آشنایی با هیولاهای زندگی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، مراسم رونمایی از رمان «جوجهای که عاشق هیولا شد!» نوشته مرتضی ایمانی، به همت مؤسسه فرهنگی هنری آیین صدای تهران و نشر چلچله و با همکاری خانه هنرمندان ایران، با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران، نویسندگان، هنرمندان و علاقهمندان به ادبیات و هنر برگزار گردید. در این مراسم آتش تقیپور، سید مصطفی مختاباد، میثم زندی، بهاره رهنما، کاظم نظری، محمد هاشمی، آلبرت بغزیان، محمد خدادادی، همایون نصابیان، نسیم مرعشی، نازنین ایمانی و مرتضی ایمانی به بحث و تبادل نظر درباره این اثر پرداختند.
در آغاز مراسم، سینا ضیاعزیزی، مجری برنامه، ضمن خوشامدگویی به استادان، هنرمندان، نویسندگان و اهالی فرهنگ و هنر، بر اهمیت قصه و ادبیات در بازتاب تجربههای انسانی تأکید کرد و گفت: قصهای که از ذهن یک انسان آغاز میشود، با کلمات شکل میگیرد و وقتی به دست دیگران میرسد، هرکس میتواند بخشی از خود را در آن بیابد. رونمایی از این رمان، فرصتی برای گفتوگو درباره موضوعاتی از قبیل انسان، انتخاب، عشق، روابط، آگاهی و پیامد تصمیمهای آدمی است. ضیا عزیزی همچنین عنوان کتاب «جوجهای که عاشق هیولا شد!» را حاوی پرسشی درباره شناخت و انتخاب دانست و گفت: پشت این عنوان، مفاهیمی همچون ندیدن حقیقت و چگونگی شکلگیری انتخابهای انسانی نهفته است. هر اثر ادبی، علاوه بر روایت یک داستان، میتواند بازتاب نگاه نویسنده به جامعه و دغدغههای انسانی پیرامون او باشد.
آتش تقیپور، پیشکسوت هنر و نویسنده، کارگردان و بازیگر تئاتر، تلویزیون و سینما، با ابراز خرسندی از حضور در کنار مرتضی ایمانی، او را انسانی فراتر از عنوانها و القاب توصیف کرد و گفت: سالهاست او را «فرشته» میدانم؛ انسانی صاحب ایده، جسور و اهل عمل که همواره راههایی تازه برای پیشرفت دیگران گشوده است. او با اشاره به عنوان رمان اظهار کرد: آیا ما عاشق میشویم یا تنهایی و نیازهای درونی ما را به سوی عشق میکشانند؟ تقیپور همچنین «هیولا»های داستان را انسانهایی دانست که ممکن است جامعه، شرایط، تربیت و رنجهای زندگی آنان را به چنین موقعیتی رسانده باشد. به گفته او، اگر قرار است هیولاهای زندگی را بشناسیم، باید سهم خودمان را نیز در شکلگیری آنان ببینیم؛ سهمی که میتواند از فرهنگ، آموزش، تربیت و ساختارهای اجتماعی ناشی شود. وی در ادامه، جسارت و سدشکنی ایمانی در زندگی و فعالیت هنری و ادبی را شایسته تقدیر دانست و ابراز امیدواری کرد این رمان خوانندگان را نیز به تأمل درباره انسان و جامعه دعوت کند.
سید مصطفی مختاباد، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس، پژوهشگر، نویسنده و استاد ادبیات نمایشی، با اشاره به جایگاه هنر و ادبیات در مواجهه انسان با خود و دیگری، آشنایی خود با ایمانی را در سه مرحله پژوهش دانشگاهی، پادکست «یاد یار» و در نهایت مواجهه با رمان «جوجهای که عاشق هیولا شد!» تشریح کرد. او خواندن این رمان را تجربهای همراه با غافلگیری و کشف دانست و گفت: در لایههای درونی اثر میتوان ردپای اندیشههای هنری و زیباییشناختی مورد توجه نویسنده را مشاهده کرد. این اثر تنها روایت زندگی پرفرازونشیب حمید نیست، بلکه سفری به جهان انسانهایی است که در میان جنگ، تنهایی، عشق، شکست و جستوجوی هویت، راهی برای ادامه زندگی میجویند. مختاباد حضور پررنگ تئاتر در رمان را از نکات قابل توجه آن دانست و افزود: تئاتر در این اثر صرفاً صحنهای برای نمایش نیست، بلکه پناهگاهی برای روح انسان و امکانی برای بازسازی خویشتن است. او همچنین برخی بخشهای رمان را یادآور فضای سینمای نوآر دانست و تأکید کرد: این اثر، برخلاف ماندن در تاریکی و تلخی، در نهایت با تکیه بر هنر و امید راهی به سوی آغاز دوباره میگشاید.
بهاره رهنما، بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون و نویسنده، نیز در این مراسم گفت: رمان ایمانی در روزهایی به دست او رسیده که درگیر ساخت یک فیلم بوده و هنوز فرصت نکرده آن را به پایان برساند، اما آغاز کوبنده و پرقدرت اثر توجه او را به خود جلب کرده است. رهنما مهمترین ویژگی اثر از نگاه خود را جسارت نویسنده در نوشتن از زن، عشق و تئاتر دانست؛ بهویژه در روزگاری که به باور او پرداختن به عشق در ادبیات معاصر، بهخصوص عشق پیوندخورده با ادبیات و درام، کمرنگتر شده است. او گفت: نسل امروز آنچنان با مسائل بزرگ و دشواریهای زندگی درگیر است که گاه سخنگفتن از عشق برای آن غریب و حتی دور از دسترس به نظر میرسد. رهنما تأکید کرد: اینکه یک نویسنده مرد همچنان از زن و عشق بنویسد و این مفاهیم را با تئاتر و ادبیات درهم بیامیزد، برای او ارزشمند و قابل احترام است.
میثم زندی، عضو هیأت علمی دانشگاه، پژوهشگر، نویسنده و کارگردان تئاتر و سینما و مدیرکل اسبق نظارت بر عرضه و نمایش فیلم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سخنان خود را با یاد و گرامیداشت استاد جواد مجابی آغاز کرد. زندی با تمرکز بر عنوان رمان، آن را بهعنوان «پیرامتن» مورد توجه قرار داد؛ عنوانی که در ابتدا معنایی ظاهراً قطعی به مخاطب ارائه میدهد، اما در جریان خوانش داستان، این معنا بهتدریج سیال و چندلایه میشود. او رمان را از منظر نشانهشناسی تن، فضا و جنسیت نیز قابل بررسی دانست. به گفته زندی، حمید در آغاز داستان «تنِ زخمی» انسانی گرفتار در زیرزمین، اسارت و روابط آسیبزاست، اما با ورود به جهان تئاتر، موسیقی و هنر، به تدریج از این وضعیت فاصله میگیرد و به سوی «تنِ رستگار» حرکت میکند. او تئاتر را نیرویی رهاییبخش دانست و پگاه و نیروانا را دو چهره متفاوت زنانه در مسیر سعادت و رهایی حمید معرفی و نیز تاکید کرد: «هیولا» را نباید صرفاً مفهومی جنسیتی دانست؛ چراکه هیولا میتواند نماد هر پدیده، رابطه یا موقعیتی باشد که انسان را گرفتار میکند و در مقابل، فرشته میتواند هر آن چیزی باشد که انسان را به سوی رهایی و زندگی هدایت میکند.
محمد هاشمی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزه فلسفه هنر، رمان را پیش از هر چیز روایتی از زندگی و جهان انسان دانست و گفت: انسان نیز جهان خود را از طریق روایت معنا میکند؛ چراکه اگر نتواند رویدادهای پراکنده و بینظم زندگی را در قالب داستانی منسجم سامان دهد، جهان برای او به مجموعهای آشفته و بیمعنا تبدیل خواهد شد. او راوی رمان را انسانی توصیف کرد که میکوشد از تجربههای پراکنده و دردناک زندگی خود روایتی معنادار بسازد، اما هر بار که با تجربهای شکستخورده مواجه میشود، معنای مورد جستوجویش از دست میرود و این جستوجو دوباره آغاز میشود. هاشمی در ادامه گفت: تئاتر، پگاه و نیروانا همچون سه ضلع یک معنا، شخصیت را از سرگردانی و بیمعنایی نجات میدهند و امکان رسیدن او به روایتی منسجمتر از زندگی را فراهم میکنند. وی همچنین رمان را نوعی روایت زندگینامهای تخیلی دانست که برخلاف الگوی سنتی قهرمانسازی، ضعفها و شکستهای شخصیت اصلی را پنهان نمیکند و همین مسئله او را به انسانی واقعی و باورپذیر تبدیل کرده است.
آلبرت بغزیان، عضو هیأت علمی و مدیر گروه اقتصاد دانشگاه تهران، با اشاره به حضور خود در جمع هنرمندان گفت: رمان را با نگاه یک اقتصاددان خوانده و در آن بیش از هر چیز دو مفهوم «کمیابی» و «انتخاب» را مشاهده کرده است؛ مفاهیمی که به باور او نهتنها در اقتصاد، بلکه در زندگی انسان نیز تعیینکنندهاند. حمید در سراسر زندگی خود با محدودیتها و انتخابهای دشواری مواجه است؛ انتخابهایی که از فقر و معیشت تا عشق، ازدواج، خانواده، مهاجرت و آینده را دربرمیگیرد و در نهایت شخصیت او را شکل میدهد. بغزیان «هیولا» را مجموعهای از آدمها، روابط، شرایط و انتخابهایی دانست که انسان را گرفتار میکنند، اما تأکید کرد: داستان در گرفتاری متوقف نمیشود و مسئله اصلی، یافتن راهی برای عبور، دوباره ایستادن و بازسازی معنای زندگی است. او در نهایت تأکید کرد: «جوجهای که عاشق هیولا شد!» تنها یک داستان عاشقانه نیست، بلکه روایتی از مواجهه انسان با فقر، طلاق، خانواده، تربیت، مسئولیتپذیری، خشونت، مهاجرت و دشواریهای انتخاب است و پیام امیدبخش آن را میتوان در امکان بازنگری در انتخابها و ساختن مسیری تازه برای زندگی جستوجو کرد.
محمد خدادادی، مدرس مهارتهای نرم، رفتارشناسی و رئیس هیأتمدیره گروه آموزشی یونیبست، با اشاره به دغدغههای انسانی و تربیتی موجود در رمان، گفت: در پس رنجها و حوادث زندگی حمید، توجه جدی به انسان، تربیت و جامعه دیده میشود. او محرومیت حمید از حمایت و تربیت شایسته والدین در آغاز زندگی را یادآور اهمیت فرزندپروری و آموزش مهارتهای زندگی دانست و افزود: نباید «جوجههای» خود را در جامعهای سرشار از هیولا رها کنیم. خدادادی در عین حال رمان را با پرسشی مهم همراه دانست و گفت: چه بسا خود ما نیز در بخشهایی از زندگی برای دیگری به «هیولا» تبدیل شده باشیم. او با اشاره به رنجها و محرومیتهای حمید، ایستادگی او پس از هر شکست را وجه امیدبخش داستان دانست و افزود: در دل همین هیولاها، انسانهایی نیز حضور دارند که دست او را میگیرند و امکان ایستادن دوباره را برایش فراهم میکنند و درنهایت سیر داستان، حمید را از انتخابهای اشتباه و مواجهه با هیولاها به عشق ابدی پگاه میرساند. وی در پایان، «دگرخواهی» را از ویژگیهای برجسته شخصیت دکتر ایمانی دانست و گفت: هنر، دانش و آموزش در نگاه او ابزاری برای خدمت به دیگران و فراهم کردن فرصت رشد برای انسانهاست.
کاظم نظری، عضو هیأت علمی دانشگاه بینالمللی سوره، نویسنده و کارگردان و مدیرکل اسبق مرکز هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، که به دلیل حضور همزمان در برنامهای در یکی از شهرستانها امکان حضور در مراسم را نداشت، با ارسال پیام تصویری از برگزارکنندگان و حاضران عذرخواهی کرد. او ایمانی را از هنرمندان، صاحبنظران و اهل قلمی دانست که آثار ارزشمندی را به جامعه فرهنگی و هنری کشور عرضه کرده است و برای اثر تازه او آرزوی موفقیت کرد. نظری ابراز امیدواری کرد این کتاب نیز همچون دیگر آثار ایمانی مورد استقبال مخاطبان و علاقهمندان فرهنگ و هنر قرار گیرد.
نسیم مرعشی، نویسنده و برنده جایزه ادبی جلال آلاحمد، نیز در پیامی تصویری درباره این رمان گفت: کتاب کمی دیر به دستم رسیده و به همین دلیل فرصت نکردهام آن را تا پایان مطالعه کنم، اما بخشهایی که خواندهام، من را با داستانی عاشقانه و در عین حال امروزی مواجه کرده است. او نثر کتاب را روان و پرکشش توصیف کرد و گفت: رمان در خلال روایت خود، نکتهها و درسهایی از زندگی را نیز با مخاطب در میان میگذارد. مرعشی با اشاره به حجم ۴۱۷ صفحهای کتاب، آن را برای علاقهمندان به رمانهای بلند و داستانهای عاشقانهای که در کنار روایت به تجربههای انسانی و درسهای زندگی میپردازند، اثری قابل توجه دانست.
همایون نصابیان، پزشک متخصص و قائممقام اسبق بیمارستان میلاد، در سخنان خود با اشاره به سالهای خدمت در حوزه درمان و توجه به کودکان بیمار، از برنامههای خیرخواهانهای یاد کرد که با هدف ایجاد فضایی شاد و امیدبخش برای کودکانی که به دلیل شرایط جسمانی امکان ترخیص از بیمارستان را نداشتند، برگزار میشد. وی همچنین گفت: در طول سالهایی که توفیق خدمت به مردم را داشتیم، بخشی از فعالیت ما به کودکان بیماری اختصاص داشت که به دلیل شرایط جسمانی، امکان ترخیص از بیمارستان را نداشتند. نصابیان افزود: در ایام نوروز، با برپایی سفره هفتسین و اجرای برنامههای شاد و مفرح، از جمله نمایشهای آیینی، تلاش میکردند فضای بیمارستان را برای کودکان و خانوادههایشان شاداب کنند.



