هنرمندان ایرانی در قلب پاریس؛ روایت زنان، مهاجرت و هویت در نمایشگاه بینالمللی منارت
این نمایشگاه از ۲۲ تا ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار شد و ۳۴ گالری از ۱۸ کشور، آثار ۱۰۵ هنرمند را به نمایش گذاشتند. نیمی از هنرمندان حاضر در این دوره زن بودند. نمایشگاه منارت که از سال ۲۰۲۱ به ابتکار لور دوتویل تأسیس شده، به هنر مدرن و معاصر منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا و هنرمندان این منطقه در سراسر جهان اختصاص دارد.

به گزارش محیا صدیقیان خبرنگار فرهنگی باور خبر به نقل از کیهان لایف، هنر معاصر ایران در هفتمین دوره نمایشگاه بینالمللی «منارت» در پاریس حضوری قابلتوجه داشت؛ رویدادی که هنرمندان و گالریهایی از خاورمیانه و شمال آفریقا را گرد هم آورد تا از طریق نقاشی، مجسمهسازی، عکاسی و دیگر قالبهای هنری، درباره یکی از بنیادیترین پرسشهای زندگی انسان گفتوگو کنند: «خانه کجاست؟»
این نمایشگاه از ۲۲ تا ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار شد و ۳۴ گالری از ۱۸ کشور، آثار ۱۰۵ هنرمند را به نمایش گذاشتند. نیمی از هنرمندان حاضر در این دوره زن بودند. نمایشگاه منارت که از سال ۲۰۲۱ به ابتکار لور دوتویل تأسیس شده، به هنر مدرن و معاصر منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا و هنرمندان این منطقه در سراسر جهان اختصاص دارد.
موضوع محوری این دوره، «خانه کجاست؟» بود؛ پرسشی که برگزارکنندگان آن را فراتر از یک نشانی جغرافیایی یا محل سکونت تعریف کردند. در آثار ارائهشده، خانه گاه به شکل خاطره، زبان، بدن، تعلق فرهنگی، سرزمین یا تجربه مهاجرت ظاهر میشود. هنرمندان تلاش کردهاند نشان دهند که احساس تعلق همیشه به یک مکان ثابت وابسته نیست و ممکن است در طول زندگی، با تجربههای تازه و جابهجاییهای فردی تغییر کند.
آتوسا وحدانی؛ روایت زندگی زنان در قالب مجسمه
یکی از هنرمندان ایرانی حاضر در این نمایشگاه، آتوسا وحدانی، مجسمهساز ساکن پاریس بود که آثارش را با همکاری گالری نگاه ارائه کرد. محور اصلی فعالیت هنری او زندگی و تجربههای زنان در ایران است.
وحدانی مجموعهای با عنوان «پیام در بطری» را به نمایش گذاشت؛ آثاری الهامگرفته از روایتهای واقعی زنان. او در گفتوگو با کیهان لایف توضیح داده است که این مجموعه برایش شبیه پیامی است که در بطری قرار میگیرد و به آب سپرده میشود، با این امید که روزی به دست مخاطبی برسد و داستان زنان شنیده شود.
او همچنین از مجموعه دیگری با عنوان «زن، اکنون و پس از آن» سخن گفته که آغاز آن به سال ۲۰۱۰ بازمیگردد. در این مجموعه، قالبهایی از بدن زنان با پارچه ترمه پوشانده شدهاند؛ انتخابی که به گفته هنرمند، از نمادهای فرهنگی و آیینهای سوگواری در ایران الهام گرفته است. این آثار در گذر زمان تغییر شکل دادهاند و هنرمند در نسخههای جدیدتر، پارچه را از پیکرهها کنار گذاشته است.
طوبی رحیمی؛ چمدانی میان ماندن و رفتن
طوبی رحیمی، هنرمند عکاس ایرانی دیگر حاضر در منارت بود که مجموعهای با عنوان «من هنوز یک چمدان در ایران دارم» را با گالری A2 ارائه کرد.
این مجموعه از تجربه مهاجرت و وضعیت دوستان هنرمند الهام گرفته است؛ افرادی که میان ماندن در کشور، مهاجرت و بازگشت قرار دارند. رحیمی در توضیح این پروژه، چمدان را نمادی از وضعیت معلق انسان میان دو تصمیم میداند؛ وسیلهای که فقط لباس و اشیای شخصی را در خود جای نمیدهد، بلکه میتواند یادآور رابطهها، خاطرهها، بخشهایی از هویت و داستانهای ناتمام نیز باشد.
ایده این مجموعه با تجربه شخصی خود هنرمند نیز پیوند دارد. او به کیهان لایف گفته است که زمانی با قصد ماندن به آلمان سفر کرد، اما در نهایت تصمیم گرفت به ایران بازگردد. همین تجربه، به یکی از نقطههای آغاز پروژه عکاسی او تبدیل شد.
گالریهای ایرانی در کنار هنرمندان منطقه
حضور ایران در منارت تنها به هنرمندان مستقل محدود نبود. گالری ایرانی «شیوا زاهد» که در استانبول فعالیت میکند نیز در این رویداد شرکت داشت و آثار سه هنرمند ایرانی، رضا لواسانی، مهسا کریمزاده و احمد رفیعی را ارائه کرد.
این گالری که حدود یک سال پیش از نمایشگاه تأسیس شده بود، نخستین سال فعالیت خود را با حضور در منارت جشن گرفت. مشارکت آن در کنار گالری نگاه و گالری A2 نشان میدهد که معرفی هنر معاصر ایران در چنین رویدادهایی میتواند از مسیر همکاری میان هنرمندان و فضاهای هنری مستقر در کشورهای مختلف نیز گسترش پیدا کند.
اهمیت موضوع انتخابشده برای این دوره منارت در آن است که به هنرمندان امکان میدهد از زاویههای متفاوت به تجربه انسان معاصر نگاه کنند. برای یک هنرمند، خانه ممکن است یادآور خانواده و خاطرات کودکی باشد؛ برای دیگری، زبان مادری، بدن، فرهنگ یا مکانی که ناچار به ترک آن شده است.
در آثار هنرمندان ایرانی حاضر در این نمایشگاه نیز این مفهوم از مسیرهای متفاوتی بازتاب یافته است: روایت زنان و تجربههای اجتماعی آنان، احساس معلقبودن میان مهاجرت و بازگشت و تلاش برای حفظ پیوند با خاطرات و هویت شخصی.
حضور این آثار در پاریس فرصتی فراهم کرد تا مخاطبان بینالمللی با بخشی از تجربههای هنری معاصر ایران آشنا شوند؛ تجربههایی که صرفاً به یک روایت واحد محدود نیستند و از زندگی روزمره، حافظه، هویت و روابط انسانی سخن میگویند.





