کشف سنگنوشتهای به خط پهلوی در «صخره شاهزاده اسماعیل»

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، استودان، به معنای استخواندان، یکی از روشهای نگهداری بقایای استخوانی درگذشتگان در دوره ساسانی به شمار میرود که نمونههای شناختهشده آن معمولاً با طبقات بالای جامعه مرتبط بودهاند. در سنت تدفین زرتشتی، پیکر درگذشته پس از قرار گرفتن در فضای آزاد و جدا شدن گوشت از استخوانها، از تماس با عناصری چون خاک و آب دور نگه داشته میشد. سپس استخوانهای پاکشده در مکانهای ویژهای، از جمله استودانها، قرار میگرفتند. این فضاها معمولاً به شکل تاقچهها یا حفرههایی در دل صخرهها ساخته میشدند و گاهی نام درگذشته یا عبارتی دعایی به خط پهلوی در کنار آنها نوشته میشد.
در این راستا، ابوالحسن اتابکی، باستانشناس و پژوهشگر تاریخ، از شناسایی پنجمین کتیبه استودانی در جریان بررسیهای اخیر در پیرامون نقش رستم مرودشت خبر داد. این سنگنوشته به اواخر دوره ساسانی تعلق دارد و در محدوده «دره برهای» یا مکان موسوم به «صخره شاهزاده اسماعیل» شناسایی شده است. این محوطه در حدود پانصد متری شمال نقش رستم واقع شده و دو مورد از پنج کتیبه استودانی شناساییشده در بررسیهای اخیر به این محدوده تعلق دارند.
نجمه ابراهیمی، کارشناس ارشد تاریخ، درباره پیشینه پژوهش در این محوطه اظهار داشت: پیشتر شش کتیبه پهلوی وابسته به استودانهای این مکان شناسایی و گزارش شده بود. مستندات تصویری تعدادی از این آثار در بایگانی مؤسسه اسمیتسونین نگهداری میشود؛ مجموعهای که تصاویر ارنست هرتسفلد، باستانشناس نامدار آلمانی، از آثار این محوطه را شامل میشود. برخی از این کتیبهها در پژوهشهای پیشین مورد بررسی قرار گرفتهاند، اما آسیبدیدگی سنگها و فرسایش نوشتهها، خواندن بخشهایی از آنها را با دشواری مواجه کرده است.
ابراهیمی افزود: بررسیهای تازه به شناسایی دو کتیبه دیگر در این محوطه منجر شده که آنها نیز آسیبهای زیادی دیدهاند. کتیبه مورد بحث در این گزارش، یکی از سنگنوشتههای نویافته در بررسیهای اخیر پیرامون نقش رستم است. این سنگنوشته در سه سطر و به خط پهلوی کتابی نگاشته شده که خوانش و ترجمه پیشنهادی که اتابکی برای آن ارائه کرده به شرح زیر است: ۱. wahišt bār bawād 2. farrox ku ēn daxmag? 3. kardan. ترجمه پیشنهادی: «۱. بهرهاش بهشت باد؛ ۲. فرخ، که این دخمه را ۳. ساخت.»



