بررسی «دستور زبان فارسی پنج استاد» در کتابخانه ملی ایران

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد؛ بر اساس اطلاعیه روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، پنجاهوهفتمین نشست از سلسله نشستهای «صد کتاب ماندگار قرن» در روز یکشنبه ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۵ از ساعت ۱۰ تا ۱۲ در مرکز همایشهای بینالمللی این سازمان برگزار خواهد شد. در این نشست، فرهاد قربانزاده، زبانشناس و ویراستار، و مونا ولیپور، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید بهشتی، به بررسی این اثر خواهند پرداخت. دبیری این نشست بر عهده هومن یوسفدهی، پژوهشگر زبان و ادب فارسی، خواهد بود.
کتاب «دستور زبان فارسی پنج استاد» نتیجه همکاری جلالالدین همایی، عبدالعظیم قریب، رشید یاسمی، بدیعالزمان فروزانفر و ملکالشعراء محمدتقی بهار است. این اثر نه تنها به عنوان یک متن آموزشی، بلکه به عنوان نمایانگر تلاش جمعی نسلی از ادیبان و پژوهشگران برای تدوین منظم و قابل آموزش قواعد زبان فارسی به شمار میآید. عبدالعظیم قریب از پیشگامان آموزش نوین زبان فارسی بوده و در ساماندهی قواعد زبان و نزدیک کردن آنها به شیوههای آموزشی نقش مؤثری ایفا کرده است.
جلالالدین همایی با تسلط بر متون کلاسیک، تاریخ ادبیات و عرفان اسلامی، نگاهی مبتنی بر میراث ادبی ایران را به مباحث زبان و دستور وارد کرده است. رشید یاسمی، یکی از نخستین استادان ادبیات فارسی دانشگاه تهران، در حوزههای تاریخ، ترجمه و پژوهش ادبی فعالیت داشته و حضور او در میان مؤلفان نشاندهنده پیوند مباحث دستوری با ادبیات و تاریخ فرهنگی ایران است. محمدتقی بهار نیز با دانش وسیع خود در زمینه سبکشناسی، تاریخ ادبیات و تحول زبان فارسی، در شکلگیری رویکرد علمی این کتاب سهم بسزایی داشته است.
بدیعالزمان فروزانفر، استاد برجسته ادبیات فارسی و پژوهشگر نامآشنای متون عرفانی، پنجمین مؤلف این اثر به شمار میآید. روش دقیق او در تحقیق و تسلط بر متون کهن، بر اعتبار علمی کتاب افزوده است. همنشینی این پنج استاد منجر به خلق اثری شده که سالها به عنوان یکی از منابع آموزش دستور زبان فارسی مورد استفاده قرار گرفته است. در سنت قدیم، مباحث دستور زبان فارسی معمولاً بهصورت پراکنده در شرح متون، مباحث بلاغی و نکات تصحیحی مطرح میشد. در «دستور زبان فارسی پنج استاد» تلاش شده است تا این مباحث در قالب مجموعهای منظم و مناسب برای آموزش در مدرسه و دانشگاه ارائه شود.
از این منظر، این کتاب را میتوان پلی میان دانش ادبی کلاسیک و آموزش قاعدهمند زبان فارسی دانست. این اثر در دورهای منتشر شده که نیاز به تدوین زبانی آموزشی، مشترک و روشن بیش از پیش احساس میشد. ارزش تاریخی آن تنها به بیان قواعد محدود نمیشود، بلکه این کتاب سندی از تحول نگرش به آموزش زبان فارسی و حرکت از توصیف ذوقی زبان به سوی دستهبندی منظم و آموزشی آن به شمار میآید. «دستور زبان فارسی پنج استاد» با وجود تحول دانش زبانشناسی و ظهور رویکردهای جدید در مطالعه زبان، همچنان به عنوان اثری کلاسیک برای شناخت تاریخ دستورنویسی و آموزش زبان فارسی محسوب میشود.
مجموعه نشستهای «صد کتاب ماندگار قرن» با هدف معرفی و بررسی آثار شاخص تألیفی و تأثیرگذار در یک قرن اخیر ایران، در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار میشود. ورود برای عموم آزاد است.



