ضرورت تدوین تاریخ سینمای ایران

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، شامگاه دوشنبه در مراسمی که با حضور سعید ذوالنوریان، نادعلی شجاعی و علی آذری در کافه کتاب شیرازه برگزار گردید، کتاب «داستان فیلم؛ تاریخ سینما از آغاز تا امروز» به ترجمه محمدصادق صادقیپور مورد بررسی و رونمایی قرار گرفت. علی آذری در ابتدای این نشست با اشاره به نمونههای پیشین تاریخ سینما که در کشور ترجمه و منتشر شدهاند، از روند و انگیزه صادقیپور برای ترجمه این کتاب پرسید. مترجم کتاب به اهمیت تاریخ سینما که مارک کازینز آن را نوشته است، اشاره کرد و گفت: این کتاب از دو جنبه اهمیت دارد. من پروژهای را در دوران دانشجویی آغاز کردم و به طور موازی با انتشارات ققنوس ادامه یافت. این پروژه سینمایی با کتاب اسلاوی ژیژک آغاز شد و سپس اولین بار کتابی در زمینه تاریخ سینمای وحشت ترجمه و منتشر گردید.
وی خاطرنشان کرد: احساس کردم که جای یک تاریخ سینما با ویژگیهای خاص در میان آثار سینمایی خالی است. با وجود اینکه چند تاریخ سینما داریم، اما این کتابها قدیمی هستند و سینما هنری پویا است. عمدتاً این کتابها در دهه هشتاد و نود میلادی متوقف شدهاند. صادقیپور با اشاره به اینکه مهمترین کتاب تاریخ سینما متعلق به دیوید بوردول است، افزود: این کتاب با نثری فنی نوشته شده، اما تاریخ سینمای کازینز با شوخطبعی روایت میشود و بنابراین یک روایت جذاب و خوشخوان ارائه میکند. به گفته مترجم کتاب داستان فیلم، تاریخ سینمای کازینز دارای روایتی خواندنی و جذاب است و برای پژوهشگران و دانشجویان سینما متنی به روز به شمار میآید.
وی همچنین به تغییر رویکرد تاریخنویسی در کتاب داستان فیلم اشاره کرد و گفت: نگاه کازینز در این کتاب یک نگاه جهانی در مفهوم واقعی است. صادقیپور با بیان اینکه مولف کتاب، سینهفیلی و خوره فیلم است، ادامه داد: کازینز سینما را در تمام شئون و وجوه آن میبیند و یکی از پرچمداران شکستن استیلای غربی بر تاریخ سینما به شمار میرود. سعید ذوالنوریان، مدرس هنرهای نمایشی نیز در این برنامه عنوان کرد: این کتاب بیانی صمیمانه و روان دارد و قصه سینما را به شکل جذابی برای خواننده بیان میکند. وی افزود: کتاب داستان فیلم میتواند یک منبع خوب برای خوانندگان باشد و ما در این کتاب صرفاً با یک مورخ روبهرو نیستیم، بلکه با یک محقق سینما مواجهیم. ما نیاز به جریاناتی داریم که سینمای متفاوت را معرفی کنند.
ذوالنوریان با اشاره به اینکه جای تحلیل تطبیقی در سینما خالی است، خاطرنشان کرد: این کتاب سینماهای متفاوت را به هم مرتبط میکند و تطبیق میدهد. وی همچنین عنوان کرد: این کتاب به مرجع تبدیل میشود زیرا سندیت و متفاوت بودن آن، کتابهای پیشین را کنار میگذارد. بخش بزرگی از ضرورت کتاب در پژوهش نهفته است. سینما به رغم عمر کوتاهی که دارد، تاریخ وسیعی دارد. نادعلی شجاعی، مدرس سینما نیز در این نشست به اهمیت تاریخ در مقایسه با کتابهای ترجمه شده اشاره کرد و گفت: سینما به رغم عمر کوتاهی که دارد، تاریخ وسیعی دارد و به سرعت گسترش یافته است. کاربرد این کتاب صرفاً نظری نیست و به واسطه ترجمه فیلمها، گسترش بیان سینمایی نیز مطرح است. ترجمه در برخی کتابها میتواند رهزن معنا باشد.
در ادامه، صادقیپور درباره چالش اصلی در ترجمه این کتاب گفت: در برخی آثار، ترجمه میتواند رهزن معنا شود، بنابراین تلاشم این بود که آنچه کازینز میخواسته را منتقل کنم. در ادامه این چالش، تلاش کردم وجه دایرهالمعارفی کتاب را تقویت کنم که با استقبال ناشر مواجه شد و به همین خاطر کتاب حجیمتر شد، زیرا نکات تکنیکال را شرح دادم و پانویسها را افزودم. مترجم کتاب داستان فیلم خاطرنشان کرد: به هر حال در این کشور زحمات زیادی کشیده شده است تا واژگان تخصصی سینما معادلسازی شوند، به همین دلیل تلاش کردم ضمن حفظ مفهوم واژگان، از این اصطلاحات استفاده کنم و نگاهی جدید به واژگان داشته باشم و سعی کردم متنی فارسی اصیل و خوشخوان به مخاطب ارائه دهم.
صادقیپور با بیان اینکه هر کشوری باید تاریخ سینمای خود را بنویسد، تصریح کرد: دیباچه کتاب بخشی از پروژه پژوهش سینمایی است که منجر به نوشتن تاریخ سینمای ایران میشود. وی در ارتباط با وفاداری به متن نیز خاطرنشان کرد: وفاداری به متن اصلی در هنر ترجمه اهمیت دارد. همچنین نادعلی شجاعی درباره تغییر و تحولات سینما پس از پرده سینما گفت: نباید زیاد نگران بود، گذشته نشان داده است که هنر راه خود را پیدا میکند. باید سینما را یک آیین مدرن دانست. وی با این حال تصریح کرد: از لحاظ ساختار نیز نباید نگران بود. امکانات جدید و اینترنت و ریلتایم بودن، امکانات جدیدی به سینما میدهد. سینما به عنوان یک امر تکنولوژیک همچنان ظرفیت دارد تا بیان خود را گسترش دهد.
در ادامه این نشست، پرسش و پاسخ مخاطبان با مترجم شکل گرفت و سپس جشن امضای کتاب برگزار شد. زهرا حسینزادگان از انتشارات ققنوس نیز در این نشست از همراهی مجموعه فرهنگی شیرازه تقدیر کرد. کتاب «داستان فیلم: تاریخ سینما از آغاز تا امروز» نوشته مارک کازینز، منتقد، مورخ و مستندساز ایرلندی، از همان نقطهای آغاز میشود که بیشتر تاریخنگاریهای رایج سینما را کنار میگذارد: نگاهی که سینمای هالیوود یا اروپا را مرکز ثقل روایت قرار نمیدهد. کازینز در این کتاب تصویری جهانی و متوازن از سینما ارائه داده است؛ تصویری که در آن سینمای آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین به اندازه سینمای آمریکا و اروپای غربی جدی گرفته میشود. مارک کازینز در «داستان فیلم: تاریخ سینما از آغاز تا امروز»، تاریخ هنر هفتم را نه به صورت فهرستی از فیلمها و فیلمسازان، بلکه همچون روایتی زنده از تحول شیوههای فیلمسازی و روایت داستان در سینما بازگو میکند. او با نگاهی جهانی، از نخستین تجربههای سینمای صامت تا عصر دیجیتال، نشان میدهد که چگونه فیلمسازان در فرهنگها و دورههای مختلف از یکدیگر الهام گرفته و مرزهای این هنر را گسترش دادهاند. این کتاب، با پرهیز از اصطلاحات پیچیده و تکیه بر تحلیل صحنههای ماندگار، خواننده را با سازوکار روایت، تصویر، نور، قاببندی و تدوین آشنا میکند. داستان فیلم، با ارائهٔ صدها تصویر و نمونه، مرجعی خواندنی برای دانشجویان سینما، فیلمدوستان و هر کسی است که میخواهد تاریخ سینما را از دریچهای تازه و فراگیر بشناسد. مارک کازینز زاده ۱۹۶۵ کارگردان و نویسنده ایرلندی شمالی ساکن ادینبورگ است. او که یک مستندساز پرکار است، بیشتر با مستند ۱۵ ساعتهاش «داستان فیلم: یک ادیسه» در سال ۲۰۱۱ شناخته میشود. محمدصادق صادقیپور متولد پانزدهم بهمنماه سال ۱۳۵۸، نویسنده و مترجم میباشد. وی فارغالتحصیل ممتاز و رتبه نخست در رشته سینما در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه هنر تهران است. او در دوره دکتری رشته فلسفه هنر در دانشگاه علامه طباطبایی فارغالتحصیل شده و هماکنون مشغول تدریس و تألیف است. به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کتاب «داستان فیلم؛ تاریخ سینما از آغاز تا امروز» در ۷۰۴ صفحه وزیری از سوی انتشارات ققنوس در سال ۱۴۰۵ به بهای ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به بازار نشر عرضه شده است.



