جهانی در گوشهای نشسته است

سرویس ادبیات پایگاه خبری الفبای رشد – سیدحسین طباطبایی، وابسته فرهنگی پیشین ایران در روسیه، اظهار داشت: کمتر کسی است که با حوزههای شرقشناسی، اسلامشناسی و ایرانشناسی در روسیه آشنا باشد و نام پروفسور ناتالیا پریگارینا را نشنیده باشد. این پژوهشگر پرتلاش و دانشمند فرزانه، حتی در سنین بالای نود سالگی، همچنان با اشتیاق در مسیر شرقشناسی و ایرانشناسی گام برمیدارد. پروفسور ناتالیا پریگارینا در سال ۱۹۳۴ در مسکو به دنیا آمده است و در سال ۱۹۶۷ از رساله دکترای خود با موضوع برخی جنبههای تغزلی در اشعار فلسفی اقبال لاهوری دفاع کرده و تا زمان بازنشستگی در دانشکده زبانشناسی دانشگاه دولتی مسکو تدریس کرده است. همچنین، او سالها به عنوان محقق ارشد در انستیتو شرقشناسی آکادمی ملی علوم روسیه فعالیت کرده است.
وی تألیفکننده کتب و مقالات متعددی در زمینه ادبیات فارسی با تمرکز بر اقبال لاهوری، سبک هندی، مولانا جلالالدین بلخی و حافظ شیرازی است. علاوه بر این موضوعات که حوزه تخصصی پژوهشهای اوست، پریگارینا در ترجمه آثار داستانی ادبیات فارسی نیز فعالیت کرده است که از جمله آنها میتوان به چند داستان کوتاه جلال آلاحمد و ابراهیم گلستان اشاره کرد که در دهه ۶۰ سده بیستم میلادی در مجلات ادبی اتحاد جماهیر شوروی منتشر شدهاند. ترجمه شش دفتر مثنوی مولانا جلالالدین بلخی نیز توسط جمعی از ایرانشناسان و شرقشناسان روس تحت نظر و با سردبیری او انجام شده است.
یکی از کارهای بزرگ و شایان تحسین وی، ترجمه زبانشناختی غزلیات حافظ شیرازی است که در دو جلد منتشر شده است. جلد اول در سال ۲۰۱۲ و جلد دوم در سال ۲۰۲۴ به چاپ رسیده است. این پروژه عظیم که ۳۰ سال به طول انجامیده و حاصل تلاشهای بیوقفه اوست، با همکاری خانم پروفسور چالیسووا و زندهیاد دکتر روسانوف، از شرقشناسان برجسته روس، صورت پذیرفته است. به گفته خود او: «در این مجموعه، متن هر غزل، ترجمه تحتاللفظی آن و شرحی مفصل برای هر بیت گنجانده شده است. بنابراین، اکنون هر خوانندهای میتواند متن فارسی را با ترجمه مقایسه کند، شرح و تفسیر را با ارجاعات آن به منابع معتبر بخواند و دریابد که حافظ چه میخواسته است بگوید».
پروفسور پریگارینا جوایز و نشانهای بینالمللی متعددی را از پاکستان، هندوستان و ایران دریافت کرده است که از جمله آنها میتوان به مدال طلای بهترین استاد زبان فارسی از سوی دولت ایران پیش از انقلاب اسلامی و جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای ترجمه مثنوی در سال ۱۳۸۹ اشاره کرد.
در روزی که سخن از اعطای نخستین جایزه حافظانه بهاءالدین خرمشاهی به میان آمد و آقایان علیاصغر محمدخانی و کوروش کمالی سروستانی، مبتکران و متولیان این جایزه، از هدف و رسالت آن که ارج نهادن به حافظپژوهی است، سخن گفتند، با یادآوری تلاشهای بزرگ پریگارینا در معرفی حافظ شیرازی به جامعه روسزبان و افزودن بر غنای حافظپژوهی در این جغرافیای فرهنگی، او را شایسته دریافت اولین جایزه حافظانه خرمشاهی دانستم و اکنون از تحقق این مهم بسیار خوشحال و خرسندم که این پژوهشگر کهنسال و خستگیناپذیر روس در سن ۹۳ سالگی موفق به دریافت این جایزه شده است، که نشان از قدردانی ایرانیان از خادمان فرهنگ و ادبیاتشان در اقصی نقاط عالم دارد.
قدردانی شایسته از شخصیتهایی چون پروفسور ناتالیا پریگارینا در زمانی که آتش فتنه از هر سو میدمد و کودکان نوپای قافله تمدن با وقاحت تمام تمدنی چند هزار ساله را به نابودی تهدید میکنند و از تجدید نبرد تمدنها سخن میگویند، ارزشی دوچندان دارد. امیدواریم این جایزه ارزشمند که به نام یکی از حافظپژوهان بزرگ کشورمان اعطا میشود، گامی استوار در مسیر گسترش و تعمیق پژوهشهای حافظشناسی در ایران و جهان باشد و بهانهای برای ارجنهادن و قدردانی از تلاشهای کوشندگان این مسیر فرخنده گردد. همچنین یادآور میشویم که این پژوهشگران نجیب ایراندوست هرگز قدردانی ما را در این روزگار دشوار ایران عزیز فراموش نخواهند کرد.
اگر به خانه ناتالیا پریگارینا در کوی استادان دانشگاه دولتی مسکو، یکی از آن بناهای معروف به هفتخواهران در بالای تپه موسوم به گنجشکها بروید، او را در اتاق کارش که مزین به انواع نمادهای شرقی و ایرانی و بهویژه قلمکاریهایی است که نخستین جرقههای علاقهاش به فرهنگ و ادب ایرانی را روشن کرده، خواهید یافت. در احاطه کتابهای فراوانی از ادبیات فاخر فارسی، جان کلام این بیت بهطور کامل بر شما متجلی میگردد که: هرآنکو ز دانش برد توشهای جهانی است بنشسته در گوشهای.



