نگاهی نو به تاریخ تهران از دریچه یافتههای باستانشناسی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، سید رضا صالحی امیری در مراسم گرامیداشت روز جهانی گردشگری و هفته تهران که در کوشک باغ هنر واقع در منطقه فرهنگی و گردشگری عباسآباد برگزار شد، به اهمیت هوش مصنوعی در بازطراحی گردشگری اشاره کرد و گفت: نباید هوش مصنوعی را بهعنوان جایگزینی برای انسان، فرهنگ و تمدن در نظر گرفت؛ بلکه این فناوری ابزاری برای معرفی فرهنگ و تمدن است، نه جانشینی برای آن. او افزود: انگیزه اصلی گردشگران، تجربه واقعی از فرهنگ و تمدن مقصد است و آنها در ایران میخواهند با مردم، هنر، شعر، تمدن، موزهها، معماری و فضاهای شهری آشنا شوند. فناوری باید به تعمیق این تجربه و روایتگری کمک کند و نباید خود به مقصد گردشگری تبدیل شود.
صالحی امیری با تأکید بر ظرفیتهای تاریخی تهران اظهار داشت: یافتههای باستانشناسی تصویری متفاوت از تاریخ این شهر ارائه میدهد و در کاوشهای مولوی و قیطریه شواهدی از سکونت و آثار چند هزار ساله بهدست آمده است. تهران را نمیتوان تنها با ساختمانها، برجهای بلند و ویژگیهای یک کلانشهر مدرن تعریف کرد. اگر تهران را بهعنوان یک قطب تمدنی بپذیریم، حضور گردشگران در این شهر معنا و هویت جدیدی خواهد یافت.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اشاره به ظرفیتهای عودلاجان، سنگلج، قیطریه، ری و دیگر مناطق تاریخی تهران گفت: در لایههای تاریخی این شهر روایتهای بسیاری نهفته است و نیاز به کاوش، پژوهش، معرفی و روایتگری بیشتری داریم. او از فعالان گردشگری خواست تا تصویر جدیدی از تهران را به گردشگران ارائه دهند و افزود: مشاهیر، تاریخ، فرهنگ و میراث تهران باید بیشتر دیده و روایت شوند.
صالحی امیری با اشاره به وجود بیش از یک میلیون اثر تاریخی در کشور بیان کرد: ایران یکی از بزرگترین کانونهای تمدنی جهان است، اما نتوانستهایم این ارزشها را بهدرستی به نسلهای جدید منتقل کنیم. مردمشناسی، ایرانشناسی و تمدنشناسی باید به بخشی مهم از رویکرد جدید ما در حوزه میراثفرهنگی و گردشگری تبدیل شود. او تأکید کرد: گردشگران تنها برای مشاهده یک بنا به ایران نمیآیند؛ آنها میخواهند خاطره بسازند و روایتگر ایران، مردم، معماری، فرهنگ و هنر این سرزمین باشند؛ بنابراین باید تجربهای واقعی، عمیق و انسانی از ایران برای آنها خلق کنیم. ما وارث یک ظرفیت بزرگ تمدنی، فرهنگی و تاریخی هستیم و اگر بتوانیم این ظرفیت را بهدرستی به جهان معرفی کنیم، امکان بهرهبرداری گستردهتری از ظرفیتهای ایران فراهم خواهد شد.
سید محمدحسین حجازی، مدیرعامل منطقه فرهنگی و گردشگری عباسآباد نیز در این مراسم بر نقش گردشگری و رسانه در مقابله با ایرانهراسی تأکید کرد و گفت: گردشگری تنها به معنای سفر و جابهجایی مسافر نیست، بلکه فرصتی برای حفظ امید، پایداری اقتصادی و معرفی هویت تاریخی و فرهنگی ایران به جهان است. او به چالش «ایرانهراسی» در عرصه بینالمللی اشاره کرد و افزود: در برابر روایتهای نادرست از ایران، گردشگری و رسانه دو ظرفیت مکمل برای معرفی واقعیتهای فرهنگی و اجتماعی کشور به جهان هستند. تصویری که رسانههای خارجی از ایران ارائه میدهند، با واقعیتهای تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و ظرفیتهای گردشگری این سرزمین فاصله زیادی دارد.
حجازی ادامه داد: در چنین فضایی، گردشگری میتواند به یکی از مؤثرترین ابزارهای ارتباط میان ملتها تبدیل شود؛ زیرا تجربه مستقیم سفر، مشاهده زندگی مردم و مواجهه با میراثفرهنگی یک کشور، امکان شناختی فراتر از روایتهای رسانهای فراهم میکند.
مدیرعامل منطقه فرهنگی و گردشگری عباسآباد با تأکید بر نقش رسانههای داخلی گفت: رسانههای ما تنها منعکسکننده اخبار گردشگری نیستند؛ آنها باید روایتگر ظرفیتهای واقعی ایران، تنوع فرهنگی، جاذبههای طبیعی، میراث تاریخی و مهماننوازی مردم این سرزمین باشند. او با بیان اینکه «روایت» در عصر جنگهای مدرن به عاملی تعیینکننده تبدیل شده است، گفت: دشمنان این سرزمین در جنگ نظامی، میراثفرهنگی، گردشگری و تاریخ مقدس ایران را هدف قرار دادهاند. در دنیای جنگهای مدرن، دیگر فقط هواپیما، موشک و پهپاد تعیینکننده پیروزی نیستند، بلکه «جنگ روایتها» به یکی از مهمترین جبههها تبدیل شده است. در این عرصه، مستکبران با استفاده از امپراتوری رسانهای و ابزارهای دیجیتال، افکار عمومی جهان را هدف قرار میدهند تا مقبولیت، حمایت و روحیه یک ملت را تضعیف کنند.
حجازی با اشاره به نقش جوانان در حوزه دیپلماسی عمومی گفت: جوانان ما در حوزه «دیپلماسی عمومی»، یکی از خلاقانهترین الگوها را پیاده کردند. آنها بهجای بیانیههای مرسوم، به «دیپلماسی دیجیتال» روی آوردند؛ استفاده از میمها، پویانماییهای هوش مصنوعی، طنز تند و محتوای بومیسازی شده، هزینهای ناچیز داشت؛ اما بهسرعت به پدیدهای جهانی تبدیل شد. او افزود: تا آنجا که اکثر رسانهها ایران را برنده جنگ روایتها نامیدند و نوشتند: ایران نشان داد در عصر شبکههای اجتماعی، یک میم میتواند مؤثرتر از یک ناو هواپیمابر باشد.
مدیرعامل منطقه فرهنگی و گردشگری عباسآباد، تسهیل فرایندهای اداری، کاهش موانع سرمایهگذاری، حمایت از بخش خصوصی و ایجاد اطمینان برای سرمایهگذاران را از ضروریات جدی صنعت گردشگری دانست و گفت: بخش خصوصی زمانی برای توسعه زیرساختها انگیزه دارد که اطمینان پیدا کند سرمایهاش در شرایط بحرانی نیز مورد حمایت قرار میگیرد. حجازی ادامه داد: منطقه فرهنگی و گردشگری عباسآباد، توسعه گردشگری را نه صرفاً بهعنوان ایجاد جاذبههای تفریحی، بلکه بهعنوان بخشی از مسئولیت خود در قبال اقتصاد شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دنبال میکند. او پروژههایی مانند «هتل دیدار» بهعنوان نمونهای از توسعه زیرساخت اقامتی و «شهربازی انرژیا» بهعنوان نمونهای از گسترش فضاهای تفرجگاهی را نشانهای از امکان سرمایهگذاری بلندمدت در گردشگری شهری، حتی در شرایط دشوار اقتصادی، دانست.
حجازی همچنین به برخی اقدامات فرهنگی انجامشده در منطقه عباسآباد اشاره کرد و گفت: لازم میدانم از تلاشهای فرهنگی انجامشده در این منطقه یاد کنم؛ از کتاب «اهل طهرانم» به سفارش اراضی عباسآباد و با کوشش آرش نورآقایی که به یکی از مراجع اصلی شناخت تهران تبدیل شده، تا مستند «گردشگری جنگ» به کارگردانی آفریده که توانست مناطق آسیبدیده تهران را به تصویر بکشد. مواردی که باید از میراث در جنگ ثبت میشد، از دست رفت.
در این نشست، هادی آفریده، کارگردان مستند «گلستان در آتش» نیز با انتقاد از تأخیر در دسترسی مستندسازان به برخی مکانها در روزهای ابتدایی جنگ گفت: چه خوب بود در لحظات اولیه که این اتفاقهای تلخ برای میراث کشورمان افتاده بود، مستندسازهای مستقل امکان بیشتری برای حضور در محیطها داشتند. او با تأکید بر ضرورت حمایت از مستندسازان مستقل گفت: آن چیزی که از کشور ما در دنیا شنیده میشود، روایت مستقل هنرمندان آن کشور است و این روایت اعتبار ویژهتری در مجامع بینالمللی دارد. او با اشاره به تجربه ساخت این مستند در جریان جنگ افزود: خیلی دیر اجازه ورود به بسیاری از جاها را داشتیم و خیلی از مواردی که باید برای امروز و آینده ثبت میشد، از دست رفت. آفریده خطاب به وزیر میراثفرهنگی گفت: خواهش میکنم در لایههای مدیریتی زیرین مجموعه وزارت میراث، همکاری و همراهی بیشتری با مستندسازان مستقل انجام شود. او با بیان اینکه بخشی از مواردی که باید برای امروز و آینده ثبت میشد، از دست رفت، افزود: امیدوارم در صورت بروز بحرانهای مشابه، «تغییر نگاهی» در زمینه همراهی با مستندسازان مستقل ایجاد شود.



