آندلس؛ بازتابی از امروز

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، به نقل از روابط عمومی مؤسسه فرهنگی هنری موعود عصر(عج)، مدیر مسئول این مؤسسه در حاشیه نشست یکصد و هشتاد و ششم فرهنگ مهدوی، به تکرار الگوی خصومت غرب علیه ساکنان شرق اسلامی از آندلس تا فروپاشی امپراطوری عثمانی و از عثمانی تا جنگ سوم تحمیلی علیه ایران اسلامی اشاره کرد و گفت: مسیحیان اروپا برای براندازی تمدن ۸۰۰ ساله مسلمانان در آندلس از ۲۰ راهبرد بهره بردند که هماکنون این راهبردها توسط ایالات متحده آمریکا علیه ایران اسلامی به کار گرفته میشود. به طور خلاصه، میتوان گفت پروژه ۸۰۰ ساله فروپاشی آندلس، در ۴۷ سال گذشته علیه ایران توسط غرب هدایت شده است.
اسماعیل شفیعی سروستانی، پژوهشگر مطالعات فرهنگی و مهدویت، با اشاره به اینکه فروپاشی تمدنهای اسلامی با دخالت یک قدرت خارجی، الگویی تقریباً ثابت و مبتنی بر شناخت عمیق از این تمدنها دارد، اظهار داشت: «بازخوانی تجربه فروپاشی آندلس، آیینهای تمامقد برای بررسی وضعیت کنونی تمدنهای اسلامی است.» وی افزود: تجربه موفق فروپاشی تمدن آندلس که به دست مسیحیان رقم خورد، در ادامه علیه امپراتوری عثمانی به کار گرفته شد و به براندازی عثمانی از سوی یهودیان صهیونیست انجامید. امروز نیز تمام تجربههای موفق مسیحیان و یهودیان که پیشتر در آندلس و امپراتوری عثمانی آزموده شده بود، علیه ایران اسلامی به کار بسته شده است.
شفیعی سروستانی در ادامه به اهمیت مطالعه تاریخ در نگاه قرآنی اشاره کرد و گفت: مطالعه تاریخ صرفاً سرگرمی یا کنجکاوی نیست؛ بلکه «سیر فی الارض» است برای کشف سنتهای ثابت الهی. قرآن کریم با تعبیر «قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِکُمْ سُنَنٌ فَسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانظُرُوا کَیْفَ کَانَ عَاقِبَهُ الْمُکَذِّبِینَ» (آلعمران: ۱۳۷) انسان را به کشف علل قدرتیافتن و ضعیفشدن اقوام دعوت میکند. تفاوت «تماشا» و «نظر» در همین است: مسافر قطار فقط مناظر را میبیند، اما رهروی که در کوچهبازار شهر گام میزند، میتواند رازها را کشف کند.
شفیعی سروستانی ادامه داد: آندلس، یکی از شفافترین آزمایشگاههای تاریخی برای مشاهده این سنن است. این حوزه تمدنی به وسعت ۶۰۰ هزار کیلومتر مربع، به مدت ۷۸۱ سال (از ۷۱۱ تا ۱۴۹۲ میلادی) در دل تاریکی قرون وسطای اروپا درخشید. اما این تمدن، سرانجام با سقوط غرناطه و آتش زدن کتابها و دادگاههای تفتیش عقاید به پایان رسید. پرسش کلیدی این گزارش آن است: چرا؟ و چه درسهایی برای امروز ما دارد؟
شفیعی سروستانی در طلیعه سخن ضمن بیان روشهای مطالعه تاریخ اظهار داشت: روایتهای مرسوم تاریخنگاری که تنها به ثبت ترتیب زمانی وقایع بسنده میکنند، از درک علل و پیامدهای اجتماعی و ارتباط گذشته با زندگی امروز ناتواناند. در مقابل، «مطالعه تمدنی» با نگاهی جامع به روابط متقابل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، امکان کشف سنتها و قواعد تکرارشونده الهی را فراهم میآورد.
وی سه روش مطالعه تاریخ را معرفی کرد: ۱. روش وقایعنگاری معمول: توجه صرف به ترتیب وقایع و ثبت اطلاعات بدون ارتباط با حیات جاری یا پیامدها. ۲. روش تاریخ تحلیلی: علاوه بر بیان رویدادها، به علل و پیامدهای رخدادها میپردازد. ۳. مطالعه تمدنی یا روش تاریخیِ فراگیر: مقطع تاریخی را با تحلیل روابط متقابل میان تحولات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی مینگرد.
شفیعی سروستانی در ادامه تأکید کرد: تفاوت اصلی روش تمدنی با سایر روشها این است که به جای تمرکز فقط بر رویدادهای منفرد، روندهای بلندمدت و تأثیر متقابل عوامل مختلف را بررسی میکند. قرآن در آیات متعدد، سیر در زمین را برای کشف «عاقبت» اقوام گذشته توصیه میکند: «أَوَلَمْ یَسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَیَنظُرُوا کَیْفَ کَانَ عَاقِبَهُ الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ» (روم: ۹).
وی در ادامه به قاعده «إِنَّ اللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ…» اشاره کرد و گفت: سرنوشت بیرونی تابعی است از وضعیت درونی «نفس» فردی و جمعی. تغییر بیرونی، محصول تغییر درونی است. او همچنین به اهمیت امر به معروف و نهی از منکر به عنوان وظیفهای جمعی برای جلوگیری از سنگینشدن کفه گناهکاران تأکید کرد.
شفیعی سروستانی در بخش دوم نشست به چگونگی شکلگیری تمدن ۸۰۰ ساله آندلس و فرآیند فروپاشی تدریجی آن پرداخت و به شرح فتح شبه جزیره ایبری پرداخت. وی گفت: در سال ۷۱۱ میلادی، طارق بن زیاد با سپاهی حدود ۷۰۰۰ نفر از تنگه جبلالطارق گذشت و در نبرد «وادی برباطه» آخرین پادشاه ویزیگوت را شکست داد. مسلمانان به جای تخریب، به آبادانی و کاشت بذر تمدن پرداختند.
وی همچنین به دوره طلایی خلافت اموی قرطبه اشاره کرد و گفت: عبدالرحمان داخل، شاهزاده اموی فراری از عباسیان، در آندلس دولتی مستقل و مقتدر بنا نهاد. قرطبه به بزرگترین شهر اروپا تبدیل شد و دانشمندان مسلمان، یهودی و مسیحی در کنار هم فعالیت میکردند.
شفیعی سروستانی در ادامه به فروپاشی تدریجی آندلس پرداخت و گفت: پس از سقوط دولت واحد اموی در سال ۴۲۲ هجری، «خلافت واحد» به «ملوک الطوایفی» تبدیل شد و دهها دولت کوچک مسلمان در گوشه و کنار آندلس شکل گرفتند. این دولتها به جای همگرایی، به رقابت با یکدیگر پرداختند و پادشاهان مسیحی از این اختلافات بهرهبرداری کردند.
وی در نهایت به سقوط غرناطه در سال ۱۴۹۲ میلادی و فاجعه پس از آن اشاره کرد و گفت: آخرین سنگر مسلمانان، غرناطه، با محاصره دریایی و خشکی سقوط کرد و قرارداد تسلیم با تضمینهای جان، مال و آزادی مذهبی امضا شد، اما از فردای آن روز «فرسایش تعهدات» آغاز شد.
شفیعی سروستانی در بخش سوم نشست به تحلیل علل سقوط تمدن ۸۰۰ ساله آندلس پرداخت و ۲۰ راهبرد اصلی مسیحیان برای فروپاشی آندلس را برشمرد. وی گفت: بررسی منابع تاریخی نشان میدهد که پادشاهان مسیحی برای براندازی دولتهای مسلمان آندلس از حدود ۲۰ راهبرد استفاده کردند که امروز نیز عیناً در برابر جمهوری اسلامی ایران به کار میرود.



