صمد بهرنگی؛ معلمی که نسلها را با کتاب آشنا کرد

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، محتشم مومنی، نویسنده و پژوهشگر در زمینه عرفان و ادبیات کلاسیک، به نقش برجسته صمد بهرنگی در تبدیل نسل نوجوانان دهه پنجاه و شصت به اهل کتاب اشاره کرد. او با داستانهای جذاب و دلنشین خود، لذت مطالعه را به تدریج به ما منتقل کرد و اکنون بسیاری از ما خاطرات زیبایی از خواندن آثار او داریم.
سالهای ابتدایی انقلاب، از نظر سرانه مطالعه و خرید کتاب در کشور، دورهای بینظیر و غیرقابل تکرار بود. بهویژه سالهای ۵۷ و ۵۸ که موج مطالعه تمام جامعه را در بر گرفته بود و هر گروه و حزبی به برپایی کتابفروشی مشغول بود. در این دوران، در اراک نزدیک به یکصد کتابفروشی ثابت و سیار وجود داشت و فاصله بین میدان مرکزی شهر، یعنی باغ ملی تا هلال احمر، به طول تقریباً یک کیلومتر، مملو از مغازههای کتابفروشی بود.
در آن زمان، من که در سالهای ابتدایی نوجوانی بودم، بهطور مکرر به این کتابفروشیها سر میزدم. بیشتر به دنبال کتابهای داستان بودم و آثار صمد بهرنگی در فهرست خرید من قرار داشتند: کوراوغلو و کچل حمزه، ماهی سیاه کوچولو، الدوز و کلاغها، کچل کفتر باز، یک هلو هزار هلو، افسانه محبت، تلخون، پسرک لبو فروش، عروسک سخنگو و … . در آن روزگار، ما به گرایش فکری و سیاسی نویسنده توجهی نداشتیم و اساساً از یک نوجوان ۱۰ یا ۱۲ ساله انتظار نمیرفت که کتابها را بر اساس نظام فکری و اندیشه سیاسی نویسنده انتخاب کند. کتاب برای ما تنها یک سرگرمی بود.
بهویژه که برنامههای تلویزیون به دلیل تندرویهای اوایل انقلاب، بسیار کسالتآور و بیمحتوا شده بودند و دیگر خبری از فیلم و سریال و کارتون نبود. برای دیدن یک فیلم سینمایی باید یک هفته صبر میکردیم تا جمعه فرا برسد و حتی در آن روز نیز معمولاً فیلمی که بتوان تا انتها تماشا کرد، به نمایش در نمیآمد و ما آن را نیمهکاره رها کرده و به کوچه میرفتیم تا بازی کنیم.
برنامه کودک تلویزیون نیز تحت سلطه بولک و لولک بود و دیگر از شخصیتهایی چون سوپرمن، زورو و شزم خبری نبود. همه این عوامل دست به دست هم دادند تا ما به سمت کتاب بیاییم و از هر نویسندهای کتابی بخوانیم؛ چه چپ، چه راست، چه انقلابی و چه ضدانقلابی. اینگونه بود که با علاقه به خرید و خواندن کتابهای صمد پرداختیم و او با داستانهایش، هم بخشی از اوقات فراغت ما را پر میکرد و هم ما را به مطالعه بیشتر و آشنایی روزافزون با کتاب تشویق مینمود. بدین ترتیب، در کنار آثار محمود حکیمی، با کتابهای صمد بهرنگی نیز اهل کتاب شدیم.



