دوره ناصرالدینشاه را از تصاویر ناشناخته کاخ گلستان کشف کردم

“`html
سرویس هنر پایگاه خبری الفبای رشد؛ ایرج راد یکی از هنرمندانی است که نقش بسزایی در تاریخ معاصر تئاتر ایران ایفا کرده است. او نه تنها به عنوان بازیگر، بلکه به عنوان کارگردان، مدیر و فعال صنفی نیز شناخته میشود. هنرمندی که در کنار چهرههای بزرگی همچون عزتالله انتظامی و محمدعلی کشاورز قرار داشته و تحصیلات خود را در دانشگاه تهران و سپس در دانشگاه کاردیف انگلستان ادامه داده است. سالها فعالیت مستمر او در تئاتر، سینما و تلویزیون، فرصتی برای مواجهه با تحولات مختلف هنر ایران فراهم کرده است. انتشار کتابی با عنوان «همیشه ناصرالدینشاه» درباره زندگی و فعالیتهای هنری او، فرصتی برای بازخوانی تجربیات فردی و مرور بخشی از تاریخ هنر ایران به شمار میرود؛ از خاطرات نسل طلایی تئاتر و اهمیت آموزش و انضباط حرفهای تا وضعیت کنونی گروههای نمایشی و ضرورت اقتباس از ادبیات و اسطورههای ایرانی. راد در گفتوگویی صریح و امیدوارانه، از دغدغههایی سخن میگوید که به اعتقاد او، آینده تئاتر ایران را تحت تأثیر قرار میدهند. این دغدغهها از فقدان ساختارهای حمایتی و تضعیف گروههای نمایشی آغاز میشود و تا ضرورت بازگشت تفکر و اندیشه به متن و اجرای تئاتر ادامه مییابد.
او در پاسخ به این سؤال که آیا از ورود به جزئیات زندگی شخصی و قضاوت دیگران نگران بوده است، بیان میکند: «چندین بار پیشنهاد شده بود که کتابی درباره زندگی و فعالیتهای هنریام منتشر شود، اما خیلی تمایلی نداشتم، زیرا گاهی با خودم فکر میکردم هدف از انتشار آن چیست؟ آیا فقط به دنبال فروش و منفعت مادی برای ناشر است یا هدفی فرهنگی و ماندگار دنبال میشود؟ تا اینکه با بیژن شکرریز آشنا شدم و اطمینان پیدا کردم که این کتاب بهدرستی تدوین خواهد شد و به حاشیهها نخواهد پرداخت. برای من مهم بود که کتاب، روایت ساده و صادقانهای از زندگی فردی باشد که سالها در عرصه تئاتر، سینما و تلویزیون فعالیت کرده است. نگران قضاوت دیگران نبودم، زیرا قضاوت برایم اهمیت ندارد. من همان کسی هستم که زندگی کردهام و کارهایی را انجام دادهام که در کتاب به آنها اشاره شده است. مخاطبان و بهویژه هنرمندان میتوانند با خواندن آن با بخشهایی از زندگی من آشنا شوند که شاید در تصویر و روی صحنه کمتر دیده باشند.»
راد در ادامه به تفاوتهای انتشار زندگی یک هنرمند در قالب کتاب با ثبت در تصویر یا مستند اشاره میکند و میگوید: «هر کدام از این قالبها جایگاه خاص خود را دارند. بازی روی صحنه یک حس دارد و حضور مقابل دوربین حس دیگری ایجاد میکند. اما آثار مربوط به زندگی هنرمندان دو کاربرد مهم دارند. نخست اینکه در زمان حیات هنرمند، مخاطبان میتوانند آن را بخوانند و با تجربیات او آشنا شوند. کاربرد دوم این است که بعد از درگذشت هنرمند، کتاب بهعنوان بخشی از تاریخ هنر باقی میماند. وقتی آثار متعددی درباره هنرمندان منتشر شود، پژوهشگران آینده میتوانند با کنار هم قرار دادن این روایتها به شناخت دقیقتری از وضعیت هنر در دورههای مختلف برسند.»
او همچنین بر اهمیت ثبت تاریخ شفاهی هنرهای نمایشی تأکید کرده و میگوید: «ثبت این تجربهها اهمیت زیادی دارد. این کار فقط محدود به تئاتر نیست و در رشتههای مختلف هنری میتواند انجام شود. زندگی یک هنرمند فقط آن چیزی نیست که مخاطب روی صحنه یا مقابل دوربین میبیند. بخش مهمی از جذابیت زندگی هنرمندان مربوط به پشت صحنه است؛ اینکه چگونه زندگی کردهاند و چه دشواریهایی داشتهاند. نباید فرصت ثبت تجربههای هنرمندان را از دست بدهیم.»
راد در ادامه به تجربه تحصیل خود در دانشگاه کاردیف انگلستان اشاره میکند و میگوید: «پس از پایان تحصیل در دانشگاه تهران، با نمرات خوبی فارغالتحصیل شدم و به دانشگاه کاردیف رفتم. یکی از نکات جالب این بود که فعالیت حرفهای بازیگران و کارگردانان در آنجا به صورت مستمر ادامه دارد. بازیگر باید دائماً بدن و صدای خود را آماده نگه دارد. در آنجا، مدیر صحنه جایگاه بسیار مهمی دارد و کارگردان مسئولیت اجرای مستمر را به او واگذار میکند.»
او همچنین درباره معیارهای خود برای پذیرش نقشها میگوید: «همیشه تلاش کردهام در انتخاب کار منطقی رفتار کنم. ابتدا متن را میخوانم و سپس به نقشی که قرار است بازی کنم توجه میکنم. برایم مهم است که نقش جای خلاقیت و نوآوری داشته باشد. البته همه کارهایی که انجام دادهام الزاماً به آن شکلی که انتظار داشتم پیش نرفتهاند، اما هر تجربهای بخشی از مسیر زندگی هنری من است.»
راد در پایان به ایفای نقش ناصرالدینشاه در آثار مختلف اشاره کرده و میگوید: «ناصرالدینشاه را در مقاطع مختلفی از سلطنت بازی کردهام و هر کدام از این مقاطع تفاوتهای زیادی دارند. شناخت دقیقتر این شخصیت تاریخی نیازمند مطالعات عمیق است.»
“`



