رازهای شب نیاوران؛ فردای نامعلوم در انتظار!

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، در شب نیاوران، چراغها روشن و میزها چیده شده بودند. لبخندها در قاب دوربینها ثبت میشدند و دو شخصیت سیاسی در کنار یکدیگر ایستاده بودند تا تصویری از آرامش را به نمایش بگذارند. اما تاریخ همیشه در عکسها ثبت نمیشود. گاهی پشت این لبخندها، صدای ترک خوردن دیواری به گوش میرسد؛ دیواری که شاید هنوز فرو نریخته، اما پایههایش دیگر توان ایستادن ندارند.
کتاب «کریسمس در نیاوران» اثر مهدی خانعلیزاده، به همین لحظه پرداخته است؛ لحظهای که به ظاهر همهچیز از ثبات حکایت میکند، اما در خارج از دیوارهای کاخ، ایران در مسیر یکی از بزرگترین تحولات سیاسی معاصر خود قرار داشت. این کتاب به بررسی روابط جیمی کارتر و محمدرضا پهلوی در ماههای پایانی حکومت پهلوی میپردازد. شاید مهمترین تصویر این کتاب، تضاد موجود باشد؛ یک سو کاخی که هنوز میزبان مهمانیها و دیدارهای رسمی است و سوی دیگر جامعهای که دیگر با همان قواعد گذشته حرکت نمیکند.
مولف از رابطهای میگوید که سالها بر پایه منافع مشترک بنا شده بود؛ رابطهای که در آن، نفت، امنیت منطقهای و حمایت سیاسی دو طرف را به یکدیگر نزدیک کرده بود. چنانکه در یکی از بریدههای کتاب آمده است: «ایران، اقتصاد آمریکا را پشتیبانی میکرد و آمریکا، همکاری با حکومت پهلوی را…» اما تاریخ یک سوال بزرگتر را مطرح میکند؛ آیا قدرتها همیشه همان تصویری را میبینند که در اتاقهای تصمیمگیری خود ساختهاند؟ گاهی فاصله میان یک حکومت و جامعهاش، نه با یک حادثه، بلکه با هزاران نشانه کوچک شکل میگیرد؛ با صداهایی که شنیده نمیشوند، با هشدارهایی که جدی گرفته نمیشوند و با اطمینانی که بیش از حد به آینده دارد.
کتاب «کریسمس در نیاوران» تلاش میکند این فاصله را از زاویه اسناد و روایتهای سیاسی نشان دهد؛ نه فقط آنچه در خیابانها رخ داد، بلکه آنچه در پشت میزهای دیپلماتیک درباره ایران گفته و نوشته شد. شاید به همین دلیل، عنوان کتاب تنها نام یک شب نیست. کریسمس در این روایت، به نمادی تبدیل میشود؛ نماد لحظهای که عدهای هنوز در حال جشن گرفتن ثبات هستند، اما تاریخ به آرامی خبر دیگری برایشان آماده میکند. کاخها همیشه با صدای فرو ریختن شناخته نمیشوند. گاهی پیش از آن، سکوتی سنگین در راهروهایشان میپیچد؛ سکوت کسانی که نمیدانند چند قدم بیشتر تا پایان فاصله ندارند.
با ورق زدن صفحات این کتاب، بیش از آنکه فقط با یک روایت سیاسی روبهرو شوید، با تصویری از یک خطای تاریخی مواجه میشوید؛ خطای ندیدن، نشنیدن و باور کردن اینکه قدرت همیشه همانقدر محکم میماند که در ظاهر دیده میشود. و شاید ماندگارترین تصویر «کریسمس در نیاوران» همین باشد؛ شبی که چراغهای کاخ روشن بود، اما صبح تاریخ انقلاب از راه رسیده بود.



