«تنگنای جاهطلبی: داستانی از زمانه و کارنامه آخرین نخستوزیر شاهنشاهی»

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کتاب «تنگنای جاهطلبی» که به زندگی شاپور بختیار، آخرین نخستوزیر شاهنشاهی پرداخته، توسط فرشته جهانی تألیف و از سوی انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است. شاپور بختیار از جمله شخصیتهایی است که با وجود برخورداری از موقعیتهای برجسته در دوران پرچالش زندگیاش، برخی جنبههای زندگی خصوصی و عملکرد او در ابعاد مختلف همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. این ابهامات پژوهش و تبیین تمامی لایههای تاریخچه زندگی او را برای محققان به شدت دشوار و در برخی موارد ناممکن میسازد.
اگرچه در برخی منابع به دوران نخستوزیری شاپور بختیار و اقدامات او پس از انقلاب اسلامی به طور پراکنده و گاه تکراری اشاره شده، اما به وضوح مشخص است که با توجه به نقش و تأثیر او بر روند تحولات انقلاب اسلامی، لازم است تا در تدوین و ترسیم تاریخ معاصر کشور، سهم ویژهای به ابعاد پنهان و آشکار زندگی وی اختصاص یابد. شاپور بختیار شخصیتی متناقض و با رفتاری پیچیده و جزئیات فراوان بود که نمیتوان او را به سادگی در عباراتی محدود خلاصه کرد. شخصیتهای پیچیده به راحتی قابل شناسایی نیستند و در عمق چندلایه خود، ویژگیهایی را پنهان کرده و نویسنده را در کشف و توصیف دچار چالش میکنند.
وجود ویژگیهای متناقض از جمله وطنپرستی/ خائن یا عامل بیگانه، زیادهطلب/ قانع، فردمحوری یا تابع جمع بودن، خوشیفته/ فداکار و موارد مشابه بر عمق پیچیدگی این شخصیت افزوده است. به عنوان مثال، زندگی شاپور بختیار در عرصه سیاسی با تلاطمهای زیادی همراه بود؛ به گونهای که او در ابتدا با حمایت از قانون اساسی مشروطه و آزادیخواهی وارد عرصه سیاست شد و سپس مواضع خود را تغییر داده و به حکومت پهلوی نزدیک شد تا جایی که به نخستوزیری رسید. این ویژگی بختیار نه تنها در دوران نخستوزیری بلکه در مواجهه با رهبران جبهه ملی نیز به وضوح قابل مشاهده است، به طوری که گفته شده رفتارهای متضاد او یکی از عوامل فروپاشی جبهه ملی دوم بود.
کتاب «تنگنای جاهطلبی» در نه فصل به بررسی زندگی شاپور بختیار، آخرین نخستوزیر شاهنشاهی پرداخته است که عناوین فصلهای آن عبارتند از: «ایل بختیاری در یک نگاه»، «شاپور بختیار از دهکرد تا لابول»، «بازگشت به ایران و ورود به عرصه سیاست»، «کنش و واکنشهای شاپور بختیار در مواجهه با مسائل پیرامون جبهه ملی»، «فعالیتهای اقتصادی شاپور بختیار (۱۳۴۲- ۱۳۵۶)»، «وضعیت سیاست ایران در آستانه نخستوزیری بختیار»، «راهبرد و برنامههای شاپور بختیار برای مهار انقلاب اسلامی»، «دولت بختیار در سراشیب سقوط» و «فعالیتهای سیاسی شاپور بختیار در سالهای پس از انقلاب اسلامی ایران».



