آموزش عالیچهره های ماندگار

عارف عاشق امام زمان

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، تاریخ تشیع در اصفهان، که به عنوان یکی از حوزه‌های کهن علمی شناخته می‌شود، مملو از شخصیت‌های برجسته علمی و اخلاقی است. اما کمتر کسی مانند آیت‌الله سید محمدتقی موسوی اصفهانی، معروف به «فقیه احمدآبادی»، وجود دارد که تمامی جوانب علمی، عملی، معنوی و اجتماعی خود را به ترویج فرهنگ مهدویت، شناخت امام عصر (عج) و دعا برای فرج حضرت حجت بن الحسن العسکری (عج) اختصاص داده باشد. این فقیه بزرگوار، ادیب برجسته، خطیب توانا و مجتهد قرن چهاردهم هجری، در عمر نسبتاً کوتاه اما پربار خود، بیش از هفده جلد کتاب و رساله علمی در زمینه‌های مختلف اسلامی از جمله نحو، صرف، بلاغت، فقه، اصول، کلام و مهدویت تألیف کرده است. اثر ماندگار او با عنوان «مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم علیه‌السلام» به عنوان جامع‌ترین دانشنامه مهدوی در زمینه حقوق امام عصر، فضائل حضرت و چرایی و آثار دعا برای ظهور شناخته می‌شود. این اثر بر اساس هدایت و دستور مستقیم باطنی امام زمان (عج) در رؤیایی صادقه نوشته شده و به عنوان سند افتخاری برای جهان تشیع محسوب می‌گردد.

۱. زندگینامه مرحوم آیت‌الله سید محمدتقی موسوی فقیه احمدآبادی و زیست علمی ایشان

الف) ولادت، تبار و خاندان آیت‌الله سید محمدتقی بن سید عبدالرزاق بن سید عبدالجواد موسوی احمدآبادی، در شب جمعه پنجم ماه جمادی‌الاولی سال ۱۳۰۱ هجری قمری، برابر با سیزدهم اسفند ۱۲۶۲ خورشیدی، در محله تاریخی احمدآباد اصفهان به دنیا آمد. خاندان او از دودمان‌های اصیل و سرشناس، اهل تقوا و از بیوتات بزرگ علمی و فقاهتی تشیع در اصفهان به شمار می‌روند. پدرش، آیت‌الله سید میرزا عبدالرزاق موسوی (متوفای ۱۳۱۹ ق)، فرزند میرزا عبدالجواد و نوه حاج سید محمدمهدی موسوی نایب‌الصدر اصفهانی خراسانی (ملقب به افتخارالدین)، از بزرگان علما و مراجع عصر خود بود که در مسجد مرقد مطهر حضرت سید اسماعیل (ع) در اصفهان نماز جماعت اقامه می‌کرد و به تقوا و زهد مشهور بود. جد اعلای او، میر محمدتقی موسوی، از رجال برجسته علمی و منصب‌داران متدین دوران صفویه، وزیر شاه صفی و شاه سلیمان صفوی و همسفر نامدار ایشان در سفر به خراسان و زیارت مشهد مقدس بود. از سوی مادر نیز، والده مکرمه‌اش دختر حاج میرزا حسین نایب‌الصدر، از اعیان و متقیان سرشناس اصفهان بود و دایی‌اش، آیت‌الله سید میرمحمدصادق مدرس خاتون‌آبادی، از مدرسان نامدار و مجتهدان طراز اول حوزه اصفهان به شمار می‌رفت. بنابراین، فقیه احمدآبادی در گهواره‌ای از علم، فضیلت، سیادت و معرفت خاندان اهل بیت عصمت و طهارت پرورش یافت.

ب) سیر تحصیل، اساتید و مدارج اجتهاد

سید محمدتقی از دوران کودکی، هوش و استعداد فوق‌العاده‌ای در یادگیری علوم دینی از خود نشان داد. او مقدمات علوم عربی و دروس پایه را نزد پسرعمه‌اش، آقا سید اسدالله حسینی نجفی دهکردی، آموخت. سپس کتاب ارزشمند «مغنی اللبیب» را نزد استاد متبحر ادبیات، آقا سید محمود حسینی گلشادی فرا گرفت و بعدها در آثار و تألیفات ادبی و فقهی خود، آرا و نظریات دقیق ادبی استادش را با احترام نقل کرد. او در ادامه، با حضور در دروس سطح و خارج حوزه علمیه کهن اصفهان، از محضر برجسته‌ترین مشاهیر و فقهای نامدار آن سامان بهره‌مند شد؛ از جمله: ۱. آیت‌الله‌العظمی سید ابوالقاسم دهکردی اصفهانی (که به او اجازه اجتهاد و نقل روایت داد)؛ ۲. آیت‌الله آخوند ملا عبدالکریم گزی (صاحب تذکره القبور، که او نیز اجازه اجتهاد به او اعطا کرد)؛ ۳. میرزا سید محمد بدیع درب‌امامی؛ ۴. آخوند ملا محمدحسین فشارکی؛ ۵. حاج میر محمدصادق خاتون‌آبادی (مدرس اصفهانی)؛ ۶. پدر ماجدش، آیت‌الله حاج میرزا عبدالرزاق موسوی؛ ۷. حکیم و عارف وارسته، آخوند ملا محمد کاشانی (آخوند کاشی)؛ ۸. حاج آقا منیرالدین بروجردی اصفهانی. نبوغ علمی فقیه احمدآبادی به حدی بود که در سنین نوجوانی و جوانی به تألیف کتب علمی پرداخت؛ در ده سالگی بر کتاب منظوم «نصاب الصبیان» شرح دقیقی نگاشت؛ در پانزده سالگی کتاب کلامی-فقهی «ایضاح الشبهات» را تألیف کرد؛ در بیست‌وپنج سالگی کتاب تفصیلی «ابواب الجنات فی آداب الجمعات» را نوشت و از حدود سی سالگی تمرکز علمی خود را به طور تمام‌وقت بر تحقیق و تألیف پیرامون امام عصر (عج)، ابعاد انتظار و دعا برای فرج معطوف ساخت.

ج) سجایای اخلاقی، سلوک معنوی و تشرفات

عالمان هم‌عصر و شاگردان فقیه احمدآبادی، اخلاص بی‌نظیر، صفای باطن، بی‌اعتنایی به جلوه‌های مادی دنیا، قناعت، حلم، ورع و ارادت عاشقانه‌اش به خاندان نبوت را ستوده‌اند. او محراب مسجد مرقد سید اسماعیل (ع) در اصفهان را به کانون هدایت، بیان معارف اهل بیت و ذکر مصائب سیدالشهدا تبدیل کرده بود. ایشان علاوه بر فضل و فقاهت، طبعی لطیف در سرودن شعر آیینی داشت و خطی بسیار خوش می‌نوشت و در اشعار فارسی و عربی خود تخلص «تقی» یا «شرعی‌زاده» را برمی‌گزید. در میان کرامات و جلوه‌های باطنی حیات او، سه واقعه و تشرف رؤیایی به محضر امام عصر (عج) برجستگی خاصی دارد: ۱. دستور نگارش مکیال المکارم: پس از آنکه در باب هشتم کتاب «ابواب الجنات» بیش از هشتاد فایده از فواید دنیوی و اخروی دعا برای فرج را به رشته تحریر درآورد، همواره در اندیشه بود که اثری مستقل، جامع و مبسوط در این موضوع بنگارد؛ اما حوادث روزگار و موانع زندگی مانع می‌شد. تا آنکه در شبی مبارک، مولایش حضرت بقیه‌الله (عج) را در خواب مشاهده کرد. حضرت با لحنی مشفقانه و هدایت‌گر فرمودند: «این کتاب را بنویس و عربی هم بنویس و نام او را بگذار: مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم». او با شتاب برای اطاعت آماده شد، اما گشایش حاصل نشد تا آنکه در سال ۱۳۳۰ هجری قمری به سفر حج مشرف گردید. در ایام حج، بیماری مهلک وبا میان حجاج افتاد؛ سید محمدتقی در حرم امن الهی با خداوند عهد بست که اگر از این مهلکه سالم به وطن بازگردد، بی‌درنگ نگارش این کتاب را آغاز کند. پس از بازگشت به سلامت، با عزمی راسخ بر این عهد وفا کرد. ۲. امداد مالی امام در ادای دیون: در دوره‌ای از زندگی که بار سنگین قرض‌ها و مشکلات مالی بر دوشش سنگینی می‌کرد، سحرگاه ماه مبارک رمضان در قنوت و مناجات با دلی شکسته به امام زمان (عج) متوسل شد. همان شب در عالم رؤیا به دیدار حضرت نائل آمد و مولایش به زبان فارسی به او فرمودند: «قدری باید صبر کنی، تا از مال خاص دوستان خود بگیریم و به تو برسانیم». چند ماه بعد، از جانب برخی مؤمنان مبلغی به عنوان سهم امام واصل شد و تمامی دیون او پرداخت گردید. ۳. عنایت معنوی پس از مرثیه‌خوانی: در رؤیایی دیگر دید که امام عصر (عج) به همراه یکی از انبیای بنی‌اسرائیل وارد اتاق رو به قبله‌اش در منزل شدند. حضرت فرمودند تا برای جدشان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) روضه و مقتل بخواند. فقیه احمدآبادی امتثال کرد و حضرت مهدی (عج) در مقابل او با حزن و اندوه گوش فرا دادند. سپس زیارت عاشورا، زیارت امام رضا (ع) و زیارت حضرت حجت را قرائت کرد و از دست آن پیامبر به فرمان امام صله‌ای دریافت نمود. فردای آن شب، مبلغی از طریق یکی از علما به دستش رسید و درهای جدیدی از فتوحات باطنی و معرفتی بر روی او گشوده شد.

د) نحوه شهادت و مزار در تخت فولاد

در عصر پهلوی اول، دوران نفوذ عوامل فرقه ضاله بهائیت در ساختارهای مختلف اجتماعی و درمانی ایران بود. فقیه احمدآبادی به دلیل افشاگری‌های قاطع علیه این فرقه و تثبیت ارکان مهدویت، همواره مورد کینه شدید معاندان قرار داشت. در شب ۲۵ ماه مبارک رمضان سال ۱۳۴۸ هجری قمری (برابر با ۶ اسفند ۱۳۰۸ خورشیدی و در سن ۴۷ سالگی)، ایشان به علت بیماری در بیمارستان مرسلین انگلیسی‌ها در اصفهان بستری و تحت جراحی قرار گرفت. متصدی بهداری و سرپرست بیمارستان که از عناصر سرشناس و متعصب بهائیت موسوم به «سرالله خان» بود، در اقدامی خائنانه بستگان و همراهان را از اتاق بیرون کرد و سمی مهلک را به آن فقیه وارسته خوراند. بستگان او پشت در اتاق بیمارستان می‌شنیدند که آن عالم با ذکر مداوم «حبیبی یا حسین! حبیبی یا حسین!» جان به جان‌آفرین تسلیم می‌کرد. آیت‌الله سید مرتضی موحد ابطحی (داماد ایشان) نقل کرده است که در واپسین لحظات، فقیه احمدآبادی فرمود: «بناست مولایم حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) تشریف بیاورند». فرزند گرامی‌اش، حجت‌الاسلام سید محمد موسوی نیز در مقدمه کتاب «نور الابصار» به شهادت مظلومانه پدر به دست ایادی بهائیت اشاره کرده است. پیکر مطهر این شهید والامقام در میان حزن و اندوه مردم اصفهان تشییع شد و در گورستان تاریخی تخت فولاد اصفهان، در تکیه‌ای اختصاصی و در جوار آرامگاه والد ماجدش به خاک سپرده شد. امروزه بر فراز مزار این دو عالم جلیل‌القدر، بقعه و آرامگاهی بنا شده که زیارتگاه اهل معرفت و شیفتگان امام عصر (عج) است.

۲. کارنامه علمی و کتب‌ نگاشته شده توسط آیت‌الله موسوی فقیه احمدآبادی

آیت‌الله فقیه احمدآبادی علاوه بر تربیت شاگردان، میراث مکتوب ارزشمندی در حدود بیست عنوان کتاب و رساله در حوزه‌های متنوع علوم اسلامی به یادگار گذاشت: ۱. ابواب الجنات فی آداب الجمعات (آیین جمعه): اثری جامع به زبان فارسی در بیان اعمال، فضائل و آداب شب و روز جمعه و مشتمل بر بابی ویژه در فواید دعا برای فرج امام زمان (عج) که در بیست‌وپنج سالگی مؤلف نگاشته شد. ۲. انیس المتفردین: رساله‌ای اخلاقی، عرفانی و سلوکی در آداب خلوت، انس با پروردگار و مناجات. ۳. ایضاح الشبهات: اثری کلامی-استدلالی در پاسخ به شبهات اعتقادی روز و دفاع از حریم مکتب امامیه که در سن پانزده سالگی تألیف گردید. ۴. بساتین الجنان: کتابی تخصصی در علم بلاغت، معانی، بیان و فنون ادبی برای طلاب حوزه‌های علمیه. ۵. تحفه المتادّبین: کتابی آموزشی و کاربردی در علم نحو و ادبیات عرب. ۶. تذکره الطالبین فی شرح آداب المتعلمین: شرحی اخلاقی و تربیتی بر رساله مشهور آداب‌المتعلمین در زمینه وظایف و آداب محصلان علوم دینی. ۷. ترتیب الطلاب: کتابی در قواعد نحو و روش یادگیری آسان ادبیات عرب. ۸. تعادل و تراجیح: رساله‌ای استدلالی و اجتهادی در علم اصول فقه پیرامون مباحث تعارض ادله و ترجیح یکی بر دیگری. ۹. تفسیر قرآن: مجموعه‌ای از یادداشت‌ها و تعلیقات تفسیری بر پاره‌ای از آیات هدایت‌گر قرآن مجید با مشرب روایی و کلامی. ۱۰. توضیح الشواهد: شرح و تبیین شواهد شعری و مثال‌های پیچیده در متون ادبی و نحوی. ۱۱. حواشی بر شرح الخبیص: تعلیقاتی اجتهادی و موشکافانه بر کتاب منطقی شرح الخبیصی. ۱۲. دیوان اشعار: مجموعه‌ای از قصاید، غزلیات و مراثی مذهبی به زبان‌های فارسی و عربی با تخلص «تقی» و «شرعی‌زاده» در مدح و رثای اهل بیت (ع). ۱۳. سراج القبور: رساله‌ای نفیس در بیان فضیلت، احکام و آداب نماز شب و نوافل که به عنوان چراغی برای وحشت قبر معرفی شده است. ۱۴. شرح مختصر بر کتاب تصریف: شرحی آموزشی و دقیق بر مباحث علم صرف در حوزه علمیه. ۱۵. شرح نصاب الصبیان: شرحی ادیبانه بر لغت‌نامه منظوم ابونصر فراهی که مؤلف در ده سالگی نگاشت و نشان از نبوغ زودرس او داشت. ۱۶. ضیاء المنیر: کتابی تخصصی و متقن در علم صرف و اشتقاق لغات عرب. ۱۷. کنز الغنائم فی فضل الدعاء للقائم: رساله‌ای به زبان فارسی در تبیین ثواب و فضیلت اقامه نمازها و دعاهای مخصوص امام عصر (عج). ۱۸. محاسن الآداب: کتابی در اخلاق، معاشرت و قواعد نحوی و ادبی. ۱۹. نور الابصار فی فضیله الانتظار: اثری ارزشمند در تبیین ماهیت حقیقت انتظار و وظایف منتظران در دوره غیبت کبرا. ۲۰. وظیفه الانام فی زمن غیبه الامام: کتابی جامع و فارسی در تبیین تکالیف و وظایف عملی آحاد شیعیان در دوران غیبت امام زمان (عج).

۳. نمونه‌ای از اشعار آیت‌الله موسوی فقیه احمدآبادی

ای چاره‌ی درد خستگان ادرکنی
ای مونس و یار بی کَسان ادرکنی
من بی کَسَم و خسته و مهجور و ضعیف
یا حضرت صاحب الزمان ادرکنی
ای مهدی صاحب الزمان دریابم
ای جان همه جهانیان دریابم
از دوری

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا