چرا شعر به فراموشی سپرده شد؟

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، حسن (بیژن) صفدری، شاعر، در مورد وضعیت شعر در جامعه میگوید: چرا شعر به حاشیه رفته است؟ ممکن است شما با این نظر موافق نباشید، اما من با توجه به تجربیات شخصی و میدانیام و بر اساس پنجاه سال زندگی با ادبیات و شعر، معتقدم که ادبیات فارسی به ویژه شعر، همواره زنده و پویا بوده است. شعر بخشی جداییناپذیر از زندگی ایرانیان است. نمیتوان انکار کرد که پس از نیما، شعر چهرهای معاصرتر به خود گرفت و در جامعه آن زمان بیشتر مورد توجه قرار گرفت. در طول این سالها، شاعران پرشوری ظهور کردند و دهههای چهل و پنجاه و حتی اوایل دهه سی، از درخشانترین دورههای شعر معاصر ایران به شمار میروند. این شعرها هنوز در ذهنها باقی ماندهاند. اما چه شد که پس از این دههها، چهرههای شعری کمرنگ شدند؟ آیا محو شدند یا در غبار فراموشی گم شدند؟
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، یکی از دلایل نوشتن این سطور، تغییرات ناشی از انقلاب، فروپاشی رژیمهای کمونیستی و ظهور فناوریهای ارتباطی مانند موبایل، ماهواره و اینترنت است که ارتباط انسانها را آسانتر و نزدیکتر کرده است. شعر معاصر ایران نیز از این تأثیرات بینصیب نماند. شعر ما در شعر جهانی ادغام شد و شاعران جدیدی وارد عرصه شدند که دیگر ذهنیت آنها مشابه شاعران دهههای چهل و پنجاه نبود. آنها ساز دیگری میزدند و دنیای فکری و دیدگاههایشان به سمت غرب گرایش داشت. برای اولین بار، شعر معاصر ما چنین درهمآمیختگی شدیدی با غرب را تجربه کرد. پیش از این، هرچند گرایشهای تندی به غرب وجود داشت، اما نادر بود و تأثیر چندانی بر جریان کلی شعر معاصر نداشت.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، در آن دو دهه، شعر یا گرایش سیاسی (عمدتاً چریکی) داشت یا اجتماعی و احساسی بود و فضاهای شعری بسیار محدود بود. با ورود تکنولوژی و گشایش دریچههای تازه به روی مردم، جریانهای جدید و متفاوتی با گذشته شکل گرفتند. شعر به سمت رویکردهای جدیدی مانند شعر ضد پیام، بیمعنا یا معناگریز و فرمهای بیقاعده حرکت کرد. این تغییرات مشابه آنچه امروز در جهان مجازی مشاهده میکنیم، بود. شعر به نوعی از شور و هیجان و به تبع آن از معناهای عمیق تهی شد. شاعران جوان که تازه وارد میدان شده بودند، از عمق معناها بیخبر بودند و به تدریج خوانندگان را به سمت یأس و دلزدگی از شعر سوق دادند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، این رویکردها فضاهای فلجکنندهای ایجاد کردند که خوانندگان ناچار به سوی شاعران دهههای چهل و پنجاه بازگشتند. شعر شاعران جدید کمتر مورد توجه قرار گرفت و خوانندگان دیگر آن اطمینان خاطر را از دست داده بودند که شعر معاصر بتواند آنها را به طرز درخشانی تحت تأثیر قرار دهد. چهرههای شعری دهه شصت نتوانستند به حریم خوانندگان وارد شوند و خوانندگان نتوانستند همگام با شاعران جدید پیش بروند. شعر به قلب و روح آنها نفوذ نمیکرد و افراط در ناهنجاریهای شعری و فرمزدگی باعث شد که خوانندگان این شعرها بیشتر خود شاعران باشند. در مراسم رونمایی از کتابهای شعر، بیشتر حاضرین شاعران و دوستان آنها بودند و خبری از خوانندگان عادی نبود. تاب چنین شعرهایی برای آنها سنگین بود و ناشران از چاپ کتابهای شعر خودداری میکردند یا آنهایی که منتشر میشدند، تیراژ ناچیزی داشتند که مایه شرمساری بود.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، شاعران نیز کتاب شعر دوستان خود را تهیه نکرده و نمیخواندند. به طور خلاصه، همهچیز دست به دست هم داد تا دلسردی ایجاد شود. هرچند هنوز شاعرانی وجود دارند که با وجود اقلیت بودن، به گونهای شعر میگویند که در همین چهار دهه اخیر شاعران درخشانی پا به عرصه گذاشتند، اما متأسفانه در لابهلای شعرهای هجو و بیحجم و بیقاعده گم شدند. چرا که معنا زمانی درخشان میشود که در فضایی سالم رشد کند، اما این فضا توسط آن دسته از شاعران که ذکر شد، کدر و بیرنگ شده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، پس از نوشتن و چاپ پانزده کتاب شعر که هیچیک به درستی پخش نشد و کسی آنها را نخواند، تنها چیزی که نصیب من شد، این انگ شاعری است که به پیشانیام خورده است. وقتی با خود خلوت کردم، متوجه شدم که پر از حرف و احساس هستم، اما دیگر نمیتوانم آنچه را در ذهن دارم، در قالب شعر بنویسم. بنابراین تصمیم گرفتم شعرهایم را به صورت داستان و رمان بنویسم. به محض اینکه به این کار پرداختم، احساس سبکی کردم. بار پنجاه سال نوشتن شعر که هیچیک به درستی خوانده نشد و شاید آنچنان هم درخشان نبودند، باعث شد که من هم از مقتولین آن چهار دهه به حساب بیایم و دریافتم که واقعاً شعر به حاشیه رفته است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، حال اگر شما شاعر، مرا به سخره میگیرید، شاید حق داشته باشید. بنابراین شاعر عزیز، سعی کن شعرت را به گونهای بنویسی که همتراز با شاعران بزرگ باشد تا بتواند در قلب و روح ملتی نفوذ کند و آن را تکان دهد. تا دیگران آن را به سخره نگیرند. سعی کن آنچه را مینویسی، ثمره ذهن خودت باشد و چنان متعالی شود که زمان و مکان را درنوردد و ابدی باشد. این حرکتی است به سوی به میدان آوردن شعر از آن حاشیهای که به آن رانده شده است.



