«جایزه بینالمللی مستوره؛ تجلیل از زنان تأثیرگذار کُرد»

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، بهمن بهرامنژاد روز چهارشنبه در نشست خبری به تشریح این رویداد پرداخت و گفت: «جایزه بینالمللی مستوره» با حمایت وزارت علوم و استانداری کردستان برگزار میشود و هدف آن تجلیل از زنانی است که در زمینههای مختلف فرهنگی و اجتماعی و همچنین در حفظ و گسترش ادب، تاریخ و آداب و رسوم منطقه نقشآفرینی کردهاند.
وی با اشاره به رویکرد دانشگاه کردستان در حوزه فرهنگ و هنر افزود: این دانشگاه در راستای حرکت به سوی دانشگاه نسل چهارم، تلاش کرده است ارتباط خود را با جامعه تقویت کند و ظرفیتهای علمی و فرهنگی خود را در خدمت پاسخگویی به نیازهای جامعه قرار دهد.
بهرامنژاد ادامه داد: دانشگاه کردستان امروز به مرکزی برای تبادل دیدگاهها و کمک به حل مسائل جامعه تبدیل شده و حدود ۴۰ درصد از برنامههای دانشگاه به منظور پاسخگویی به نیازهای جامعه دنبال میشود.
مدیر پژوهشکده کردستانشناسی دانشگاه کردستان نیز در این نشست، شکلگیری جایزه مستوره را نتیجه یک مطالبه فرهنگی و اجتماعی دانست و گفت: دانشگاه کردستان به عنوان کانون اندیشه در منطقه، در مسیر تبدیل شدن به دانشگاه نسل چهارم قرار دارد؛ دانشگاهی که مأموریت خود را تنها به آموزش، پژوهش و کارآفرینی محدود نمیکند و نسبت به مسائل و نیازهای بومی و محلی نیز مسئولیت دارد.
یادگار کریمی با اشاره به تجربه برگزاری «جایزه قلم ههژار» افزود: پس از برگزاری این رویداد و دریافت بازخوردهای مثبت، مطالبات مختلفی از سوی سازمانهای مردمنهاد، انجمنهای ادبی و نهادهای مدنی حوزه بانوان مطرح شد که بر ضرورت ایجاد بستری تخصصی برای شناسایی و معرفی زنان اثرگذار کُرد تأکید داشت.
وی ادامه داد: در پاسخ به این مطالبه، «جایزه مستوره» طراحی شد و اساسنامه آن در چهار محور علمی، فرهنگی، اجتماعی و مذهبی تدوین شده است.
کریمی درباره شیوه انتخاب برگزیدگان این جایزه گفت: کمیته علمی با تکیه بر خرد جمعی و استفاده از دیدگاه نخبگان، روشنفکران و فعالان مدنی، فرآیند شناسایی و انتخاب افراد را دنبال میکند و در نهایت چهار برگزیده ویژه و چهار شایسته تقدیر معرفی خواهند شد.
مدیر پژوهشکده کردستانشناسی دانشگاه کردستان تأکید کرد: در طراحی این جایزه تلاش شده است از نگاه محدود و صرفاً نخبهگرایانه فاصله گرفته شود؛ بنابراین قرار نیست فقط زنان شناختهشده و مطرح در سطح جامعه مورد توجه قرار گیرند، بلکه زنانی که در جوامع محلی و حتی روستاهای دورافتاده کردستان با فعالیت و کنشگری خود منشأ اثر بودهاند نیز امکان دیده شدن خواهند داشت.
کریمی هدف از بینالمللی شدن این جایزه را ایجاد پیوند میان میراث تاریخی و فرهنگی کردستان با ظرفیتهای امروز عنوان کرد و گفت: انتخاب نام «مستوره» به دنبال پیوند دادن ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و هویتی مستوره اردلان، به عنوان نماد زن اندیشمند کُرد، با معیارها و استانداردهای امروز است.
به گفته وی، بر اساس برنامهریزی انجامشده، جشنواره اصلی و مراسم اهدای جوایز نخستین دوره «جایزه بینالمللی مستوره» اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد سال ۱۴۰۶ برگزار خواهد شد.
کریمی ابراز امیدواری کرد این رویداد در ادامه به نهادی پویا برای معرفی و بازنمایی جایگاه زنان در جامعه کُردی تبدیل شود و بتواند تصویری دقیقتر از نقش و اثرگذاری آنان در توسعه پایدار ارائه دهد.
انتخاب نام مستوره برای این جایزه، یادآور یکی از چهرههای برجسته فرهنگی و ادبی کردستان است. ماهشرفخانم قادری، متخلص به مستوره و مشهور به مستوره اردلان یا مستوره کردستانی، در سال ۱۲۲۰ قمری در سنندج و در خانوادهای اهل فرهنگ، همزمان با حکومت اماناللهخان والی اردلان، متولد شد.
مستوره برخلاف بسیاری از زنان دوره خود، از امکان فراگیری علوم زمانه برخوردار شد و خانوادهاش او را در آموختن دانش همتراز با مردان تشویق کردند. استعداد ادبی او سبب شد به یکی از شاعران شناختهشده دوره خود تبدیل شود و در حوزه تاریخنگاری نیز جایگاهی ویژه پیدا کند.
او در ۱۷ سالگی به اجبار با خسروخان، فرزند اماناللهخان والی سنندج، ازدواج کرد. با توجه به علاقه خسروخان به شعر، مستوره نیز در این مسیر بیشتر مورد تشویق قرار گرفت و بخش مهمی از زندگی خود را به مطالعه، شعر و نگارش تاریخ اختصاص داد.
اما این دوره آرامش طولانی نبود. خسروخان اردلان در سال ۱۲۵۰ هجری قمری بر اثر بیماری کبدی و در ۲۹ سالگی درگذشت. مرگ همسر و سپس از دست دادن برادر جوانش، ابوالمحمد، تأثیر عمیقی بر زندگی مستوره گذاشت و او را به انزوا، مطالعه آثار دینی و تألیف کتاب «عقاید» سوق داد.
مستوره در سال ۱۲۶۳ سنندج را ترک کرد و راهی سلیمانیه شد و سرانجام در همان شهر از دنیا رفت. از آثار شناختهشده او میتوان به دیوان شعر مشتمل بر حدود دو هزار بیت در قالبهای مثنوی و غزل، «تاریخ اردلان» و «عقاید و شرعیات» اشاره کرد؛ آثاری که نام مستوره اردلان را در تاریخ شعر و تاریخنگاری کردستان ماندگار کردهاند.



