تاریخچه ارتش ایران از نگاه رضاشاه

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کتاب «ارتش نوین رضاشاه» نوشته معصومه رجبلو توسط انتشارات نوروزی منتشر شد. آغاز حکومت پهلوی به عنوان یک نقطه عطف در تاریخ ایران شناخته میشود، چرا که پیش از روی کار آمدن رضاشاه، شکلگیری سلسلههای پادشاهی و حاکمان ایرانی عمدتاً در چارچوب روابط قومی یا اشرافیت داخلی صورت میگرفت. اگرچه برخی از پادشاهان ایرانی از حمایت قدرتهای زمان خود برخوردار بودند، اما منبع و خاستگاه آنها بیگانگان نبودند. سلسله پهلوی و به قدرت رسیدن رضا شاه از همان ابتدا تحت تأثیر استقرار نظام جهانی و استعمار انگلستان شکل گرفت.
حکومت رضا شاه به صورت فردی اداره میشد و با وجود اصل تفکیک قوا در قانون اساسی، دخالت در ارکان کشور به طور فزایندهای از زمان سلطنت وی آغاز شد. در دوران رضاشاه، علاوه بر مجلس، قوای قضاییه و مجریه نیز از استقلال برخوردار نبودند و دستگاه دولتی و وزارتخانهها هیچگونه قدرت تصمیمگیری نداشتند. برخی از افراد به دلیل آگاهی از روحیه نظامی و استبدادی وی، نمیتوانستند نظرات خود را بهطور آزادانه بیان کنند.
در دوران حکومت رضا شاه، ملیگرایی افراطی به منظور به حاشیه راندن مذهب شدت گرفت. در همین دوره، با وقوع کودتای ۱۲۹۹ هجری شمسی، رضاشاه در ایران، امیر فیصل در ۱۲۹۸ ه.ش در عراق و آتاترک در ۱۳۳۰ ه.ش در ترکیه به قدرت رسیدند. این موج ملیگرایی افراطی در این سه کشور در قالب پان ایرانیسم، پان عربیسم و پان ترکیسم ظهور کرد و به بیگانگی ملتهای مسلمان در منطقه خاورمیانه تحت سلطه استعمار انگلستان منجر شد.
کارگزاران فرهنگی حکومت رضاشاه جدایی دین از سیاست را از الزامات ملیتگرایی میدانستند و بدون توجه به شرایط تاریخی ایران، همبستگی میان علایق ملی و دینی را که در ایجاد وحدت و هویت ملی جامعه ایرانی نقش مهمی داشت، نادیده گرفتند. به دلیل ویژگیهای فردی و روحیه نظامی رضاشاه، ارتش به عنوان رکن اساسی حکومت او محسوب میشد و فرماندهان ارتش را نسبت به سایر مقامات دولتی برتر میدانست. او برای ایجاد ارتشی نوین تلاشهای زیادی انجام داد، اما ارتشی که او پایهگذاری کرد بیشتر بر ترساندن و سرکوب مخالفان داخلی، چپاول و فشار مالی بر ایلات و عشایر و تقویت پایههای حکومت فردی متمرکز بود و در برابر نیروهای بیگانه کارایی چندانی نداشت.
کتاب «ارتش نوین رضاشاه» تألیف معصومه رجبلو با ۲۰۰ صفحه و قیمت ۴۹۰ هزار تومان از سوی انتشارات نوروزی به بازار کتاب عرضه شده است.



