این کتاب با وجود حجم زیاد و جلد شکیل، حروفچینی ریز و کاغذ نامرغوبی دارد. خودم این کتاب را رونمایی کردم. کتاب «حکومت قانون و دولت پادگانی؛ درآمدی بر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران (۱۳۰۴-۱۲۹۹ش)» نوشته حسین آبادیان، استاد تاریخ دانشگاه بینالمللی امام خمینی، اثری مهم در زمینه تاریخ معاصر ایران است که به بررسی تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دوره حساس بین سالهای ۱۲۹۹ تا ۱۳۰۴ شمسی میپردازد. نویسنده در این اثر، دو دیدگاه مختلف درباره مفهوم اقتدار دولت مرکزی را بررسی میکند: یکی مبتنی بر حکومت قانون و الزامات نظام مشروطه پارلمانی و دیگری تأکید بر شکلگیری دولتی پادگانی. آبادیان به دقت نشان میدهد که ریشههای این دو دیدگاه را میتوان حداقل تا دوره سلطنت ناصرالدین شاه قاجار ردیابی کرد. یکی از نکات برجسته این کتاب، تحلیل تأثیر حوادث به ظاهر کماهمیت بر آینده سیاسی کشور است. نویسنده توضیح میدهد که چگونه از درون میراث مشروطه، دولتی پادگانی شکل گرفت که الزامات حکومت قانون را نادیده گرفت و نوعی جدید از دولت خودکامه را بنیان نهاد.
کتاب دیگری که در حال مطالعه آن هستم، «پوپولیسم و سیاست خارجی؛ آمریکای ترامپ» تألیف سیدمحسن حسینی با مقدمه دکتر آرش رئیسینژاد است که از سوی انتشارات خبرامروز منتشر شده است. این کتاب به بررسی رویکردهای پوپولیستی ترامپ و گفتوگوی ویژهای با دکتر محمدجواد ظریف پرداخته و در پنج فصل، رویکردهای پوپولیستی ترامپ را تحلیل میکند. فصل اول به پوپولیسم و سیاست خارجی، فصل دوم به پیشینه پوپولیسم در سیاست خارجی آمریکا، فصل سوم به سیاست خارجی پوپولیستی ترامپ، فصل چهارم به تأثیر پوپولیسم ترامپ بر سیاست خارجی آمریکا و فصل پنجم به فرآیندهای تعدیلکننده پوپولیسم در سیاست خارجی آمریکا اختصاص دارد. در بخش پایانی کتاب، گفتوگوی مشروحی با دکتر محمد جواد ظریف انجام شده که به تحلیل شخصیت و سیاستهای ترامپ پرداخته است.
کتاب «جنگ قابل اجتناب» تألیف کوین راد و ترجمه محمدرضا نوروزپور نیز از سوی خبر امروز منتشر شده است. این کتاب که تحت عنوان «جنگ قابل اجتناب: خطرات یک درگیری فاجعهبار میان ایالاتمتحده و چین شی جینپینگ» نوشته شده، اثری مهم و تأثیرگذار در زمینه روابط بینالملل و بهویژه روابط پیچیده و پرتنش بین ایالاتمتحده آمریکا و جمهوری خلق چین تحت رهبری شی جینپینگ است. این کتاب که در سال ۲۰۲۲ منتشر شده، به بررسی عمیق وضعیت کنونی روابط بین دو ابرقدرت جهان و خطرات احتمالی یک درگیری فاجعهبار بین آنها میپردازد. نویسنده در این کتاب تلاش میکند تا با درک عمیق سیاستها و اهداف استراتژیک این دو کشور، راهی برای اجتناب از جنگ بین آنها پیشنهاد دهد. کوین راد با توجه به تجربه گستردهاش در سیاست و دیپلماسی و تسلط بر زبان چینی، دیدگاهی منحصر به فرد و ارزشمند ارائه میدهد. او در این کتاب به تحلیل دقیق روندهای تاریخی، سیاسی و اقتصادی که منجر به وضعیت فعلی شدهاند، میپردازد. من هماکنون مشغول مطالعه این سه کتاب هستم.



