چگونه قانون اسلامی شکل گرفت؟

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، جلد اول کتاب «آیات الاحکام قرآن» به ویراستاری کارن باوئر، دانشیار موسسه مطالعات اسماعیلی، سیدمحمد قاری سیدفاطمی، استاد حقوق بشر تطبیقی و نظریههای حقوق اسلامی در موسسه المهدی و دانشگاه مفید، رابرت گلیو، استاد مطالعات عربی در موسسه مطالعات عربی و اسلامی دانشگاه اکستر، و دوین جی. استیوارت، استاد مطالعات عربی و اسلامی در دانشگاه اموری، به تازگی در ۵۲۸ صفحه توسط موسسه المهدی در بیرمنگام منتشر شده است.
محور اصلی این اثر بر این پرسش متمرکز است که چرا قرآن شامل آیات حقوقی است و علما چگونه این آیات را در طول تاریخ تفسیر کردهاند؟ کتاب «آیات الاحکام قرآن» با بررسی ماهیت قانون در قرآن و اندیشه اسلامی، به ویژه از منظر بنیادین و اغلب نادیده گرفته شده احکام قرآن، مطالعهای جامع در خصوص چگونگی ظهور قانون اسلامی از تفسیر کتاب مقدس قرآن ارائه میدهد.
این کتاب از طریق تحلیل دقیق متون کلاسیک و معاصر، نشان میدهد که چگونه فقهای سنتهای سنی، شیعه و اباضیه در مورد معنا، دامنه و کاربرد آیات حقوقی بحث کردهاند. اثر با استفاده از منابع اولیه کمیاب و دیدگاههای فلسفی، منبعی ضروری است که تعامل غنی بین وحی الهی، استدلال حقوقی و پژوهش اخلاقی در اسلام را روشن میکند.
کتاب شامل پنج بخش و هفده فصل است. مقدمه کتاب با همکاری سیدمحمد قاری سیدفاطمی، کارن باوئر، رابرت گلیو و دوین جی. استیوارت تحت عنوان «آیات الاحکام قرآن-روندهای تاریخی تا معاصر» آغاز میشود. بخش اول، با عنوان قرآن، اخلاق و حقوق، شامل پنج فصل است. در این بخش، هولگر زلنتین، «به سوی پیشاتاریخ حقوق اسلامی: کتاب مقدس عبری، عهد جدید و قرآن» را نوشته، نیکولای سینای «جایگاه قانون الهی در الهیات اخلاقی قرآن» را تألیف کرده، کارن باوئر و فراس حمزه «اخلاق قرآنی به مثابه قانون قرآنی» را قلم زدهاند، عبله حسن «افسانه مخاطب مرد برگزیده و پیامدهای آن برای آیات الاحکام» را منتشر کرده و در نهایت غلامرضا اعوانی «در باب جهانشمولی احکام الهی در برابر تفسیر علّی و معلولی آیات الاحکام» را به چاپ رسانده است.
بخش دوم کتاب با عنوان «گونه تاریخی احکام قرآن» شامل دو نوشتار به قلم دوین جی. استیوارت، همچنین سیدمحمد قاری سیدفاطمی و سیدوجیه الحسنشاه است. «هرمنوتیک حقوقی و مرجعیت دینی در کتاب احکام القرآن نوشته جصاص الرازی» و «برداشت امامیه از آیاتالاحکام» مجموعه نوشتارهای این بخش را تشکیل میدهند.
بخش سوم کتاب «تفسیر آیات الاحکام» نام دارد. در این بخش، نورا کی. اشمید «آیات الاحکام در اندیشههای نخستین اباضی» را نوشته، «بیربط بودن معنای قرآن: فنون تفسیری اخباری شیعی و آیات حقوقی قرآن» اثر رابرت گلیو منتشر شده، ام. اشرف عادل «استدلالهایی در باب تغییرپذیری مشروط مجازاتهای حدود» را نگاشته و عمرانعلی پنجوانی «پیامدهای متافیزیکی و حقوقی نخستین نمونه آیات الاحکام – سیر معنوی حضرت محمد (ص) در پرتو واجب بودن نماز شب در سوره مزمل» را به رشته تحریر درآورده است.
عنوان بخش پنجم کتاب «دیدگاههای فلسفی معاصر» است. سه مقاله این بخش شامل «معنابخشی به ایمان واجب در قرآن» به کوشش حمید وحید، «رویکرد مبتنی بر نظریه تصمیمگیری به حجیت آیات قاعدهمند قرآن» از محمود مروارید و «دیدگاه وجودی در باب آیات الاحکام قرآن» نوشته عارف ابوالحسین است.
بخش پایانی کتاب «مسیرهای حقوقی و اخلاقی معاصر» نام دارد. در این بخش، الیور لیمن «قوانین و آیینها در قرآن: آیا نقشی برای عقل وجود دارد؟» و محمدزبیر عباسی «بازسازی شریعت از طریق اجتهاد قضایی – حقوق ارث زنان بیوه بدون فرزند در مذهب اثنیعشری در پاکستان» را نگاشتهاند و دیگر نوشتارهای فصل پایانی شامل اثر سارا تلیلی با عنوان «چیزهای خوبی را که خدا برایتان حلال کرده، حرام نکنید: گیاهخواری اخلاقی در اسلام و ورای آن» و اتین انوار با عنوان «آیات روشن قرآن (آیات الاحکام) و اخلاق زیستمحیطی» است.



