از ذوزنقه تا روشنفکری قبیلهای: سفری به دنیای تفکر و فرهنگ

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، یکصدودومین شماره ماهنامه سیاسی-فرهنگی «اندیشه پویا» به صاحبامتیازی و مدیرمسئولی براتالله صمدیراد و سردبیری رضا خجستهرحیمی، در مهر ۱۴۰۵ منتشر شد.
در دیباچه این شماره، یادداشت سردبیر به قلم رضا خجستهرحیمی با عنوان «تلاش برای بقا» ارائه شده است. در بخش «دیدبان» که شامل نقدها و نظرهای ماه است، نخستین مطلب با عنوان «خداحافظی با آقای ذوزنقه: در رثای جواد مجابی» نوشته سیروس علینژاد و دیگری با عنوان «جنگ و جنوب و جنون: روایتی از بندرعباس تا جاسک در روزهای آتشبس زیر سایه پرتابهها» به قلم سلمان نظافتیزدی منتشر شده است.
مطالب بخش «مجلهگردی» که گزیدهای از رسانههای جهانی است، به ترجمه آیدین رشیدی ارائه شده و شامل عناوینی چون «لیبرالیسم ارزش نجات دادن را دارد» نوشته دارون عجماوغلو، «عصر ما، عصر واسطههاست» از ایوان کراستف، «نظم متروک جهانی» به قلم مارک لئونارد، «زنان، اولین قربانیان هوش مصنوعی» اثر نورینا هرتز و «نکند ما هم جزو کپیکارها باشیم» از جوزف اپستین است.
در ادامه، بخش «نقد و نظر» با مباحث روشنفکری و طرح پرسشهایی درباره معیارهای دوگانه در قضاوت «دوست» و «دشمن» به خوانندگان ارائه میشود. رضا خجستهرحیمی در این بخش مطلبی با عنوان «هر ظلمی بر جهان از ظلم بر کلمات آغاز میشود: تأملی در جدال کلامی سروش و غنینژاد» نوشته است. همچنین، حسین پایا مقالهای با عنوان «عبور از تخاصم قبیلهگرایانه: در حاشیه جدال پرحاشیه اخیر میان دو روشنفکر» منتشر کرده و حمید وحید دستجردی نیز مطلبی با عنوان «شما تحمل نقد ندارید: پاسخی به عبدالکریم سروش» را به این شماره افزوده است. عبدالکریم سروش نیز با عنوان «توجیه و احتجاج استاد فلسفه آنالیتیک: پاسخی به حمید وحید دستجردی» در این شماره به چشم میخورد. دیگر مطالب این بخش شامل «از پدرسالاری تا پدرکشی» از محمدمنصور هاشمی و «نجات علوم انسانی در برابر ایدئولوژی: عبدالکریم سروش و علماندیشی در ایران معاصر» از محمدمنصور هاشمی است.
بخش «تأملات و نجواها» به روشنفکری معاصر اختصاص یافته و مقالهای با عنوان «استاد نقشباز و رزاس دولاشاپل در پاریس مهآلود: واقعیت ماجرای علی شریعتی و شاندل چه بود؟» به قلم جلال توکلیان در آن گنجانده شده است. این مقاله به بررسی چرایی خلق شخصیت شاندل توسط علی شریعتی میپردازد.
بخش «رودررو» یا گفتوگوی ماه، با طرح پرسشهایی درباره مجادلات روشنفکران و خدمت به جامعه، شامل چهار عنوان است: «روشنفکری قبیلهای: گفتوگو با مصطفی ملکیان در پایان هفتاد سالگی»، «سرکشی، سرگردانی و سیاحت» در گفتوگو با ابراهیم سلطانی، مصاحبه با جواد حیدری با عنوان «سالک زندگی خوب» و نهایتاً «ملکیان، سوژه تکافتاده و انزوای معرفتی» در گفتوگو با یاسر میردامادی.
بخش «فکر روشن» با عنوان فلسفه زندگی، به قلم بابک عباسی، با عنوان «ارسطو پدر بنیانگذار: وقتی از بهروزی سخن میگوییم، از چه حرف میزنیم؟» پیش روی مخاطبان قرار دارد.
بخش «بایگانی» به «کودتای غربی از ترس کودتای سرخ: اسناد منتشرنشده سیا درباره مذاکرات نافرجام بریتانیا و آمریکا با مصدق» اختصاص یافته و عنوان مطلب بخش «روزی روزگاری»، «پشتپرده اشغال ایران: پژوهشی به مناسبت ۸۵ سالگی تجاوز به ایران در شهریور ۱۳۲۰، بررسی زمینهها و علل حمله متفقین به ایران بر اساس اسناد تازهیاب از آرشیوهای شوروی» نوشته نیکالای کوژانوف است که مهدی نوری آن را ترجمه کرده است.
بخش دیگر مجله «داستان آدمها» با عنوان «زندگی در زندان هم طبقاتی است: جامعهشناسی زندان به روایت سعید مدنی» به تألیف مریم شبانی اختصاص دارد. همچنین، بخش «سینما و ادبیات» به سریال بامداد خمار پرداخته و مریم شبانی گفتوگویی با نرگس آبیار کارگردان سریال با عنوان «دایی جان ناپلئون درونم بیدار شده است» انجام داده است. رها امینی گزارشی با عنوان «روشنفکر متهم میکند: گزارشی از بحثوجدلهای روشنفکری در مطبوعات پس از انتشار بامداد خمار» تألیف کرده و هدی ایزدی نیز مطلبی با عنوان «معصیت ادبی فتانهخانم» را به این شماره افزوده است. نهایتاً، مطلبی از افسانه نجمآبادی با عنوان «زندگی زیسته مادران ما: درباره جدالها و مباحثات روشنفکری در مطبوعات پس از انتشار رمان بامداد خمار» با ترجمه زینب کاظمخواه در این شماره به چاپ رسیده است.
بخش «کتابخانه» اندیشه پویا به نقد و بررسی چند عنوان کتاب اختصاص دارد. عناوین این بخش شامل «سفارتگری در زمانه عسرت: تأملی بر دیپلماسی در شرایط بحران، به مناسبت انتشار کتاب سفارتنامه ارزنهالروم، اسناد دوران سفارت امیرکبیر» نوشته جلال توکلیان، «دستور زبان درد؛ خونریزی کلامی برای لمس خفگی: گفتوگوی اختصاصی با برندا ناوارو نویسنده رمان خانههای خالی» به کوشش میعاد بانکی، «آبادانی به مثابه زبان امکانساز: مروری بر کتاب چگونه به آبادانی ایران فکر کنیم؟» به قلم عیسی منصوری، «رفقای من، آزادی من، وطن من: درباره کتاب رفقای من» نوشته هشام مطر با ترجمه قاسم فتحی، «خشمی که ترس را زمین زد: درباره کتاب مادران انقلابی» از مریم شبانی، «فراخوانی برای تضعیف ایگو: درباره کتاب خودبهسازی» به قلم محمد صادقی و «راوی تنهایی: آثول فوگارد و جهان داستانی او با نگاهی به سه نمایشنامه» نوشته طناز عظیما است.
بخش «گفتوگو با نویسنده» با تمرکز بر ادبیات نمایشی، با عنوان «من مصرفکننده آزادی بودم» مصاحبه قاسم فتحی با نغمه ثمینی درباره «مکاشفات جادو»، ناسفرنامهها و سفرها، ایران و مهاجرت است.
در پایان، بخش «پرتره» به شهرنوش پارسیپور اختصاص یافته و سلمان نظافتیزدی گزارشی با عنوان «متأسفم که هنوز مرحوم نشدهام» از او نوشته است. همچنین، زهرا علیاکبری گفتوگویی منتشرنشده با شهرنوش پارسیپور با عنوان «به رضا قطبی گفتم: بازداشتم با ساواک فرصتی است تا با ساواک حرف بزنم» انجام داده و نهایتاً گزیدههایی از نوشتهها و گفتوگوهای شهرنوش پارسیپور در مطبوعات با عنوان «نسل ما به این تاریخ خموده تکانی خواهد داد» به چاپ رسیده است.
ضمیمه «دیدبان بازار» که به اقتصاد دیجیتال اختصاص دارد، شامل چند بخش است: «در آغوش کشیدن مردمان ترومازده» به کوشش آزاده بهشتی، «نباید توسعه زیرساخت دیجیتال را به جنگ و دوری از تهران باخت» نوشته علیاکبر اخوان، «زیرسایه طاق»، «ایستادگی در تلاطم» به همت سعید سلطانیه و نهایتاً «زبانبازی یا بازی زبانی، مسئله این است». یکصدودومین شماره «اندیشه پویا» در ۱۴۸ صفحه به مخاطبان ارائه شده است.



