بررسی تأثیر روزنامه استخر بر شکلگیری تاریخ انقلاب مشروطه فارس

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، در نشستی که در صبح روز چهارشنبه در شیراز برگزار شد، جمال کامیابی، معاون اسناد و کتابخانه ملی منطقه جنوب کشور، اعلام کرد: از دو سال پیش، همایشی با عنوان تاریخ مطبوعات محلی در سطح ملی آغاز شده است و تصمیم بر این شد که در فاز دوم، این همایش به شکل منطقهای برگزار گردد. وی افزود: در منطقه جنوب، گفتوگوهایی با صاحبنظران آغاز شده و خوشبختانه تعداد مقالات و چکیده مقالات در استان فارس قابل توجه بوده است. کامیابی همچنین از تمدید مهلت پذیرش آثار تا ۱۵ شهریورماه جاری خبر داد و اظهار امیدواری کرد که در این راستا، بخش آرشیو موزه گنجینه فارس نیز ساماندهی شود.
وی با اشاره به یکی از آسیبهای روششناختی در مطالعات تاریخی، بر تمرکزگرایی تأکید کرد و گفت: در حالی که مشروطه یک پدیده متکثر است، تاریخنگاری بدون توجه به این دوره تاریخی ناقص خواهد بود. با توجه به اینکه مطبوعات در آن زمان نقش مهمی در تولید، توزیع و تکثیر آگاهی داشتند، بررسی مطبوعات امری ضروری است.
مرجان یزدان پناهی، مدیر اسناد و کتابخانه ملی منطقه جنوب کشور، نیز در این نشست که سیروس رومی، پیشکسوت روزنامهنگاری و پژوهشگر تاریخ مطبوعات نیز در آن حضور داشت، از ایجاد پنلی با موضوع قشقاییها و اقوام در این همایش خبر داد که میتواند در بخش جنبی همایش برگزار شود تا تحلیلهایی از این دوره ارائه گردد. وی همچنین از دیجیتالسازی نشریات در استان فارس خبر داد و گفت: در این زمینه نیاز به ساماندهی مطبوعات به شکل دیجیتال داریم. یزدان پناهی از ارسال ۱۶ مقاله از سوی دانشگاهیان به این همایش خبر داد و افزود: هدف این رویداد تأمین منابع دیجیتال برای مرکز است.
محمدمهدی مرادی خلج، پژوهشگر و مورخ، در این نشست اظهار داشت: در دوره مشروطه، ۱۰۴ نشریه وجود دارد که با توجه به این تعداد و مقایسه آن با مساحت شیراز، چاپخانهها و میزان سواد، قابل توجه است. وی با استقبال از پرداختن به اقوام در این همایش، خاطرنشان کرد: نشریاتی از وابستگان اقوام فارس در این دوره وجود دارد که میتواند مورد توجه قرار گیرد، زیرا در دوره مشروطه، عشایر نیز نشریات مستقل خود را داشتند. مرادی خلج با تأکید بر تأثیر نشریات در افزایش نشاط فکری، گفت: قبل از مشروطه، بیش از یکصد نشریه دولتی، ملی و فراملی وجود داشت که در ایجاد فضای مشروطه مؤثر بودند و نقش مطبوعات در این زمینه بیبدیل است.
وی افزود: نزاعهای سیاسی و فرهنگی از دل نشریات بیرون میآید و تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را میتوان بهطور خاص از نشریات استخراج کرد. به گفته او، هرگاه به نشریات میدان داده شده، تأثیرگذار بودهاند. مرادی خلج با بیان اینکه شمای سیاسی کشور بر اساس فعالیت نشریات سنجیده میشود، تصریح کرد: متأسفانه در آرشیو نشریات فارس با کمبود مواجه هستیم و نیاز به همتی بلند برای ساماندهی این نشریات که اغلب در خانهها نگهداری میشوند، داریم. وی همچنین بر لزوم جلب اعتماد خانوادههایی که اسناد تاریخی دارند، تأکید کرد.
در بخش دوم این نشست، مسعود شفیعی سروستانی به بررسی نقش روزنامه استخر در ثبت و تدوین تاریخ انقلاب مشروطه فارس پرداخت و این همایش را فرصتی طلایی برای رفع نقایص آرشیو نشریات فارس دانست. وی گفت: استان فارس نقطه ثقل سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بوده و فارسیها در روزنامهنگاری پیشگام بودهاند. شفیعی سروستانی با بیان اینکه پر دوامترین روزنامههای کشور در فارس منتشر شدهاند، افزود: روزنامه استخر در دوره مشروطه از مخاطبان زیادی برخوردار بوده است. او همچنین به انتشار روزنامه گلستان در این دوران اشاره کرد که گستره وسیعی از لحاظ مخاطب در استان فارس داشت.
شفیعی سروستانی در ادامه به اهمیت نشریات در دوران مشروطه پرداخت و گفت: نخستین شماره استخر در سال ۱۲۹۷ منتشر شده است. وی همچنین به نقش این روزنامه در دوران مشروطه اشاره کرد و گفت: محمدحسین استخر، بنیانگذار سنت ثبت تاریخ شفاهی در استان فارس است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، نخستین همایش تاریخ مطبوعات محلی ایران به میزبانی مرکز اسناد و کتابخانه ملی منطقه جنوب کشور در شیراز در آذرماه ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد.



