چالشهای ناهماهنگی در صنعت چاپ: عناوین شغلی و دستمزدها در کانون توجه

بیژن گلستانیان، فعال حوزه چاپ، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، به چالشهای اخیر برخی چاپخانهها در بازرسیهای سازمان تأمین اجتماعی اشاره کرد و گفت: در روزهای اخیر چندین چاپخانه با من تماس گرفته و اعلام کردهاند که در حین بازرسیهای سازمان تأمین اجتماعی، بازرسان علاوه بر بررسی حضور کارکنان، ایراداتی درباره عنوان شغلی و میزان دستمزد ثبتشده برای برخی از نیروی انسانی مطرح کردهاند؛ حتی در مواردی که حقوق پرداختی به کارکنان بیشتر از حداقل دستمزد قانونی بوده است.
وی با بیان اینکه صنعت چاپ با نوعی آشفتگی و عدم وحدت رویه در تعریف و ثبت عناوین شغلی مواجه است، افزود: اگر به عناوین شغلی ثبتشده در چاپخانههای مختلف نگاه کنیم، با تعدد عنوانهایی روبهرو میشویم که گاهی به مشاغلی با شرح وظایف مشابه اشاره دارند. به عنوان مثال، در یک چاپخانه عنوان «اپراتور ماشین چاپ» ثبت شده، در چاپخانهای دیگر از عنوان «ماشینچی افست» استفاده میشود و در مجموعههای دیگر عناوینی مانند «ماشینچی افست دو رنگ»، «ماشینچی چهاررنگ» و «ماشینچی درجه یک» به کار میرود؛ در حالی که ممکن است وظایف عملی بسیاری از این افراد تفاوت اساسی با یکدیگر نداشته باشد.
گلستانیان با تأکید بر اینکه تعدد و ناهماهنگی عناوین شغلی تنها یک مسئله اداری نیست، ادامه داد: عنوان شغلی ثبتشده میتواند در تعیین و بررسی حق بیمه، سوابق بیمهای، تشخیص مشاغل سخت و زیانآور، رسیدگی به اختلافات کارگری و کارفرمایی، بازنشستگی و حتی مطالبه مابهالتفاوت حق بیمه تأثیرگذار باشد. بنابراین لازم است این موضوع با نگاهی کارشناسی و با مشارکت تشکلهای صنفی و نهادهای مسئول بررسی شود.
وی پیشنهاد کرد: اتحادیه چاپخانهداران با همکاری کارشناسان سازمان تأمین اجتماعی و متخصصان حوزه روابط کار، نظامی استاندارد برای عناوین و کدهای شغلی صنعت چاپ تدوین کند تا چاپخانهها بتوانند در ثبت اطلاعات کارکنان خود از عناوینی یکسان، شفاف و قابل دفاع استفاده کنند.
این فعال حوزه چاپ با تأکید بر ضرورت انطباق عنوان شغلی با وظایف واقعی کارکنان، تصریح کرد: هدف از تدوین این نظام نباید انتخاب عنوانی صرفاً برای کاهش حق بیمه یا تعهدات کارفرما باشد؛ زیرا اگر عنوان انتخابشده با کاری که فرد در عمل انجام میدهد مطابقت نداشته باشد، ممکن است در آینده به ایجاد بدهی، اختلافات بیمهای و مشکلات حقوقی منجر شود.
به گفته گلستانیان، هدف اصلی باید انتخاب صحیحترین عنوان قانونی متناسب با وظایف واقعی هر فرد باشد؛ عنوانی که ضمن حفظ حقوق کارکنان، از قرار گرفتن چاپخانهها در معرض تعهدات غیرواقعی و برداشتهای سلیقهای نیز جلوگیری کند. وی همچنین تدوین شرح وظایف مشخص و تعیین معیارهای مرتبط با هر عنوان شغلی را از اقدامات مکمل این طرح دانست و گفت: در مرحله بعد میتوان برای هر عنوان شغلی، شرح وظایف، سطح مهارت، میزان سابقه و تجربه مورد نیاز و دامنه پیشنهادی دستمزد را تعریف کرد. این اقدام کمک میکند جایگاه شغلی افراد در بخشهای مختلف چاپخانه با دقت و شفافیت بیشتری مشخص شود.
وی با اشاره به تنوع مشاغل در صنعت چاپ، افزود: لازم است جایگاه و شرح وظایف مشاغلی مانند اپراتور چاپ افست، کمک ماشینچی، اپراتور دایکات، اپراتور چسب، اپراتور دستگاه CTP و مسئول کنترل کیفیت بهصورت روشن تعریف شود تا هم کارفرمایان و هم کارکنان، برداشت مشترکی از مسئولیتها، سطح مهارت و الزامات هر شغل داشته باشند.
به گفته گلستانیان، تدوین چنین چارچوبی میتواند از ایجاد عناوین متعدد و بعضاً مشابه در چاپخانههای مختلف جلوگیری کند و زمینه تعامل مؤثرتر این صنعت با سازمان تأمین اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سایر دستگاههای مرتبط را فراهم آورد. وی گفت: صنعت چاپ به یک زبان مشترک برای تعریف و ثبت عناوین شغلی نیاز دارد؛ تدوین نظامی استاندارد و کارشناسیشده در این زمینه میتواند به شفافیت بیشتر روابط کار، کاهش ابهام در بازرسیها و پیشگیری از اختلافات احتمالی کمک کند؛ البته موفقیت این طرح در گرو همکاری اتحادیه، کارشناسان و نهادهای مسئول و توجه همزمان به حقوق قانونی کارکنان و کارفرمایان خواهد بود.



