تئاتر «کلسیم» به صحنه مشهد میآید

سرویس استانهای پایگاه خبری الفبای رشد – مرجانه حسین زاده: مهدی ضیاچمنی، چهرهای شناختهشده در عرصه تئاتر مشهد و کشور، با دستاوردهای متعدد در جشنوارههای معتبر شناخته میشود. او پیش از این با نمایش «حذفیات» در سی و ششمین جشنواره تئاتر فجر (بخش بینالملل) به عنوان برگزیده معرفی شد و برای نمایش «اکسیژن» در سی و پنجمین دوره این جشنواره، جایزه نویسندگی را به خود اختصاص داد. همچنین، نمایشنامه «حذفیات» که توسط این نویسنده و کارگردان تئاتر نگاشته شده و پیشتر توسط انتشارات آرادمان منتشر شده بود، به تازگی در شهر فرانکفورت آلمان به اجرا درآمد. این اثر که نتیجه همکاری ایران، افغانستان و آلمان است، قرار است در شهرهای مختلف آلمان نیز به روی صحنه برود. همچنین نمایش «برداشت آخر» به قلم این نویسنده و هنرمند تئاتر، به کارگردانی کوروش دانشور و تهیهکنندگی صابر ابر، اخیراً در تهران به اجرا درآمد. او این بار با همکاری ستاره فرسا، اثری متفاوت و با رویکردی اقتباسی را در مشهد به صحنه آورده است.
نمایش «کلسیم» جدیدترین اثر مهدی ضیاچمنی است که ریشههای آن در داستانهای کوتاه کتاب «تمام نخ؛ شانزده قطعه مفرح برای آدمبزرگهای وقیح» اثر ماندگار شل سیلورستاین نهفته است. این اثر نمایشی با زبانی ظریف و گاه بازیگوشانه، اما در عین حال عمیق و انسانی، به روایتگری میپردازد و مخاطب را به سفری درونی دعوت میکند و در نهایت با یکی از بنیادیترین و اغلب تجربهشدهترین احساسات انسانی، یعنی «تنهایی» مواجه میسازد. این دو هنرمند تئاتر در این تجربه نمایشی، از جهان چندلایه و فلسفی سیلورستاین الهام گرفتهاند تا داستانی روانشناختی و اجتماعی از زنی را به تصویر بکشند که در لابهلای گذشته، حال و آیندهاش، در چرخهای از فروپاشی روانی و بحران هویت گرفتار شده است.
ضیاچمنی در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، سبک این تئاتر را مینیمال، روانشناختی و دیالوگمحور توصیف کرد و گفت: «سیلوا» یعنی شخصیت زن در این اثر، در مواجهه با گذشته، حال و آینده، در چرخهای از فروپاشی روانی و بیهویتی گرفتار شده است. او به درونمایههای اصلی این اثر اشاره کرد و افزود: فروپاشی روانی و تروما، نظام پدرسالارانه، سیستم آموزشی نادرست، پوشش و چمدان از جمله درونمایههای اصلی نمایش «کلسیم» هستند. همچنین این اثر در شش فصل، اپیزودیک روایت میشود که هر فصل به یکی از مواجهههای سیلوا با افراد کلیدی زندگیاش اختصاص دارد.
این نویسنده و کارگردان تئاتر عنوان کرد: این فصلها با دیالوگهایی موجز و پرتنش، گذشته و حال را به هم پیوند میدهند و شخصیتپردازی عمیقی را از طریق تعاملات و تصاویر بصری خلق میکنند. مهدی ضیاچمنی بیان کرد: کارگردانی «کلسیم» ترکیبی از مینیمالیسم بصری، استفاده از فناوری و تمرکز بر بازیگری عمیق و روانشناختی است. او افزود: آنچه «کلسیم» را به جهان سیلورستاین پیوند میدهد، نه جغرافیا و نه بازسازی موقعیتهای داستانی، بلکه دغدغهای انسانی و مشترک است: «تنهایی، فقدان و میل انسان به یافتن دیگری». این بازیگر و کارگردان تئاتر تاکید کرد: تنهایی و فقدان مرز جغرافیایی نمیشناسند. این تجربهها، فارغ از زمان، مکان و فرهنگ، همواره با انسانها همراه بوده و در دنیای امروز که بیش از هر زمان دیگری به ارتباط و در عین حال به انزوا دچار است، بیش از پیش با آنها درگیر است.
مهدی ضیاچمنی ادامه داد: «کلسیم» از همین دغدغه آغاز شد، از این پرسش که وقتی چیزی یا کسی را از دست میدهیم، با جای خالی آن چه میکنیم؟ و وقتی تنهایی به بخشی از زندگی ما تبدیل میشود، چگونه به زیستن ادامه میدهیم؟ فضای مینیمال و کمدی سیاه کتاب سیلورستاین برایم جذاب بود. ستاره فرسا، بازیگر و نویسنده این اثر در خصوص دغدغهاش از نگارش این متن گفت: این متن از سیلورستاین را چند سال پیش خواندم و همان زمان، فضای مینیمال، کمدی سیاه و طنازی خاصی که در آن وجود داشت، برایم جذاب بود و به همین دلیل تصمیم گرفتم این کتاب را به یک اثر نمایشی تبدیل کنم.
وی افزود: پس از آن متن را همراه با آقای ضیاءچمنی خواندیم و به این نتیجه رسیدیم که میتوانیم با همکاری هم، نمایشنامه «کلسیم» را بنویسیم. متن اصلی سیلورستاین شامل شانزده قطعه مستقل از هم است. ما یکی از این قطعات را به عنوان محور اصلی انتخاب کردیم و با الهام گرفتن از سه قطعه دیگر، آن را گسترش دادیم و به یک نمایشنامه واحد با شش اپیزود مرتبط تبدیل کردیم. نویسنده و بازیگر تئاتر «کلسیم» ادامه داد: در این فرآیند، تلاش کردیم ضمن حفظ حالوهوای مینیمال و طنز تلخ سیلورستاین، جهانی مستقل خودمان را شکل بدهیم، جهانی که در مرکز آن، زندگی زنی به نام «سیلوا» قرار دارد.
فرسا با اشاره به جهان فکری شخصیت «سیلوا» گفت: ترسهای سیلوا مسئلهای بود که بسیار روی آن وقت گذاشتیم، ترسهایی که جغرافیا نمیشناسند و به مرز، فرهنگ یا زمان مشخصی تعلق ندارند، بلکه از ذات و تجربه انسانی سرچشمه میگیرند. در این بین مشخصاً به انسان و زن پرداختیم و به ترسهایی مانند ترس از مرگ، ترس از آزادی، ترس از پوچی و بیش از همه، ترس از تنهایی توجه کردیم. این بازیگر و نویسنده گفت: برای ما مهم بود که این ترسها صرفاً به عنوان ویژگیهای یک شخصیت یا یک موقعیت اجتماعی مطرح نشوند، بلکه به عنوان بخشی از تجربه بنیادین انسان دیده شوند.
وی با بیان اینکه «کلسیم» برای ما متنی جهانشمول است، عنوان کرد: متنی درباره انسان، نیازها و ترسهای بنیادین او است. به همین دلیل تلاش کردیم قصه در محدوده یک جغرافیای مشخص باقی نماند و مخاطب فارغ از اینکه کجای جهان زندگی میکند، بتواند بخشی از خودش را در این نمایش پیدا کند. ستاره فرسا گفت: زمان نوشتن متن، اصلاً به این فکر نمیکردم که قرار است یک روز خودم نقش «سیلوا» را بازی کنم اما زمانی که به عنوان بازیگر وارد تمرینها شدم، اتفاق مهمی برایم افتاد. بازی کردن نقش سیلوا باعث شد شخصیتپردازی او در ذهنم کاملتر بشود و ابعاد تازهای از شخصیت را در متن کشف کنم. در واقع، تجربه بازیگری به شکل مستقیم روی درک من از شخصیت و حتی نگاه من به متن اثر تأثیر گذاشت.
وی افزود: از سویی دیگر، حضور به عنوان بازیگر در اجرایی که کارگردانی آن بر عهده آقای ضیاءچمنی بود، تجربه مهمی برای من محسوب میشود. کسانی که مهدی ضیاءچمنی را میشناسند و با او کار کردهاند، میدانند که او نگاه اجرایی و ایدههای کارگردانی کمنظیری دارد و بخش زیادی از مسیر را برای من با هدایت دقیق خود هموار کرد. این نویسنده تئاتر گفت: همین همراهی باعث شد بسیاری از چالشهایی که ممکن بود در مواجهه با این نقش داشته باشم، در فرآیند تمرین و اجرا به راهحل تبدیل شوند. همچنین فکر میکنم حضور خود ایشان به عنوان بازیگر مقابل من، در نمایشی که تنها دو پرسوناژ دارد، بخش مهمی از این تجربه بود. در نهایت، شکلگیری این نتیجه بدون حضور و همراهی کارگردان و بدون بازی ایشان احتمالاً به این کیفیت و نتیجه ایدهآل نمیرسید.
او گفت: مخاطب این اثر گروه سنی بزرگسال است. از سویی «کلسیم» از آن دسته نمایشهایی است که برای ارتباط برقرار کردن با آن، مخاطب نیاز به کمی صبر و شکیبایی دارد. روایت و فضای اثر قرار نیست همهچیز را در همان لحظه اول در اختیار تماشاگر بگذارد و بخشی از تجربه تماشای نمایش، در کشف تدریجی جهان و لایههای آن شکل میگیرد. امیدوارم مخاطب با حوصله وارد این جهان بشود و اجازه بدهد نمایش، مسیر خودش را برای او باز کند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد؛ نمایش «کلسیم» به نویسندگی ستاره فرسا و مهدی ضیاچمنی، کارگردانی مهدی ضیاچمنی و تهیهکنندگی مسعود حکمآبادی هر شب ساعت ۲۰ در تماشاخانه آکتور مشهد به صحنه میرود.



