رونمایی از مجموعه داستان «وقتی باغستان دور ما میگشت»

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، فاطمه شریفنژاد، نویسنده و منتقد ادبی، در مراسمی اعلام کرد: نشر عینک به تازگی اقدام به جمعآوری آثار نویسندگان از استانهای مختلف کرده است که این امر موجب شنیده شدن صدای تازهای در ادبیات داستانی شده است. محسن فاتحی در خصوص نامگذاری کتابها در استانهای مختلف گفت: ما در نظر داشتیم که نام این کتابها را چگونه انتخاب کنیم؛ به عنوان مثال، کتابی که در اصفهان یا اهواز، بندرعباس، گرگان یا کرمانشاه منتشر میشود، میتوانست «داستان یک شهر» یا «مجموعه شهرنامه» نامیده شود. در نهایت به این نتیجه رسیدیم که هر شهر باید بر اساس ویژگیهای خاص خود و با همکاری نویسندگان آن شهر، نامی برای کتاب خود انتخاب کند.
فاتحی با اشاره به انتشار شش مجموعه در انتشارات عینک برای شش شهر (و شهرهای دیگری که در آینده منتشر خواهند شد)، افزود: نامی که برای قزوین انتخاب شد، برای من بسیار شیرین بود؛ زیرا وقتی نام «باغستان دور ما میگشت» را شنیدم، بلافاصله به سراغ زکریای قزوینی و کتاب «آثار البلاد» او رفتم. این کتاب متعلق به قرن هفتم است و در آن ذیل نام قزوین، چهار دایره ترسیم شده است: دایره اول «شهرستان»، دایره دوم «مدینه»، دایره سوم «بساتین» که به معنای باغستان است و دایره چهارم «مزارع». در این کتاب ذکر شده که از هر سو که وارد شهر قزوین شوید، ابتدا باید از میان مزارع عبور کنید، سپس از باغستانهای قزوین و در نهایت وارد مدینه و شهر شوید.
این منتقد ادبی ادامه داد: به نظر من، نویسندگانی که داستانهایشان صرفاً بر پایه عقل استوار است، نویسندگان خوبی نیستند؛ همچنین نویسندگانی که فقط بر تخیل تکیه دارند نیز نمیتوانند داستاننویسان خوبی باشند. داستاننویسان خوب کسانی هستند که هم عقل، هم تخیل و هم قلم پرورده را با هم داشته باشند و مکانیزمی خلق کنند که داستان از دل آن بیرون بیاید؛ نویسندهای که به منطق درونی داستانش پایبند باشد و جرات نداشته باشد جز از زاویه دید بیرونی در شخصیتهایش دخالت کند. وقتی داستان خانم شریفنژاد از این کتاب را خواندم، متوجه شدم که دقیقاً این ویژگیها را به خوبی با هم پیوند زده است. قلمی خوب، تخیلی درخشان و نمادگرایی قوی در کنار عقلگرایی در داستان او مشهود است.
این نویسنده گفت: گلدمن نظری دارد که به نظر من یکی از درخشانترین سخنان درباره ادبیات داستانی است و میتوان بر مبنای آن تمام آثار داستانی را تحلیل کرد. او گفته است: «داستان، انسانِ تباهشده در جهانِ تباهشده است.» اگر شخصیتی در داستان پیدا کنید که فارغ از این جهان باشد و در جهان تباهشده زندگی نکرده باشد یا انسان تباهشدهای باشد که معلول آن جهان نباشد، از نظر گلدمن و طرفدارانش، آن داستان خوبی نیست. هر ۱۰ اثری که اینجا دیدیم، این ویژگی را داشتند و همانطور که گفتم، نویسندگان از جهان خودشان نگاه کرده بودند.
وی در پایان صحبتهایش گفت: اگر بخواهم درباره چند داستان از این کتاب به طور مشخص صحبت کنم، باید بگویم به نظر من سه اثر در این مجموعه از نظر چارچوب داستانی، ساختمان و ساختار بسیار خوب و کامل بودند. یکی اثر خانم فاطمه شریفنژاد، دیگری اثر خانم بخارایی و سومی هم اثر خانم دیبا. من پیشتر اثر خانم دیبا را خوانده بودم و به ایشان گفته بودم که داستانش را با آنقدر گرمی نوشته که واقعاً آدم تحت تأثیر قرار میگیرد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، بهار میرحسینی، مدیرمسئول نشر عینک، نیز بیان کرد: از ابتدای فعالیتمان در این راستا، هدف ما حمایت از نویسندگان جوانی بوده است که شاید به تنهایی اثر مستقلی از خود ندارند. البته در هر شهری نویسندگان باتجربهای وجود دارند، اما هدف ما کمک به نویسندگانی است که جوان و مستعد هستند، اما هنوز به تنهایی کتابی ندارند. خوشبختانه در هر شهری که این پیشنهاد مطرح شد، با استقبال خوبی مواجه شدیم و کتابها به سرعت منتشر شدند؛ اکنون نیز چند شهرستان دیگر را در دستور کار داریم. امیدوارم در قزوین، که مهد ادبیات و فرهنگ است و ظرفیت بالایی برای پرورش استعدادها دارد، این کار آغازگر فعالیتهای بیشتری باشد؛ زیرا معتقدم صدای نویسندگان قزوین باید بیشتر شنیده شود.
مدیرمسئول نشر عینک ادامه داد: کتابهای شهرستانی میتواند نخستین قدم برای افزایش همکاریها باشد؛ وقتی همه دوستانی که در خود قزوین هستند با یکدیگر همکاری بیشتری داشته باشند، ما نیز به عنوان ناشر سعی خواهیم کرد حمایت خود را به هر شکل برای معرفی آثار این دوستان داشته باشیم تا این آثار در کنار هم مجموعهای خوب، پرمایه و ارزشمند شوند و دوستان از خواندن این آثار بهرهمند شوند و لذت ببرند. میرحسینی خاطرنشان کرد: از شما سپاسگزارم که مینویسید، از اینکه دغدغه ادبیات دارید و از اینکه با وجود تمام مشکلات تسلیم سختیها نمیشوید. ما نیز به عنوان نمایندگان نشر، حمایت همهجانبه از شما خواهیم داشت.
فاطمه شریفنژاد، نویسنده، در بخش دیگری از برنامه گفت: نویسندگان، لژیونرهای عرصه فرهنگ هستند؛ ما روزگار را تجربه میکنیم و زیست میکنیم و این توانایی را داریم که با مهارتمان آن را برای آیندگان ماندگار کنیم. آیندگان باید بدانند ما چگونه زندگی کردیم و چه زیستی داشتیم تا اشتباهات ما را تکرار نکنند. این نوشتن است که باعث میشود ما به گونهای زنده بمانیم؛ گویی روزگاری که برای ما گذشته، از میان نمیرود، مانند بسیاری از نویسندگانی که اکنون آثارشان خوانده میشود.
حسن لطفی، کارگردان و منتقد ادبی، نیز با اشاره به نقش زنان در ادبیات داستانی قزوین گفت: در سالهای اخیر اتفاق خوبی افتاده است. وقتی اولین مجموعه داستان نویسندگان قزوینی را من و منصور خادمالشریعه چاپ کردیم، تنها دو اثر از میان نویسندگان به خانمها تعلق داشت و آن دو خانم نیز بعدها نویسندگی را ادامه ندادند. اما در سالهای اخیر، با مجموعهای که خانم پورشیخ منتشر کرد، مجموعهای که علی قانع چاپ کرد و مجموعههای دیگری که منتشر شدند، شاهد افزایش تعداد نویسندگان زن هستیم که به نظر من اتفاق خوبی است.
این منتقد افزود: البته شاید این جریان تا حدی جهانی باشد؛ به این معنا که وقتی آثار سینمایی را مشاهده میکنید، میبینید که دیگر ابرقهرمانها نیز به زنان تبدیل شدهاند که قهرمان فیلم هستند. در کشور خودمان نیز زنانی داریم که به درستی پای خواستههایشان ایستادهاند و در ادبیات قزوین نیز این اتفاق افتاده و نویسندگان خوبی متولد شدهاند که این بسیار لذتبخش است. لطفی بیان کرد: خانم دیبا یکی از زنان پرتلاش است و داستانش را با لذت خواندم. نگاه اجتماعی داستانش را دوست داشتم و او پا را فراتر گذاشته و به دل واقعیت رفته است و این جسارت قابل ستایش است.
این منتقد ادبی و سینما بیان کرد: خوشحال شدم که شنیدم نویسندگان قزوین خوب هستند؛ اما واقعیت این است که داستان قزوین کوهی یخی است که شما فقط قلهاش را میبینید. واقعیت این است که قزوین نویسندگان درجهیکی دارد. یوسف علیخانی جایزه آلاحمد را برده، محمدحسینی جایزه گلشیری را کسب کرده و محسن فرجی نیز جوایز مختلفی را دریافت کرده است، اما یک ایراد بزرگ در میان نویسندگان قزوینی وجود دارد. کمی بیشتر باید خودتان را باور کنید و بدانید که جایگاه بسیار خوبی دارید.
وی اظهار کرد: البته من گلایهای هم دارم؛ وقتی خانم رجبی کتاب درخشان «ساکن خیابان بهشت» را نوشت، هیچکدام از جشنوارهها به آن جایزه ندادند. چرا؟ زیرا مریم رجبی در قزوین بود و اگر محمدحسینی و علیخانی جوایز را بردند، به این دلیل بود که در تهران دیده میشدند. لطفی عنوان کرد: یکی از نقاط قوت این کتاب این است که نویسندگان هیچکدام تحت تأثیر یکدیگر قرار نگرفتهاند؛ داستانها از نظر مضمون و ساختار با هم متفاوتاند. حتی زنانگیای که در آنها مشاهده میشود یکسان نیست و نگاهشان به دنیای زنانه متفاوت است.
این کارگردان گفت: جان فورد تأکید میکند که «هر کجا بخواهید در فیلم خودتان را به خوبی نشان دهید و از تکنیک و ابزار سینما زیاد استفاده کنید، مخاطب از فیلم پرت میشود بیرون.» در داستانهای این کتاب، هیچکجا احساس پرتشدن نکردم؛ حتی داستان کاملاً ساختارمند و شکیل خانم شریفنژاد نیز مرا پرت نکرد و داستانهای دیگر هم همینطور.
آرش جواهری، نویسنده و منتقد ادبی، در بخش دیگری از این برنامه گفت: ما آمادگی داریم که همکاری بیشتری با نویسندگان قزوین داشته باشیم، به شرطی که حلقهای نباشد؛ یعنی کار به جایی برسد که اگر پنج انجمن داستاننویسی در شهر وجود دارد، همه با هم همکاری کنند. این مجموعه تقریباً حاصل یک حلقه داستاننویسی قزوین است. وی تأکید کرد: ما نیامدهایم فقط نشر «عینک» را در ایران قوی کنیم؛ ما آمدهایم ادبیات داستانی ایران را قوی کنیم. نگاه کاسبکارانه نداریم و میخواهیم انتشاراتی که با این هدف کار میکند، هر روز قویتر شود؛ اما در کل، حلقهها، کلاسهای داستاننویسی، داستانخوانی و باشگاههای داستانخوانی باید با هم جمع شوند.
جواهری تشریح کرد: هدف ما این است که نه تنها داستان کرمانشاه، قزوین، اصفهان و… را قوی کنیم، بلکه بتوانیم داستان ایران و ادبیات ایرانی را تقویت کنیم و این موضوع نیازمند همکاری و همفکری بیشتر است.
مها دیبا، داستاننویس و گردآورنده کتاب «وقتی باغستان دور ما میگشت»، که آخرین سخنران این نشست بود، با اشاره به مجموعه کارهایی که از شهرستانهای مختلف و به عنوان یک پروژه بزرگ توسط نشر عینک منتشر میشود، اظهار کرد: ما در داستان کوتاه، آنتولوژیهای مختلفی داریم و مجموعههایی از نویسندگان مشترک نیز منتشر شده است؛ اما چیزی که کار نشر عینک را متمایز میکند، پرداختن به نویسندگانی است که عمدتاً جزو نسل پنجم ادبیات ایران هستند. این نویسنده این ویژگی را برای فعالان حوزه ادبیات یک داده ارزشمند دانست و افزود: برای کسی که در فضای ادبیات فعالیت میکند، این یک داده درخشان است؛ چراکه میتواند با انبوهی از نویسندگان همعصر و همسطح خود آشنا شود و بتواند خودش را با آنها قیاس کند. او در خاتمه افزود: قالب کارهای مشترکی که تاکنون وجود داشته، بیشتر مربوط به نویسندگان نسلهای چهارم، سوم و دوم بوده است. بنابراین پرداختن به نسل پنجم برای من بسیار ارزشمند است و خودم همیشه منتظر هستم تا ببینم مجموعه بعدی چه زمانی منتشر میشود و کتاب نویسندگان اصفهان که تازه منتشر شده است، چگونه است.



