هفته ملی کودک؛ زمان مناسبی برای بازنگری در مسئولیتهای ما

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، نشست خبری «هفته ملی کودک» با حضور حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون و رئیس کمیته بزرگداشت هفته ملی کودک و جمعی از خبرنگاران در سالن کنفرانس مرکز آفرینشهای فرهنگی هنری کانون برگزار شد. در این نشست، علاوه بر تشریح برنامههای هفته ملی کودک، به ضرورت توجه راهبردی به کودکان، اجرای سند ملی حقوق کودک، حمایت از کودکان در شرایط بحران، توسعه دسترسی فرهنگی و نقش فناوریهای نوین در زندگی کودکان پرداخته شد.
حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سخنان خود را با گرامیداشت یاد امام خمینی(ره)، امام شهید، شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، جنگ رمضان و جنگ ۱۲روزه آغاز کرد و بهطور ویژه یاد شهدای کودک و نوجوان را گرامی داشت. او با اشاره به کودکانی که در جریان جنگها جان خود را از دست دادهاند، بیان کرد که یاد این کودکان و آرزوهایی که با مرگ آنان ناتمام ماند، باید همواره زنده نگه داشته شود. به گفته علامتی، ثبت این خاطرات میتواند سندی از ظلم رژیمهای کودککش باشد.
مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با اشاره به نگاه بنیادین رهبر انقلاب به موضوع کودک اظهار داشت: اگر کشوری به دنبال عزت، استقلال، پیشرفت علمی و عقلانی و شجاعت است، باید پایههای دستیابی به این اهداف را از دوران کودکی بنا کند. او تأکید کرد که توجه به کودکان نباید فعالیتی جانبی، مقطعی یا صرفاً مناسبتی تلقی شود، بلکه این حوزه یک انتخاب راهبردی برای ساختن آینده کشور است. از این رو، در سالهای گذشته توجه ویژهای به حوزه کودک و نوجوان در عرصههای مختلف صورت گرفته و از کتاب و پویانمایی تا فیلم، برنامههای فرهنگی و فعالیتهای تربیتی، مجموعهای از اقدامات با تکیه بر خلاقیت و پویایی دنبال شده است.
علامتی درباره جایگاه هفته ملی کودک نیز گفت که این هفته را نباید صرفاً یک مناسبت تقویمی یا مجموعهای از جشنها و مراسم دانست. به اعتقاد او، هفته ملی کودک فرصتی است تا مسئولیت جامعه در قبال کودکان دوباره مورد بازخوانی قرار گیرد و فاصله میان آنچه درباره کودکان بیان میکنیم و آنچه در عمل برای آنها انجام میدهیم، سنجیده شود. وی افزود که هفته کودک باید برای خانوادهها و مسئولان نقش یک تلنگر را داشته باشد؛ تلنگری برای اینکه مشخص شود در قبال کودکی که در خانواده و جامعه زندگی میکند چه مسئولیتی بر عهده داریم.
علامتی با اشاره به مفهوم لبخند کودکان گفت که لبخند کودک نباید صرفاً تصویری تزئینی یا تبلیغاتی باشد. لبخند واقعی زمانی شکل میگیرد که کودک در خانه، مدرسه، شهر و جامعه احساس خوبی داشته باشد، صدایش شنیده شود، امکان بازی، آموختن و آفرینش داشته باشد و استعدادهایش جدی گرفته شود. مدیرعامل کانون با اشاره به شعار امسال هفته ملی کودک، یعنی «لبخند کودکان، الفبای وطن»، توضیح داد که ساختن ایران از شناخت نیازها و ظرفیتهای کودکان آغاز میشود. او ادامه داد: وطن صرفاً مجموعهای از مرزهای جغرافیایی نیست، بلکه خانهای است که همه کودکان باید در آن احساس تعلق و آرامش داشته باشند و بتوانند امید را تجربه کنند. اگر کودک امروز امیدوار باشد، ایران نیز امیدوار خواهد بود و اگر کودکی در حاشیه قرار گیرد، بخشی از آینده کشور را نیز به حاشیه بردهایم.
علامتی با اشاره به تفاوت تجربه کودکان امروز با نسلهای گذشته، گفت که کودکان امروز در جهانی پرنوسان رشد میکنند؛ جهانی که جنگ و ناامنی، بحرانهای محیطزیستی، نابرابری در فرصتها، افزایش تنهایی و اضطراب، تحولات سریع رسانهای و ورود هوش مصنوعی به زندگی، همزمان بر تجربه کودکی اثر میگذارند. او تأکید کرد که در چنین شرایطی نمیتوان تنها پس از وقوع بحران به فکر کودکان افتاد. به گفته وی، جامعه به نظامی نیاز دارد که پیش از بحران آمادگی داشته باشد، در زمان وقوع بحران از کودکان محافظت کند و پس از بحران نیز زمینه بازیابی روانی، بازگشت به زندگی و ادامه روند رشد آنان را فراهم آورد.
مدیرعامل کانون تصریح کرد که نباید منتظر وقوع یک اتفاق ماند و بعد برای مواجهه با آن تصمیم گرفت؛ بلکه باید از قبل برای ورود به چنین موضوعاتی آمادگی لازم وجود داشته باشد. علامتی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات انجامشده در زمینه سند ملی حقوق کودک اشاره کرد و گفت که سال گذشته در همین نشست، موضوع این سند مورد پیگیری و مطالبه قرار گرفت و طی یک سال گذشته نیز در نشستهای مختلف به آن پرداخته شد. او افزود با محوریت شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت آموزش و پرورش و دستگاههای مختلف، اجرای سند ملی حقوق کودک در دستور کار قرار گرفت و تلاش شد زبان مشترکی در زمینه حقوق کودک شکل گیرد تا دستگاههای دولتی و غیردولتی، درک منسجمتری از موضوع صیانت از حقوق کودکان داشته باشند.
به گفته علامتی، در همین مسیر کارگروهها و برنامههای متعددی از نشستهای تخصصی تا فعالیتهای عملی در این حوزه آغاز شده است. وی گام بعدی را عبور از مرحله سند و رسیدن به میدان واقعی زندگی کودکان دانست و تأکید کرد که عبور از سند به معنای کنار گذاشتن آن نیست، بلکه سند ملی حقوق کودک زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که مفاد و جهتگیریهای آن در زندگی کودکان جاری شود. او گفت آثار این سند باید در تصمیمگیریها، بودجهریزیها، تصمیمسازیها، عملکرد دستگاههای دولتی و حتی زندگی روزمره مردم قابل مشاهده باشد.
مدیرعامل کانون افزود که طی یک سال گذشته برنامه اجرایی، شاخصها، سازوکار پاسخگویی و سازوکار اقدام بر اساس این سند پیشبینی شده است. بنابراین کودک در هر محیطی که حضور دارد، از محله و کتابخانه تا مدرسه، خانواده، خدمات سلامت و دیگر عرصههای زندگی روزمره، باید بتواند اثر اجرای این سند را احساس کند.
علامتی بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به کودکان تأکید کرد و گفت که باید از نگاه کردن به کودک صرفاً به عنوان مخاطب برنامهها عبور کنیم و به نقطهای برسیم که کودک صاحب صدا، شریک اقدام و نقشآفرین باشد. به گفته او، کودکان و نوجوانان باید در طراحی، اجرا و ارزیابی برنامههایی که مستقیماً با آنها ارتباط دارد، سهم واقعی داشته باشند.
مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در ادامه، روزشمار هفته ملی کودک را تشریح کرد و گفت که شعار امسال «لبخند کودکان، الفبای وطن» است و کانون از ۱۵ تا ۲۱ مهرماه با مجموعهای از برنامهها در خدمت کودکان و نوجوانان خواهد بود. او درباره نخستین روز این هفته گفت که ۱۵ مهر با عنوان «لبخندهایی که از یاد نمیروند» نامگذاری شده و این روز به روایت زندگی و آرزوهای کودکان و نوجوانان شهیدی اختصاص دارد که رویاهایشان در حافظه وطن باقی مانده است. علامتی افزود که در این روز ضمن ادای احترام به شهدای کودک و نوجوان، بهویژه شهدای مدرسه شجره و شهدای میناب، بر حق مصونیت کودکان در جنگ، ضرورت تأمین امنیت مدارس و مراکز درمانی و همچنین حمایت روانی و اجتماعی از کودکان تأکید خواهد شد.
او تأکید کرد که روایت کودکان شهید نباید تنها به لحظه شهادت آنها محدود شود، بلکه باید درباره کسانی که به گفته او این جنایت را رقم زدهاند نیز روایت وجود داشته باشد. علامتی کودکان میناب را از نگاه خود سند مظلومیت ایران اسلامی و همزمان سند جنایت رژیم صهیونیستی و آمریکا دانست و گفت که این کودکان مظلومانه به شهادت رسیدند؛ کودکانی که مانند هر کودک دیگری حق زندگی، امید و داشتن آرزو داشتند. وی تأکید کرد که روایت جنگ و شهادت برای کودکان باید حقیقتمحور، متناسب با سن آنان و همراه با حفظ کرامت کودک باشد. در کنار این موضوع، باید مقاومت و تابآوری کودکان در برابر تهدیدها و بحرانها نیز مورد توجه قرار گیرد.
علامتی درباره دومین روز هفته ملی کودک نیز گفت که ۱۶ مهر با عنوان «زمین، خانه فردای ما» به موضوع طبیعت و محیط زیست اختصاص دارد. به گفته او، بحران اقلیم، کمبود آب، آلودگی هوا، فرسایش منابع طبیعی و افزایش مخاطرات محیطی، مستقیماً سلامت، آموزش و آینده کودکان را تحت تأثیر قرار میدهد. وی افزود که ۱۷ مهر با عنوان «خانه، صدای کودک شنیده میشود» نامگذاری شده است؛ روزی که در آن بر شکلگیری خانواده مبتنی بر گفتوگو با فرزندان تأکید میشود. به گفته علامتی، حتی یک دورهمی ساده یا گفتوگویی کوتاه میان پدر، مادر و فرزند میتواند کودک را سرشار از نشاط کند.
۱۸ مهر نیز با عنوان «بازی، زبان کودکی» نامگذاری شده است؛ روزی برای توجه بیشتر به نشاط، خلاقیت، دوستی و ساختن جهان کودکانه از مسیر بازی. مدیرعامل کانون ادامه داد که ۱۹ مهر با عنوان «کتاب، هزار راه به سوی فردا» به موضوع خواندن، قصه، تخیل، عدالت فرهنگی و کشف مسیرهای تازه اختصاص دارد. ۲۰ مهر نیز با عنوان «وطن، خانه همه کودکان» نامگذاری شده و در این روز توجه ویژهای به کودکان دارای نیازهای ویژه خواهد شد. آخرین روز هفته ملی کودک، ۲۱ مهر، «کودکان، سازندگان فردا» نام گرفته است. علامتی گفت که این روز به دانش، علوم، فناوری، هنر، خلاقیت، فناوریهای نوین و نقش کودک امروز در ساختن آینده کشور اختصاص خواهد داشت.
علامتی با اشاره به قرار گرفتن موضوع هوش مصنوعی در برنامههای این روز گفت که در مواجهه با این فناوری باید از سیاست دوگانه پرهیز کرد. کودک ایرانی باید امکان دسترسی به فناوری مفید و متناسب با سن خود را داشته باشد، اما در کنار آن باید از حریم خصوصی، امنیت روانی و هویت فرهنگی او نیز صیانت شود. او تأکید کرد که هدف صرفاً تربیت نسلی نیست که مصرفکننده ابزارهای هوش مصنوعی باشد، بلکه باید نسلی پرسشگر، خلاق، اخلاقمدار و توانمند تربیت شود. به گفته مدیرعامل کانون، کودک باید هوش مصنوعی را بشناسد و در عین حال توانایی اندیشیدن انتقادی درباره آن را نیز داشته باشد و بتواند از این فناوری برای آفرینشهای هنری، یادگیری و ساختن آینده استفاده کند. وی ادامه داد که فناوری نباید جای خانواده، مربی، کتاب، بازی و روابط انسانی را بگیرد، بلکه باید در خدمت رشد متوازن کودک قرار گیرد.
مدیرعامل کانون در ادامه درباره برنامههای پیشبینیشده برای هفته ملی کودک و مجموعه «بچه زرنگ» توضیح داد که کانون متناسب با این ایام برنامههای مختلفی را طراحی کرده است. او با اشاره به پویانمایی «بچه زرنگ» گفت که این اثر در سالهای گذشته به نمایش درآمد و تاکنون از جمله پویانماییهای پرمخاطب کشور بوده و بیش از دو میلیون مخاطب داشته است. به گفته علامتی، «بچه زرنگ» بخشی از یک زنجیره و بازارپردازی فرهنگی است که باید استمرار پیدا کند. وی افزود که طی چهار سال گذشته همکاران کانون زبان و مؤسسه هنر پویا برای تولید این اثر فعالیت کردهاند و قرار است پخش سریال از یکی از سکوهای داخلی آغاز شود و فصل نخست آن تا زمستان ادامه داشته باشد. بر همین اساس، در هفته ملی کودک از سریال «بچه زرنگ» در ۵۲ قسمت رونمایی خواهد شد.
علامتی در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت کتاب و معرفی آثار ادبی برای کودکان تأکید کرد و گفت که رسالت اصلی کانون، کتاب است، اما در کنار تولید و انتشار کتاب، تلاش میشود زمینه معرفی، دیدهشدن و بهرهگیری از آثار نیز فراهم شود. او درباره کتاب «بستور» توضیح داد که این اثر برگرفته از شاهنامه ایرانی و نوشته مرحوم مهرداد بهاری است که اکنون بار دیگر در کانون منتشر شده است. همچنین اجرای نمایش «بستور» نیز در مرکز تئاتر کانون در بوستان لاله تا پایان مهرماه ادامه خواهد داشت.



