پیوند دل و هنر؛ کلید ماندگاری خلاقیت

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، مهدی مظفری ساوجی در مراسم رونمایی از فصلنامه ادبی «رازان» و نکوداشت خود که به همت بنیاد اراکشناسی در کافهموزه اراک برگزار گردید، به ریشههای عمیق بسیاری از دستاوردهای ادبی و فکری اشاره کرد و اظهار داشت: بسیاری از مفاهیمی که امروزه با تعابیر نو مطرح میشوند، در تاریخ ادبیات و اندیشه پیشینهای طولانی دارند و بررسی تبار و پیشینه این مفاهیم میتواند ما را به منابع مهمی در ادبیات و عرفان ایرانی هدایت کند.
وی فلسفه را به دو شاخه تقسیم کرد: شاخهای مبتنی بر خرد که پس از فیلسوفان پیشاسقراطی با ارسطو و حکمت مشایی شکل گرفت و در ایران با ابنسینا و کتاب «شفا» به اوج رسید و شاخهای مبتنی بر دل و شهود که نمونههای آن را در حکمتالاشراق سهروردی و مثنوی مولانا میتوان مشاهده کرد. او «شفا» را به عنوان درمان بیماریهای عقلی و روحی معرفی کرد و آن را در کنار «قانون» ابنسینا که قرنها در دانشگاههای اروپایی تدریس میشد، مثال زد.
مظفری ساوجی به داستان ابنسینا اشاره کرد که پس از ۴۰ بار خواندن «مابعدالطبیعه» ارسطو و ناکامی در درک آن، رساله کوتاه فارابی درباره اغراض این کتاب را از دستفروشی خرید و با مطالعه آن، گره مسئلهاش باز شد.
وی در ادامه به مفهوم «مرگ مؤلف» که رولان بارت در سده بیستم مطرح کرد، پرداخت و گفت: این مفهوم پیشتر در «نامهها»ی عینالقضات همدانی آمده است. به گفته او، عینالقضات شعر را مانند آینهای میداند که شاعر ابتدا صورت خود را در آن میبیند و هر خواننده نیز بسته به حال و کمال خود، تصویر خویش را در آن مییابد. او این را تأویلپذیری و هرمنوتیک نامید و افزود: در کتاب «متافیزیک شعر» به تبارشناسی این مفاهیم پرداخته شده است. در همین راستا، بیت بیدل دهلوی را نیز نقل کرد که هر طرز نو در نهایت کهن است.
مظفری ساوجی با اشاره به خاطرهای از گفتوگو با شمس لنگرودی در سالهای ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ که منجر به انتشار دو کتاب به نقل از نیما شد، گفت: «آنچه میدارد تیمار مرا کار من است.» به گفته او، انسان تنها با کار میتواند اثری سازنده از خود به یادگار بگذارد. وی به نقل از انیشتین گفت: وقتی از او پرسیدند چگونه در عمری کوتاه به اندازه چند صد سال کار کرده است، پاسخ داده بود که از شانزده ساعت بیداری، بخش عمدهای به بطالت میگذرد و تنها حدود ۲۰ درصد آن صرف کار حقیقی میشود؛ کاری که در آن جسم و نیازهای مادی دخالتی ندارد. او این را به بیت مولانا پیوند زد: «کیمیا داری که تبدیلش کنی / گرچه جوی خون بود نیلش کنی». به باور او این کیمیا، یعنی دل، در وجود همه هست، اما غالباً زیر غبار غفلت میماند و رها میشود.
مظفری ساوجی از رواج کاسبی با هنر در فضای مجازی انتقاد کرد و گفت: با وجود ۲۰ کتاب منتشر شده، ترجیح میدهد در گوشه عزلت کار کند و به دنبال افزایش دنبالکنندگان نیست: «اگر سیصد هزار فالوور داشتم، باید به سیصد هزار نفر پاسخ میدادم و دیگر وقتی برای کار نمیماند.» این نویسنده، شاعر و پژوهشگر ادبیات کشورمان در پایان، از یوسف نیکفام، مدیرمسئول فصلنامه ادبی فرهنگی «رازان»، و ابوالفضل عباسی بانی، مدیرعامل بنیاد اراکشناسی و پژوهشگر، بهدلیل تلاش برای حفظ کتاب و مجله و زنده نگهداشتن فضای فرهنگی استان مرکزی قدردانی کرد. مظفری ساوجی با اشاره به فعالیتهای پژوهشی عباسی بانی، اظهار کرد: پژوهشهای ارزشمندی در زمینه معرفی مفاخر استان مرکزی انجام داده است.
یوسف نیکفام، پژوهشگر و مدیرمسئول فصلنامه ادبیفرهنگی «رازان»، در ادامه نشست با اشاره به اهمیت برگزاری نشستهای فرهنگی و ادبی، گفت: فصلنامه «رازان» با انتشار ۳۹ شماره توانسته است جایگاه خود را میان اهالی فرهنگ، ادب و هنر تثبیت کند و اکنون نیازمند بازنگری و تعریف مسیرهای تازه برای ادامه فعالیت است. وی افزود: در آغاز فعالیت «رازان»، هدف اصلی معرفی این نشریه به اهالی ادب، فرهنگ و هنر و ایجاد ارتباط با خالقان آثار و علاقهمندان این حوزه بود که بهتدریج محقق شد و نشریه توانست مخاطبان و همراهان خود را پیدا کند.
نیکفام ادامه داد: اگرچه معرفی چهرههای فرهنگی و ادبی یکی از مأموریتهای مهم «رازان» بوده است، اما فعالیت این نشریه به این حوزه محدود نمیشود و اکنون باید ضمن حفظ دستاوردهای گذشته، مسیرهای تازهای برای تداوم فعالیت آن تعریف کرد. در پایان این نشست، پس از رونمایی از شماره ۳۹ فصلنامه «رازان» با عنوان ویژهنامه ارجنامه مهدی مظفری ساوجی، از این نویسنده، شاعر و پژوهشگر ادبی اهل ساوه و استان مرکزی به پاس فعالیتهای فرهنگی و ادبی وی قدردانی شد. همچنین سعید شیری، محتشم مؤمنی و جمشید بهرامی، از شاعران استان مرکزی، تازهترین سرودههای خود را برای حاضران قرائت کردند.



