گرامیداشت مقام والای محدث بزرگ، حضرت عبدالعظیم حسنی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، یکصد و هشتادمین نشست از سلسله نشستهای فرهنگ مهدوی با برگزاری آیین تجلیل از عالم بزرگوار، محدث ارجمند حضرت عبدالعظیم حسنی (علیه السلام) و رونمایی از دانشنامه راویان مهدوی برگزار شد. این نشست با حضور علی اکبر مهدی پور تبریزی، استاد حوزه و نویسنده، سید مهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف، اسماعیل شفیعی سروستانی، مدیر مسئول موسسه فرهنگی هنری موعود عصر (عج)، سید کاظم طباطبایی، رئیس دانشگاه علوم و حدیث، محمد شجاعی، ابراهیم شفیعی سروستانی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و حدیث و مرکز مطالعات استراتژیک و مسعود دریس، پژوهشگر فرهنگ مهدوی در سالن اجتماعات دانشگاه علوم و حدیث در جوار مضجع شریف حضرت عبدالعظیم حسنی برگزار گردید.
اسماعیل شفیعی سروستانی در آغاز نشست با اشاره به واقعه رجعت و بازگشت مؤمنان به همراه امام عصر (عج) اظهار داشت: شرط اصلی همراهی با امام مبین، برخورداری از معرفت عمیق است که در وجود شخصیتهای بزرگی چون سلمان فارسی و مالک اشتر نیز مشاهده میشود. اگر امروز در شهرهایی چون ری، شیراز و مشهد، مردان و زنان نامآوری تربیت شدهاند که حامی ولی خدا هستند، این امر جز از مسیر کسب معرفت حقیقی محقق نشده است. وی افزود: اهل قلم، منبر و مبلغان دینی که پرچمداران نشر معارف اهلبیت (ع) هستند، وظیفهای خطیر در ترویج این معرفت دارند تا زمینه برای نصرت امام فراهم شود.
مدیر مؤسسه موعود در ادامه به تاریخچه تأسیس این مؤسسه در سال ۱۳۷۴ و آغاز فعالیت رسمی آن در مردادماه ۱۳۷۵ اشاره کرد و گفت: این مجموعه نخستین مؤسسه با رویکردهای جهادی، دشمنشناسی و صهیونیسمستیزی در ایران تحت نام امام عصر (عج) است و تداوم ۳۰ ساله آن مرهون عنایات خاص حضرت ولیعصر (عج) میباشد. وی همچنین به کارنامه این مؤسسه در حوزه دانشنامهنویسی و نشر پرداخت و افزود: مؤسسه موعود تاکنون تجربه تدوین ۴ اثر دائرهالمعارفی بزرگ را داشته است، از جمله ماخذشناسی جامع مهدویت که در ۸ جلد منتشر شده و عصارهای از ۲۰۰۰ کتاب و تألیفات ۱۴ قرن گذشته است. سایر فعالیتهای این مجموعه شامل انتشار ۳۰ ساله مجله «موعود» (به عنوان تنها نشریه مهدوی کشور)، انتشار مجله عربی «صراط»، برگزاری ۲۱ سال نشستهای مسلسل فرهنگ مهدوی و وجود ۴۰ هزار مقاله در پایگاه اطلاعرسانی موعود است و بهزودی از «ویکی موعود» نیز رونمایی خواهیم کرد.
سید مهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه، در ادامه با تجلیل از مجاهدتهای ۳۰ ساله مؤسسه «موعود عصر (عج)»، وقف این مؤسسه توسط اسماعیل شفیعی سروستانی را الگویی ارزشمند برای سایر مجموعههای فرهنگی دانست و بر لزوم مستندسازی تحولات جریان مهدویت در عصر حاضر تأکید کرد. وی در بخش دیگری از سخنان خود به پیشرفتهای چشمگیر مکتب اهلبیت (ع) در جهان معاصر اشاره کرد و افزود: آیا محبان اهلبیت (ع) در عصر حاضر پیشرفت کردهاند یا عقبنشینی داشتهاند؟ واقعیت این است که پس از تحقق انقلاب اسلامی، موازنه قدرت به نفع جبهه حق تغییر کرد. زمانی مرجعیت شیعه در قم برای نجات مسلمین دست به دعا برمیداشت، اما امروز همان جبهه با تکیه بر ایمان و خودباوری، در برابر دشمنان ایستادگی کرده و با موشکباران متجاوزان، سیلی محکمی به رژیم صهیونیستی میزند.
وی با مقایسه وضعیت تاریخی شیعه و اقتدار امروز آن توضیح داد: زمانی امامان ما در عسگر و تحت محدودیت شدید بودند، اما امروز فریاد حمایت از هر کسی که علیه رژیم صهیونیستی بجنگد، بلند است. این عزت، ثمره مکتب اباعبدالله الحسین (ع) است که به ما آموخت، حفظ دین و مجاهدت، لازمه همراهی با ولی خداست. وی در پایان پیشنهاد داد: از مؤسسه موعود و شخص آقای شفیعی سروستانی میخواهم که علاوه بر ترویج معارف، تاریخ تحقق جریان مهدویت و مستندات انقلاب اسلامی را نیز به صورت علمی تدوین کنند. چراکه مستندسازی این حقیقت که چگونه جریان ضد صهیونیستی از آغاز تا امروز به چنین قدرتی دست یافته است، برای تاریخ و آیندگان ضرورت دارد.
سید کاظم طباطبایی، رئیس دانشگاه علوم حدیث، ضمن اشاره به عظمت نعمتهای الهی و لزوم شکرگزاری، بر نقش محوری حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) در ترویج تشیع و روایات مهدوی تأکید کرد و انتظار فرج را بالاترین مرتبه گشایش در دین دانست. وی با اشاره به آیه شریفه «و ان تعدوا نعمت الله لاتحصوها»، عظمت نعمتهای الهی را بیشمار خواند و گفت: «نعمت اسلام، تشیع، دوستی اهلبیت (ع)، تلاش در مسیر مهدویت، انقلاب اسلامی و حضور در این مقطع تاریخی، همگی از نعماتی هستند که نیازمند شکر مضاعفاند. با پیروزی ایران اسلامی و شکست آمریکا و اسرائیل، باید زمینه را برای ظهور امام مهدی (عج) آماده سازیم.
وی در ادامه به معرفی شخصیت حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) پرداخت و اظهار کرد: حضرت عبدالعظیم (ع) که از نسل شریف امام حسن مجتبی (ع) هستند، حدود ۱۰۰ روایت در منابع حدیثی ما دارند که بسیاری از آنها مستقیماً از امام جواد (ع) و احتمالاً امام رضا (ع) و امام هادی (ع) نقل شده است. طباطبایی با بیان اینکه در دوران خفقان عباسی، افرادی مانند حضرت عبدالعظیم (ع) به دلیل نسبت خانوادگی با ائمه (ع)، مصونیت بیشتری داشتند و توانستند روایات مستقیمی از ایشان نقل کنند، افزود: ایشان با هجرت از مدینه به ری، این شهر را به یکی از پایگاههای علمی مهم تشیع تبدیل کردند. تا حدی که حدود سالهای ۳۰۰ تا ۳۲۰ هجری، فردی چون کلینی، ایشان را «شیخ و اصحابنا» (مرجع و پیشوای اصحاب ما) در این منطقه میخواند.
وی به برجستگی روایات مهدوی در میان احادیث نقل شده از حضرت عبدالعظیم (ع) اشاره کرد و گفت: جناب عبدالعظیم (ع) روایاتی را نقل کردهاند که ناظر به دوره غیبت امام مهدی (عج) و وظایف منتظران است. این فرهنگسازی که هنوز امام متولد نشده، کتابهایی در مورد غیبت و ویژگیهای ایشان نوشته شده، نشان از اهمیت این دوره و آمادگی شیعه برای آن دارد. وی با قرائت روایتی از غیبت نعمانی، انتظار فرج را دارای چنان عظمتی دانست که برابر با حضور در محضر امام مهدی (عج) است. طباطبایی همچنین روایتی از امام سجاد (ع) مبنی بر اینکه «انتظار فرج، خود فرج است» را قرائت و تأکید کرد: اگر کسی بتواند خود را بسازد و شایسته وصف منتظر بودن باشد، به نفس فرج دست یافته است.
طباطبایی به ذکر سندی از شیخ صدوق (ره) پرداخت و به زیبایی سلسله اسامی اهل بیت (ع) در این سند اشاره کرد. او بر لزوم توجه به میراث ماندگار راویان حدیث، از جمله حضرت عبدالعظیم (ع) و ایجاد شبکههای حدیثی تأکید کرد و اهمیت مستندسازی روایات و تاریخ را برای درک بهتر جریان مهدویت ضروری دانست. او با اشاره به دغدغه شیعیان در دوران امام جواد (ع) برای پذیرش امامت در سنین کودکی، به الگوی رفتاری «علی بن جعفر» فرزند امام صادق (ع) استناد کرد. وی گفت: علی بن جعفر با وجود کهولت سن و جایگاه علمی رفیع در مسجدالنبی، در برابر امام جواد (ع) -که کودکی هشتساله بودند- چنان تواضعی نشان دادند که به شاگردان خود فهماندند امامت، انتصاب الهی است، نه به ریش سفید و کهولت سن. این رفتار، یک جریانسازی حیاتی برای پذیرش امامتهای بعدی و در نهایت مسئله غیبت بود.
وی افزود: حضرت عبدالعظیم (ع) نیز با همین روحیه تسلیم در برابر امام، در شرایطی که خفقان اجازه نمیداد حتی نامی از امام مهدی (عج) برده شود، به خدمت امام جواد (ع) رسیدند و دقیقترین سؤالات را درباره هویت امام قائم مطرح کردند. طباطبایی با اشاره به روایت مشهور حضرت عبدالعظیم (ع) از امام جواد (ع) بیان کرد: اینکه حضرت عبدالعظیم (ع) در متن سوال خود از امام جواد (ع) امیدوارند که ایشان همان امام قائم باشند، نشاندهنده عمق درک ایشان از معارف مهدوی است. امام جواد (ع) در پاسخ، ضمن تصحیح این نگاه، ویژگیهای اختصاصی امام زمان (عج) را تبیین کردند؛ اینکه ایشان هنوز متولد نشدهاند، از نسل سوم ایشان هستند و غیبتشان طولانی خواهد بود. این روایات در آن عصر خفقان، نقش قطبنما را برای شیعیان ایفا میکرد تا در میان فرقههای انحرافی، راه را گم نکنند.
طباطبایی در بخشی از سخنان خود با تحلیل فضای سیاسی و اجتماعی جهان امروز اظهار کرد: مشاهده ساختار ناعادلانه و تحمیلی نظام سلطه جهانی باعث شده است تا اشتیاق به موعود، حتی در میان کسانی که به خدای متعال یا دین خاصی باور ندارند، به یک مطالبه جدی تبدیل شود. وجدانهای بیدار در اقصی نقاط جهان درک کردهاند که این نظام ظالمانه باید برچیده شود؛ از اینرو، انتظار منجی دیگر منحصر به مرزهای تشیع یا ادیان ابراهیمی نیست، بلکه افقی عام و جهانی یافته است.
وی با اشاره به آموزهای در سیاستنامه خواجه نظامالملک مبنی بر لزوم تمرکز بر امور تخصصی، موفقیت مؤسسه موعود را مصداق بارز قاعده «مردی و یک کار» دانست و گفت: تجربه تاریخی انقلاب نشان داده است هرگاه مجموعهای بر یک حوزه تخصصی تمرکز یافته، دستاوردهای ماندگار آفریده است. جناب آقای اسماعیل شفیعی سروستانی با تمرکز خستگیناپذیر طی سه دهه، نماد حقیقی این اصل هستند؛ ایشان تمام همت خود را صرف پژوهش و ترویج مهدویت کردهاند و دستاوردهای امروز این مؤسسه، حاصل همین تمرکز هدفمند و مداوم است.
طباطبایی با اشاره به پروژه دانشنامهنگاری مؤسسه موعود، تدوین این آثار را نیازمند شجاعت علمی دانست و افزود: «دانشنامهنگاری در حقیقت تبیین معماری نظام باورداشت فرجامین تشیع در دنیای معاصر است. هدف ما باید تولید اثری باشد که ضمن برخورداری از اتقان علمی، برای مخاطب عام نیز قابل فهم باشد و به عنوان ماده اولیه تمدنسازی مهدوی ایفای نقش کند. وی با تأکید بر اینکه مهدویت منظومهای جامع از قرآن، حدیث، کلام، تاریخ و علوم انسانی است، تصریح کرد: هنر این دانشنامهها، عبور دادن دادههای نخبگانی از صافی علمی و تبدیل استدلالهای پیچیده متکلمان و محدثان به زبانی روان برای تودههاست تا میراث گذشتگان از آسیبهای خرافی پیراسته شود.
طباطبایی در پایان با تأکید بر لزوم پیوند میان میراث کهن مکاتب قم و بغداد با نیازهای امروز، گفت: این دانشنامهها میکوشند بدون تحمیل رأی شخصی، آرا و اقوال را با رویکرد نقد و بررسی عالمانه منعکس کنند. جامعهای که در حوزههای اعتقادی و هویتی، دانشنامه تخصصی قوی داشته باشد، در طوفانهای فکری دچار تزلزل نخواهد شد. امید است با ایجاد زیرساختهای پایدار و ساختاری فراتر از افراد، این میراث عظیم به عنوان حافظه جمعی جامعه منتظر، به سرعت تکمیل و در اختیار نسل جوان قرار گیرد.
علی اکبر مهدیپور، استاد حوزه با اشاره به اینکه بشارت به ظهور موعود از زمان حضرت آدم (ع) آغاز شده است، گفت: این آموزه منحصر به اسلام نیست؛ بلکه در تمامی کتب آسمانی انبیای گذشته نیز ردپای آن به وضوح دیده میشود. در میان ۳۴ کتاب منتسب به انبیای گذشته که امروز در دسترس است، بخشهای متعددی به موضوع ظهور اختصاص یافته است. برای نمونه، زبور حضرت داوود (ع) در واقع یک کتاب مهدوی است که اگر بشر به دانش بازخوانی آن دست یابد، درخواهد یافت که تمامی آن، سرود بلند ظهور و ستایش منجی بشریت است.
وی با استناد به متون تاریخی افزود: در کتابهای کهن، بشارت به قدوم پیامبر اسلام (ص) و ظهور امام زمان (عج) به گونهای ترسیم شده که گویی مخاطب آن، فردی است که در حال مشاهده عینی است. این نشان میدهد که حقیقت مهدویت، حقیقتی فرامکانی و فرامانی بوده که از دیرباز در حافظه کتب الهی ثبت شده است.



