مرقعات دیتس: روایتگر تاریخ گمشده نقاشی ایران

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، مرقعات دیتس یکی از منابع کمتر شناختهشده اما مهم برای مطالعه نقاشی ایرانی در دوره ایلخانی به شمار میآید. این مجموعه شامل آثاری با موضوعات و کارکردهای متنوع است و بهواسطه مسیر تاریخی پیچیدهای که از ایران تا عثمانی و سپس برلین طی کرده، اهمیت ویژهای در مطالعات تاریخ هنر دارد. مجموعه مقالاتی که به تازگی در کتاب «از تاریخ شاهان تا حکایت مردمان: نقاشیهای ایرانی در مرقعات دیتس» نوشته دیوید جی. راکسبرو، چارلز ملویل، برنارد اکین و کارن روردانتس با ترجمه آزاده لطیفکار توسط نشر نی در مجموعه «در اقلیم هنر» منتشر شده، با تمرکز بر بخشی از این مرقعات، امکان آشنایی بیشتر مخاطب فارسیزبان با پژوهشهای انجامشده درباره این آثار را فراهم میکند.
این گفتوگو از چگونگی آشنایی آزاده لطیفکار با مرقعات دیتس و انگیزه ترجمه مقالات آغاز میشود و در ادامه به اهمیت این مجموعه در شناخت نقاشی دوره ایلخانی، تأثیر فرهنگ مغولی بر هنر ایران، جایگاه شاهنامه و تاریخنگاری تصویری، بازنمایی زندگی و حکایتهای عامیانه و همچنین اهمیت طراحیهای موجود در این مرقعات پرداخته شده است.
آزاده لطیفکار در این گفتوگو بیان میکند که آشناییاش با مرقعات دیتس از زمان نوشتن رساله دکتریاش در دانشگاه هنر آغاز شده است. موضوع کار او به نقاشیهای دوره ایلخانی مربوط میشود و او در آن زمان متوجه اهمیت مرقعات دیتس به عنوان یکی از منابع مهم این دوره شده است. لطیفکار به یاد میآورد که در سال ۱۳۹۵، این مرقعات به تازگی دیجیتال شده و در وبسایت کتابخانه برلین منتشر شده بودند. او با اشاره به علاقهاش به این مجموعه، توضیح میدهد که چگونه به جستوجو و مطالعه درباره مرقعات پرداخت و تعدادی از مقالات را برای رسالهاش ترجمه کرد.
وی همچنین اشاره میکند که با مشورت با امیر مازیار، تصمیم به انتشار این مقالات به عنوان مجموعهای برای خوانندگان فارسیزبان علاقهمند به نقاشی ایرانی گرفتند. لطیفکار در ادامه به ویژگیهای نقاشیهای موجود در مرقعات دیتس اشاره میکند و میگوید که این آثار به دلیل تمرکز بر نقاشیهای کمتر شناختهشده از دوره ایلخانی و جلایری، میتوانند تصویر جامعتری از این دوره ارائه دهند.
او همچنین به مقالات مختلفی که در کتاب انتخاب شدهاند، اشاره میکند و توضیح میدهد که هر یک از این مقالات چه بخشی از تصویر کلی نقاشی ایرانی در قرن ۸ را نمایندگی میکنند. لطیفکار به اهمیت شاهنامه و نقش آن در هویت ایرانیان در این دوره نیز اشاره دارد و توضیح میدهد که چگونه مغولها تلاش میکردند مشروعیت حکومت خود را از طریق شاهنامه بازتعریف کنند.
در نهایت، لطیفکار به تاریخ جابهجایی مرقعات دیتس و اهمیت آنها به عنوان یک منبع تاریخی در تاریخنگاری هنر ایران میپردازد و تأکید میکند که این مرقعات میتوانند به روشنتر شدن تصویر ما از دوره پیش از صفوی کمک کنند، بهویژه با توجه به ارتباطات فرهنگی گستردهای که در پی حمله مغول ایجاد شده است.



